[Ερώτηση] Αναντιστοιχία κεκραγαρίου και προσομοίων του β΄ και πλ. β΄ ήχου

#1
Χαίρετε θα ήθελα να ρωτήσω, όταν έχουμε προσόμοια β'ηχ για παράδειγμα που ψάλλονται συμφωνα με το (ότε εκ του ξύλου) το Κύριε εκκέκραξα σε τί ηχο θα το ψάλλουμε σε πλ β? Αν δηλ, δεν θέλουμε να τα πούμε από το σύντομο,διότι εκεί ταιριάζουν.Επίσης και το αντίθετο όταν έχω πλ β..
 
#2
Προσωπικά όταν έχω ήχο πλάγιο του β΄ και προσόμοια π.χ. "Όλην αποθέμενοι", ψέλνω το αργοσύντομο "Κύριε εκέκραξα" (δηλ. με τη σκληρή), καθώς και τη στιχολογία, και στον στίχο του 1ου προσομοίου κάνω τον κε της σκληρής δι της μαλακής.

Όταν έχω β΄ ήχο, με προσόμοιο "Ότε εκ του ξύλου", ψέλνω το αργοσύντομο "Κύριε εκέκραξα" (δηλ. με τη μαλακή), καθώς και τη στιχολογία, και στον στίχο του 1ου προσομοίου κάνω τον δι της μαλακής πα της σκληρής.

Προσοχή, σε αυτές τις περιπτώσεις ίσως χρειαστεί να πάρεις λίγο πιο χαμηλή βάση, για να μην... κράζουμε!

Ωστόσο, πολλοί δάσκαλοι, για να ξεπεράσουν αυτή τη δυσκολία (την αλλαγή χρωματικών κλιμάκων), έχουν γράψει ωραιότατα "Κύριε εκέκραξα" και "Κατευθυνθήτω" σε αργό ειρμολογικό είδος!

Υ.Γ. Τα εν λόγω προσόμοια δε χαρακτηρίζονται "επείσακτα μέλη"!:)
 

Μανώλης Παπαδάκης

Πρωτοψάλτης Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου Εξω Μουλιανών
#3
Εάν είναι πανηγυρικός εσπερινός μπορείς να πεις
(το πιο σωστό κατά την γνώμη μου)
το Κύριε εκέκραξα σε πλ.β αργοσύντομο αλλιώς λες σε σύντομο β'.
Σε σύντομη αναζήτηση σε κάποια θεωρητικά δεν βρήκα
να αναφέρεται κάτι για την συγκεκριμμένη περίπτωση.
 
E

emakris

Guest
#4
Καταρχήν, όπως ορθώς επεσήμανε ο κ. Κατσίκης, δεν πρόκειται για επείσακτα μέλη. Όπως δεν είναι επείσακτα μέλη γενικότερα οι ειρμοί του β΄ ήχου ή τα ειρμολογικά του πλ. β΄. Επείσακτο μέλος είναι π.χ. το "Ει και εν τάφω" όταν, αντί του πλ. δ΄ που αναφέρουν τα λειτουργικά βιβλία, ψάλλεται σε μαλακή χρωματική κλίμακα εκ του Δι. Αυτή είναι η αληθής έννοια του όρου. Συνεπώς ο ορθός τίτλος του θέματος θα ήταν "Αναντιστοιχία κεκραγαρίου και προσομοίων του β΄ και πλ. β΄ ήχου".
Κατά δεύτερο λόγο, τα αυτόμελα "Ότε εκ του ξύλου" και "Οίκος του Εφραθά", γράφονται μεν εκ του Πα, αλλά δεν μοιάζουν με τους ειρμούς του β΄ ήχου, διότι διατηρούν το αρχαίο δίφωνο ιδίωμα του ήχου (δεσπόζοντες φθόγγοι Πα-Γα και μόνο στο τέλος Πα-Δι). Για αυτό και κάποιοι νεώτεροι τα γράφουν κανονικά εκ του Δι (έτσι τα γράφει και το Ειρμολόγιο του Πέτρου, αλλά μόνο στην αργή τους εκδοχή). Συνεπώς τα προσόμοια αυτά ταιριάζουν απολύτως με το στιχηραρικό κεκραγάριο του β΄ ήχου. Το εάν τα διαστήματα θα είναι μαλακά ή σκληρά, είναι άλλο ζήτημα (και στο κεκραγάριο του Ιωάννου δεν σκληραίνουν κάπου;). Σημασία εδώ έχει ότι θα ψαλούν κανονικά εκ του Δι, όπως λέει και ο κ. Κατσίκης.
Όσον αφορά το αντίστροφο, όντως η φυσική σχέση χαμηλής και ψηλής (ειρμολογικής) βάσεως του πλ. β΄ είναι η τετραφωνία. Αυτό φαίνεται καθαρά και σε ορισμένα σημεία της Μ. Εβδομάδος του Ραιδεστηνού. Συνεπώς και εδώ η λύση του κ. Κατσίκη είναι ορθή. Παρ' όλα αυτά, εγώ θα προτιμούσα ένα κεκραγάριο σε αργό ειρμολογικό μέλος διότι, όπως και να το κάνεις, υπάρχει αλλαγή ακούσματος. Το νόημα του κεκραγαρίου στον ήχο των στιχηρών είναι ακριβώς η αδιάσπαστη συνέχεια του ακούσματος, πράγμα που αναιρείται με την αλλαγή στην τετραφωνία (ή, πολύ περισσότερο, στην τριφωνία ή σε άλλο διάστημα). Θα μου πει κάποιος ότι, όταν παρεμβάλλεται στιχολογία, το άκουσμα αλλάζει ούτως ή άλλως. Εκεί όμως η αλλαγή γίνεται ομαλά (π.χ. από στιχηραρικό πρώτο πας σε ειρμολογικό, με ίδια βάση και κλίμακα), ενώ εδώ φαίνεται σαν αλλαγή ήχου, ακόμη και στο εξασκημένο αυτί.
 
Last edited:

neoklis

Νεοκλής Λευκόπουλος, Γενικός Συντονιστής
#5
...Όταν έχω β΄ ήχο, με προσόμοιο "Ότε εκ του ξύλου", ψέλνω το αργοσύντομο "Κύριε εκέκραξα" (δηλ. με τη μαλακή), καθώς και τη στιχολογία, και στον στίχο του 1ου προσομοίου κάνω τον δι της μαλακής πα της σκληρής....
Από την Μ.Εβδομάδα του Κ.Πρίγγου.
 

Attachments

Top