«Νυν τα ανήκουστα» αντί του «Ο τόκος σου» στη λειτουργία της Μεταμορφώσεως

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
Όπως υποσχέθηκα, παρακάτω παραθέτω απόσπασμα από τον πρόλογο του εν λόγω τυπικού:

"Το κείμενον του ανά χείρας Τυπικού (χρφ. 850) κατέγραψεν ο εκ Χρυσουπόλεως της Κωνσταντινουπόλεως μοναχός Δομέτιος εν έτει 1909. Ούτος εβασίσθη εις τα προ αυτού έξι χειρόγραφα Τυπικά της Μονής και ειδικώς εις αυτό του Ιγνατίου (έτους 1624), το οποίον πάλιν βασίζεται εις τα δύο ευρισκόμενα ενταύθα (σ.σ.εν τη Μονή του Διονυσίου) χειρόγραφα σαββαϊτικά Τυπικά του 16ου αιώνος"
Δημήτρη. Σε αυτή την έκδοση του 1909 αναφέρομαι. Λέει κι άλλα ο πρόλογος. Δες το συνημμένο.
Επίσης, μία ακόμα, κατά την γνώμη μου, τοποθέτηση στο θέμα, είναι ότι εφόσον στην Εορτή της Μεταμορφώσεως δεν ψάλλονται ως καταβασίες οι ειρμοί "Χοροί Ισραήλ" αλλά "Σταυρόν χαράξας", ως προοίμιο του Σταυρικού μαρτυρίου του Κυρίου (40 ημέρες πριν από την Σταύρωση), δεν ψάλλεται και αντί του "Άξιον εστίν" η καταβασία "Ο τόκος σου άφθορος εδείχθη"
Ούτε την 8η Σεπτ. ψάλλεται ο ειρμός της Καταβασίας αλλά της Θ' ωδής του κανόνος της εορτής όπως επίσης όμοιες περιπτώσεις είναι
21 Νοεμ., Κυριακή του Τυφλού, Αναλήψεως.
 

Attachments

  • Image-0001.png
    Image-0001.png
    427.7 KB · Views: 35
Last edited:

Dimitris Fakinos

Παλαιό Μέλος
Δημήτρη,

Προς Θεού δεν διαφωνώ με κανέναν. Ούτε οι πηγές που αναφέρω είναι ο απόλυτος κανόνας ή αυτά που διατυπώνω δεν αμφισβητούνται, διότι θα ήμουν ανάξιος συμμετοχής σε τόσο όμορφες ηλεκτρονικές συζητήσεις.

Επειδή μόνο παντογνώστης δεν είμαι, προσπαθώ να προσεγγίζω τα θέματα της τυπικής διάταξης υπό το πρίσμα της θεολογίας, διότι το ένα δεν είναι ανεξάρτητο του άλλου.

Ευχαριστώ τον πατέρα Μάξιμο για τις νουθεσίες του. Δυστυχώς για εμένα, απαντάει πολύ γρήγορα και δεν τον προλαβαίνω.
 

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
Δημήτρη, σου είπα ότι δεν έχω πρόβλημα με την επιλογή. Απλά προσπαθούμε να δώσουμε μια εξήγηση σε κάτι που σαν διάταξη είναι ούτως ή άλλως σχετικά νεώτερη σύμφωνα με τα όσα γράφει κι ο φίλος Μανόλης Θεοδωράκης εδώ σε απάντηση του μηνύματος του Σωτήρη Πράντζου.

Βλέπεις ότι όλα έχουν μια εξέλιξη.
Προστέθηκε και εξελίχθηκε μουσικά (από ένα παρένθετο τροπάριο που ψέλλιζε ο Ιερέας;) το "Άξιον εστίν" αρχικά σε β' ήχο και μετέπειτα στην οκταηχία.
Θεωρήθηκε μάλλον καλύτερο σιγά σιγά στις Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές να ψάλλεται αντ' αυτού ο Ειρμός της Θ' ωδής της εορτής.
Μάλιστα αφού δεν έψαλλαν "Την τιμιωτέρα" στον όρθρο ήρθε και μια "λογική" αντικατάσταση στην Θεία Λειτουργία.
Ένα ζήτημα είναι πως για κάποιο λόγο στην Μεταμόρφωση επιλέγει τροπάριον της ζ' ωδής "Νυν τα ανήκουστα..." παρότι μαρτυρείται από το ΤΜΕ σαφώς ως ορθότερη πράξη- σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα- το "Ο τόκος σου άφθορος εδείχθη...".
Παλαιότερα σε άλλο θέμα περί του "Επι σοί χαίρει...".
Εκεί θα δούμε ότι το "Επι σοι χαίρει" ίσως φαίνεται πιο "ανθεκτικό στις πιέσεις..."
Παρότι τηρώ σε αυτό το σημείο όσα λέει το ΤΜΕ και τα ΔΙΠΤΥΧΑ δεν βρίσκω άστοχους τους προβληματισμούς για το θέμα από τον δ. Εμμανουήλ Γιαννόπουλο:
http://analogion.com/forum/showpost.php?p=24585&postcount=1
http://analogion.com/forum/showpost.php?p=25468&postcount=9
http://analogion.com/forum/showpost.php?p=25474&postcount=11
 
Last edited:

socvass

Λαμπαδάριος
Ο λόγος της επιλογής του τροπαρίου Νυν τα ανήκουστα ηκούσθη φαίνεται να είναι όχι του τυπικού, αυτό σίγουρα το γνώριζε όποιος έκανε την αλλαγή, αλλά θεολογικός και κατά πάσα πιθανότητα έγινε λόγω επιλογής πάνω στα λόγια του κειμένου. Αναφέρει την Θεοτόκο (θεομητορικό όπως το άξιον εστίν), αναφέρει όμως και την βασικότερη μαρτυρία που την αναγνωρίζει Θεοτόκο : την Πατρώα φωνή που μαρτυρεί την θεότητα του Χριστού και είναι το σημαντικότερο κομμάτι της εορτής της Μεταμόρφωσης.
 
Ο λόγος της επιλογής του τροπαρίου Νυν τα ανήκουστα ηκούσθη φαίνεται να είναι όχι του τυπικού, αυτό σίγουρα το γνώριζε όποιος έκανε την αλλαγή, αλλά θεολογικός και κατά πάσα πιθανότητα έγινε λόγω επιλογής πάνω στα λόγια του κειμένου

Ο λόγος της απομάκρυνσης από τον ειρμό της θ΄ ωδής του κανόνος της Εορτής «Ὁ τόκος σου ἄφθορος ἐδείχθη…» φαίνεται να είναι αυτός που αναφέρετε, δηλαδή ο συνδυασμός του θεομητορικού περιεχομένου του ύμνου «Νῦν τὰ ἀνήκουστα ἠκούσθη…» με αυτό της Εορτής , όπως άλλωστε συμβαίνει και σε πλείστες Δεσποτικές Εορτής που οι κανόνες τους εγράφησαν όχι επί τη βάσει προϋπαρχόντων ειρμών αλλά ειρμών γραφέντων ειδικά για την αγομένη Εορτή. Προκύπτουν , όμως, κάποια ερωτήματα από την αντικατάσταση αυτή.
  • Δεν αρκεί το θεομητορικό περιεχόμενο του ειρμού για να ψαλεί στο «Εξαιρέτως…»;
  • Δεν συντρέχει ο ίδιος λόγος στην Απόδοση;
  • Που θα καταλήγαμε, αν συνεχιζόταν αυτή η λογική; Γιατί ,δηλαδή, να μη βρούμε π.χ ένα «αναστασιμοθεοτοκίο» για τις Κυριακές ή άλλα «καταλληλότερα» τροπάρια σε Εορτές με το ίδιο «πρόβλημα» και ψάλλουμε κατ΄ αυτές είτε το απλό θεομητορικό «Άξιον εστί…» ή ειρμούς που δεν αναφέρονται στην αγομένη Εορτή;
 
Top