Τυπικό Αγ. Σοφίας Κων/πόλεως - Κώδικας Δρέσδης A 104

nikosthe

Νίκος Θεοτοκάτος
#1
Έπεσε στα χέρια μου σήμερα το Τυπικό Αγ. Σοφίας Κων/πόλεως (111 σελ.) σε ελληνική και ρωσική γλώσσα (στο ίδιο κείμενο) από τον γνωστό κώδικα της Δρέσδης. Έχει αναφερθεί και εδώ. Ήταν σε μορφή djvu, όμως το μετέτρεψα και σε pdf. Σας τα παραθέτω και τα δύο. Το djvu είναι πολύ πιο μικρό και μπορείτε να το δείτε με το πρόγραμμα windjview. Το pdf από την άλλη είναι πολύ μεγαλύτερο, αλλά πιο στάνταρ.
 

Attachments

Last edited:

dimskrekas

Δημήτρης Σκρέκας
#2
Έπεσε στα χέρια μου σήμερα το Τυπικό Αγ. Σοφίας Κων/πόλεως (111 σελ.) σε ελληνική και ρωσική γλώσσα (στο ίδιο κείμενο) από τον γνωστό κώδικα της Δρέσδης. Ήταν σε μορφή djvu, όμως το μετέτρεψα και σε pdf. Σας τα παραθέτω και τα δύο. Το djvu είναι πολύ πιο μικρό και μπορείτε να το δείτε με το πρόγραμμα windjview. Το pdf από την άλλη είναι πολύ μεγαλύτερο, αλλά πιο στάνταρ.

Ευχαριστούμε θερμότατα για τη μοναδική αυτή προσφορά του ενημερωμένου κ. Θεοτοκάτου όχι μόνο στη λεγόμενη αραβοπερσική ορολογία κλάδων και μακαμάτ , αλλά και στις εκδόσεις διαφόρων τυπικών. Ειδικά με την παρουσίαση αυτού του σημαντικού ''εργαλείου'' αναφοράς, προσφέρει απλόχερα στη φιλόμουση ομήγυρη του ψαλτολογίου υλικό πολλαπλά σημαντικό και διδακτικό- (είθε ακόμη και) για ''μαθητάς'' (εσχάτως αναφανέντας) και... διδασκάλους ( πάλαι ποτέ ''διαλάμψαντας'' και προς ... ετέρας μονάς καταφυγόντας...)


Τα λόγια είνα περιττά,

Δ.
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#4
Εὐχαριστοῦμε πάρα πολύ Νῖκο Θεοτοκᾶτο!
Πρόκειται γιά σημαντικό Κώδικα, παράλληλο τοῦ Τυπικοῦ τῆς Ἁγίας Σοφίας μέ στοιχεῖα πού δέν ὐπάρχουν ἐκεῖ.
Πρόκειται γιά σημαντική ξεχωριστή ἔκδοση τοῦ Dmitrijevskij, ὅπως μᾶς ἐξηγεῖ καί ὁ πολύς Shota Gugushvili, πού ἔλειπε ἀπό τό Ψαλτολόγιον.

Νά εἶσαι καλά!

Υ.Γ. Τελικά πρέπει νά παρατήσουμε τίς δουλειές μας καί νά διαβάζουμε Ψαλτολόγιον. Μήπως ὁ Διαχειριστής μᾶς βγάλει καί κανένα μισθό; Νά μοῦ πεῖτε ἀπό ἐκεῖνον πού πέρνει κι ἐκεῖνος...!!! Θά ἔχεις ἄλλο «μισθό» Δημήτρη καί ὅλοι οἱ ἄλλοι, πού κατά καιρούς προσέφεραν καί προσφέρουν!

 
#5
Στη σελ. 73 του εν λόγω τυπικού, περιγράφεται πολύ ωραία το προθυμίαμα των ακολουθιών «ἀσφαλιζομένης τῆς ἐκκλησίας», από τους κληρικούς του ναού (και αυτόν τον Πατριάρχη). Αυτό σημαίνει ότι είναι κλειστός ο κυρίως ναός μόνο και ο λαός αναμένει στο νάρθηκα ή ότι ακόμα και ο νάρθηκας είναι κλειστός ακόμα για το λαό ο οποίος περιμένει στο αίθριο; Έχει και κάποιες άγνωστες λέξεις: «καμαριτζίου», «ἐμβόλους», «ἀρουλακίῳ», «κουτζουμβρικίου». Γνωρίζει κανείς το νόημα αυτών των λέξεων;
 

Attachments

Last edited:

domesticus

Lupus non curat numerum ovium
#6
Στη σελ. 73 του εν λόγω τυπικού, περιγράφεται πολύ ωραία το προθυμίαμα των ακολουθιών «ἀσφαλιζομένης τῆς ἐκκλησίας», από τους κληρικούς του ναού (και αυτόν τον Πατριάρχη). Αυτό σημαίνει ότι είναι κλειστός ο κυρίως ναός μόνο και ο λαός αναμένει στο νάρθηκα ή ότι ακόμα και ο νάρθηκας είναι κλειστός ακόμα για το λαό ο οποίος περιμένει στο αίθριο; Έχει και κάποιες άγνωστες λέξεις: «καμαριτζίου», «ἐμβόλους», «ἀρουλακίῳ», «κουτζουμβρικίου». Γνωρίζει κανείς το νόημα αυτών των λέξεων;
καμαρίτζιον: μικρή καμάρα, δωμάτιο (χωρὶς νὰ εἶμαι σίγουρος)
ἔμβολος: στοά, στεγασμένος ὑπόστυλος διάδρομος, κλίτος
ἀρουλάκιον: ὑποκοριστικὸ τοῦ λατινικοῦ arula (= μικρὸ μαγκάλι)
 

domesticus

Lupus non curat numerum ovium
#7
κουτζουμβρικίου θυμιάματος.

Πρόκειται γιὰ θυμἰαμα ποὺ φτιαχνόταν ἀπὸ τὴ ρυτίνη τοῦ δέντρου κουτσούμβριονκουτσούμβριν. Ἡ ἀρχαιοελληνικὴ ὀνομασία του εἶναι στύραξ (Styrax officinalis).

Περισσότερα στοιχεία καὶ μάλιστα μὲ ἔγκυρες παραπομπές ἐδῶ.

http://www.rodiaki.gr/article.php?id=82190&catid=1&subcatid=37
 
#8
Στη σελ. 73 του εν λόγω τυπικού, περιγράφεται πολύ ωραία το προθυμίαμα των ακολουθιών «ἀσφαλιζομένης τῆς ἐκκλησίας», από τους κληρικούς του ναού (και αυτόν τον Πατριάρχη). Αυτό σημαίνει ότι είναι κλειστός ο κυρίως ναός μόνο και ο λαός αναμένει στο νάρθηκα ή ότι ακόμα και ο νάρθηκας είναι κλειστός ακόμα για το λαό ο οποίος περιμένει στο αίθριο;
Επανέρχομαι μια και δεν απαντήθηκε. Μπορούμε να βγάλουμε ασφαλές συμπέρασμα ότι το προθυμίαμα γινόταν κεκλεισμένων των θυρών για το λαό αρχικά; Μήπως αυτό το «ἀσφαλιζομένης τῆς ἐκκλησίας» σημαίνει κάτι άλλο που δεν κατάφερα να κατανοήσω σωστά;
Ο Συμεών Θεσσαλονίκης δεν περιγράφει προθυμίαμα στις ακολουθίες του ασματικού τύπου, καθώς αυτό γινόταν πλέον στα πρώτα αντίφωνα της ακολουθίας, και ο λαός παραμέριζε από τα στασίδια για να θυμιάσει ο ιερέας τα εκτυπώματα των αγίων στους τοίχους.
 
#9


Επανέρχομαι μια και δεν απαντήθηκε. Μπορούμε να βγάλουμε ασφαλές συμπέρασμα ότι το προθυμίαμα γινόταν κεκλεισμένων των θυρών για το λαό αρχικά; Μήπως αυτό το «ἀσφαλιζομένης τῆς ἐκκλησίας» σημαίνει κάτι άλλο που δεν κατάφερα να κατανοήσω σωστά;
Ο Συμεών Θεσσαλονίκης δεν περιγράφει προθυμίαμα στις ακολουθίες του ασματικού τύπου, καθώς αυτό γινόταν πλέον στα πρώτα αντίφωνα της ακολουθίας, και ο λαός παραμέριζε από τα στασίδια για να θυμιάσει ο ιερέας τα εκτυπώματα των αγίων στους τοίχους.
Τρολάρω τώρα, αλλά είναι ίσως ο μόνος τρόπος να πάρω μία απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
 

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#10
Χφ. Δρέσδης Α 104 πραξαπόστολος-τυπικὸ Μεγάλης Ἐκκλησίας α’ ἥμισυ ια’ αἰ. ἔκδ. K. Akentiev 2007.

Ἐπίσης περιεχόμενα καὶ ἐνδιαφέρουσες διατάξεις.
Δρέσδης Α-104 α.jpeg Δρέσδης Α-104 β.jpeg.jpeg Δρέσδης Α-104 γ.jpeg.jpeg Δρέσδης Α-104 δ.jpeg.jpeg Δρέσδης Α-104 ε.jpeg.jpeg Δρέσδης Α-104 στ.jpeg.jpeg
 

Attachments

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#11
Έπεσε στα χέρια μου σήμερα το Τυπικό Αγ. Σοφίας Κων/πόλεως (111 σελ.) σε ελληνική και ρωσική γλώσσα (στο ίδιο κείμενο) από τον γνωστό κώδικα της Δρέσδης. Έχει αναφερθεί και εδώ. Ήταν σε μορφή djvu, όμως το μετέτρεψα και σε pdf. Σας τα παραθέτω και τα δύο. Το djvu είναι πολύ πιο μικρό και μπορείτε να το δείτε με το πρόγραμμα windjview. Το pdf από την άλλη είναι πολύ μεγαλύτερο, αλλά πιο στάνταρ.
Δὲν μπορῶ νὰ κάνω ἀναζήτηση στὸ ἀναλυτικὸ καὶ σπουδαῖο αὐτὸ τυπικό. Πρέπει νὰ ἀλλάξω κάτι;
 
#12
Επισυνάπτω ξανά το χφ Δρέσδης Α-104 "περασμένο" από το Acrobat για αναγνώριση κειμένου στην Ελληνική (OCR).
Μην προσπαθήσετε ωστόσο με πολυτονικό πληκτρολόγιο, αλλά με μονοτονικό.
Στη δοκιμή που έκανα δεν αναγνωρίζει όλα τα λήμματα.
Κάποιος πιο αρμόδιος στα PDF, ίσως ο κ. Λαγουδάκης ή οι συντονιστές μας;

Φιλικά
ΑΚ
 

Attachments

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#13
Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κώδικα αὐτοῦ, διεπίστωσα τὰ παρακάτω:

Μετὰ ἀπὸ κάθε ἀνάγνωσμα τοῦ ἑσπερινοῦ ὁ ἱερέας λέγει «Εἰρήνη σοι»
(χφ. Δρέσδης Α 104 πραξαπόστολος-τυπικὸ Μεγάλης Ἐκκλησίας α’ ἥμισυ ια’ αἰ. ἔκδ. K. Akentiev 2007 σσ. 86, 102, χφ. Κρυπτοφέῤῥης Α.β.V πραξαπόστολος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1025-1100 φ. 147r, τυπικὸ Μεσσήνης σσ. 244, 245, Dmitrievskij τ. 1 σ. 883).
Ἡ τάξη αὐτὴ διατηρεῖται καὶ σήμερα στὴν προηγιασμένη, ἡ ὁποία διασώζει πολὺ παλαιὸ λειτουργικὸ ὑλικό.

Πρὸ τῆς λειτουργίας, ὁ ἱερεύς θυμιᾶ ὅλο τὸ ναὸ προπορευομένου τοῦ διακόνου μετὰ λαμπάδος (Εὐχολόγιον μονῆς Σωτῆρος Μεσσήνης μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1121-1132 ἔκδ. A. Jacob Un eucologe du Saint-Sauveur ‘’in Lingua Phari’’ de Messine, Le Bodleianus Auct. E. 5.13 στὸ Bulletin de l’ Institut historique belge de Rome 50 (1980) σ. 299, χφ. Vat. gr. 1811 εὐχολόγιο τοῦ ἔτους 1147 φ. 73r· παρομοίως ψ.Διονυσίου τοῦ ἀρεοπαγίτου Περὶ ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας κεφ. γ’ 2, 1 (Φιλοκαλία τῶν νηπτικῶν καὶ ἀσκητικῶν τ. 3 σ. 368), χφφ. εὐχολόγια Vat. gr. 1863 μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1154-1189 φ. 6v, Barb. gr. 316 ιβ’ αἰ. φ. 7v, Dmitrievskij τ. 2 σσ. 265, 606, 822, Π. Τρεμπέλα Αἱ τρεῖς λειτουργίαι σσ. 5, 239-240, Αἱ θεῖαι λειτουργίαι ἔκδ. 1526, Ἱεροδιακονικὸν ἔκδ. 1780 σ. 33, Ἰ. Φουντούλη ᾿Απαντήσεις τ. 1 σ. 45).

Στὶς ὧρες, μετὰ ἀπὸ τήν, τυχόν, προφητεία ἀνάγνωσμα ὁ ἱερέας λέγει «Εἰρήνη σοι»
(χφ. Δρέσδης Α 104 πραξαπόστολος-τυπικὸ Μεγάλης Ἐκκλησίας α’ ἥμισυ ια’ αἰ. ἔκδ. K. Akentiev 2007 σσ. 48, 51).

Μετὰ ἀπὸ κάθε ἀνάγνωσμα τοῦ μεγάλου ἁγιασμοῦ ὁ ἱερέας λέγει «Εἰρήνη σοι»
(τυπικὸ Μεσσήνης σ. 99, Dmitrievskij τ. 1 σ. 815, χφφ. εὐχολόγια Ottoboniani gr. 344 τοῦ ἔτους 1177 φ. 67v, Barb. gr. 345 ιβ’ αἰ. φ. 34v, 393 ιβ’ αἰ. φ. 55r).

Ὁ ἱερεὺς κάνει τὴν προετοιμασία τῶν προηγιασμένων δώρων στὴν πρόθεση, ὅπου διατηροῦνται
(Π. Τρεμπέλα Αἱ τρεῖς λειτουργίαι σσ. 196, 197, 204, Ἰ. Φουντούλη ᾿Απαντήσεις τ. 2 σ. 214, Εὐχολόγιον τὸ Μέγα, ἐκδ. Ἀστὴρ 1986, φωτοαναστατικὴ ἀνατύπωση τῆς ἐκδόσεως Βενετίας 1862 σ. 106),
ὅπου μονίμως βρίσκεται τὸ ἀρτοφόριο
(Ἰ. Φουντούλη Λειτουργικὴ Α’ σ. 51).

«Λαμβάνουσιν οἱ διάκονοι μανουάλια καὶ εἰσοδεύουσι λέγοντες Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι» (χφ. Paris. 1617 συναξάριον τοῦ ἔτους 1071 φ. 10v)

«καὶ τοῦτου λεγομένου ὁ ἄρχων τῶν φώτων ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ, ἔχων αὔτραν καὶ ἐρχόμενος ἔμπροσθεν τοῦ τρικηρίου καὶ προσκυνῶν, λέγει· Εὐλόγησον δέσποτα. Ὁ δὲ πατριάρχης ἐκφωνεῖ· Ὅτι σὺ εἶ ὁ φωτισμὸς ἡμῶν Χριστὲ ὁ Θεὸς πάντοτε νῦν καὶ ἀεί. Καὶ εὐθέως ἐξάπτει τὰ κηρία τοῦ βήματος. Οἱ δὲ ὑποδιάκονοι μετὰ τῶν μισθίων ἅπτουσι καὶ αὐτοὶ τοὺς κρατῆρας τοῦ ναοῦ πάντας. Εἷς δὲ τῶν μισθίων βαστάζων καὶ αὐτὸς κηρίον ἀπὸ τῶν κανοναρίων ἀκολουθεῖ ὄπισθεν τῶν διακόνων καὶ ἀνερχόμενος ἐν τῷ ἄμβωνι πήγνυσιν αὐτὸ ἐν τῷ εὐρισκομένω ἐκεῖσε μανουαλίῳ»
(χφ. Δρέσδης Α 104 πραξαπόστολος-τυπικὸ Μεγάλης Ἐκκλησίας α’ ἥμισυ ια’ αἰ. ἔκδ. K. Akentiev 2007 σ. 53, ὁμοίως χφ. Σινὰ 971 εὐχολόγιο ιγ’-ιδ’ αἰ. φ. 31v (Dmitrievskij τ. 2 σσ. 249-250), Συμεὼν Θεσσαλονίκης P.G. τ. 155 στ. 657CD, Ἰ. Φουντούλη ᾿Απαντήσεις τ. 2 σ. 219),

ἀντὶ τοῦ «Κέλευσον» ἤ «Κελεύσατε».
 
Last edited:
Top