Στην αρτοκλασία αντί του «Θεοτόκε Παρθένε» το «Χριστός ανέστη» ομοίως και αντί του «Πλούσιοι επτώχευσαν»

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#1

Τό ΤΜΕ (Προθεωρία § 11) προβλέπει κατά τήν Διακαινήσιμον Ἑβδομάδα, τελουμένης ἀρτοκλασίας, ἀντί τοῦ «Θεοτόκε Παρθένε» τό «Χριστός ἀνέστη», χωρίς καμμία διαφοροποίηση γιά τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν». Αὐτό σημειώνεται καί στά Δίπτυχα, στό παλαιό καί νέο Ἐγκόλπιο, στό Ἱερατικόν.
Ἐγώ θυμᾶμαι ὅτι κάπου εἶχα διαβάσει ἀπό νεαρός ὅτι ἀντικαθίσταται καί τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» μέ τό «Χριστός ἀνέστη» γ΄ σύντομο, ὅπως προβλέπεται γιά τό «Εἴη τό ὄνομα» στή λειτουργία. Αὐτό θυμᾶμαι ὅτι ἐτηρεῖτο καί αὐτό τηροῦσε καί ὁ μακαριστός Ἀρχ/πος Χριστόδουλος. Μπορεῖτε νά μέ βοηθήσετε πού τό εἶχα διαβάσει;
Τώρα πιά πού ἔχω πρόσβαση σέ περισσότερες πηγές καί περισσότερες γνώσεις ἀπό τότε, κρίνω ὅτι, ἀφοῦ κατά τό ΤΑΣ ἀντικαθίσταται τό «Εἴη τό ὄνομα», τό «Εὐλογήσω» καί τό «Ὑψώσω» καί ἀφοῦ τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» εἶναι τοῦ ψαλμοῦ «Εὐλογήσω» δέν πρέπει νά ψάλλεται τήν Διακαινήσιμο.
Τό ΤΑΣ δέν προβλέπει ἀγρυπνία τήν Διακαινήσιμο γιά νά δοῦμε σχετικά περί τῆς εὐλόγησης τῶν ἄρτων. Νεώτερα ὅμως Ἁγιορείτικα καί τό ΤΓΡ προβλέπουν, καί ἐκεῖ σαφῶς ἀναφέρεται ὅτι ἀντί τοῦ «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» ψάλλεται τό «Χριστός ἀνέστη» γ΄ σύντομο σέ α΄ ἦχο (προφανῶς ὅπως στόν κανόνα τῆς Ἀναστάσεως). Τό ΤΜΕ γιά τή λειτουργία ἀναγράφει χῦμα, πού σημαίνει σέ β΄ ἦχο, ὅπως σημειώνουν τά Δίπτυχα. Θά μποροῦσε καί σέ πλ. α΄ εἱρμολογικό.

Νά σημειώσω καί κάτι τελευταῖο, μουσικῆς φύσεως. Στίς ἐν τῷ κόσμῳ πανηγύρεις γίνεται προσπάθεια νά ψάλλουν οἱ διατεταγμένοι ὑπό τῶν χοροστατούντων ἀρχιερέων ἱερεῖς ἀργό «Χριστός ἀνέστη», χωρίς νά τό ξέρουν. Καλύτερα σ᾿ αὐτή τήν περίπτωση εἶναι νά ψαλεῖ τρίς τό γνωστό, σέ τρεῖς κύκλους περί τό τραπέζιον μέ τούς ἄρτους, γιά νά συμμετέχει καί ὁ λαός (ὁ ὁποῖος τόν ἄλλο καιρό γνωρίζει καλά καί συμμετέχει στό «Θεοτόκε Παρθένε»).


 

dimskrekas

Δημήτρης Σκρέκας
#2

Τό ΤΜΕ (Προθεωρία § 11) προβλέπει κατά τήν Διακαινήσιμον Ἑβδομάδα, τελουμένης ἀρτοκλασίας, ἀντί τοῦ «Θεοτόκε Παρθένε» τό «Χριστός ἀνέστη», χωρίς καμμία διαφοροποίηση γιά τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν». Αὐτό σημειώνεται καί στά Δίπτυχα, στό παλαιό καί νέο Ἐγκόλπιο, στό Ἱερατικόν.
Ἐγώ θυμᾶμαι ὅτι κάπου εἶχα διαβάσει ἀπό νεαρός ὅτι ἀντικαθίσταται καί τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» μέ τό «Χριστός ἀνέστη» γ΄ σύντομο, ὅπως προβλέπεται γιά τό «Εἴη τό ὄνομα» στή λειτουργία. Αὐτό θυμᾶμαι ὅτι ἐτηρεῖτο καί αὐτό τηροῦσε καί ὁ μακαριστός Ἀρχ/πος Χριστόδουλος. Μπορεῖτε νά μέ βοηθήσετε πού τό εἶχα διαβάσει;
Τώρα πιά πού ἔχω πρόσβαση σέ περισσότερες πηγές καί περισσότερες γνώσεις ἀπό τότε, κρίνω ὅτι, ἀφοῦ κατά τό ΤΑΣ ἀντικαθίσταται τό «Εἴη τό ὄνομα», τό «Εὐλογήσω» καί τό «Ὑψώσω» καί ἀφοῦ τό «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» εἶναι τοῦ ψαλμοῦ «Εὐλογήσω» δέν πρέπει νά ψάλλεται τήν Διακαινήσιμο.
Τό ΤΑΣ δέν προβλέπει ἀγρυπνία τήν Διακαινήσιμο γιά νά δοῦμε σχετικά περί τῆς εὐλόγησης τῶν ἄρτων. Νεώτερα ὅμως Ἁγιορείτικα καί τό ΤΓΡ προβλέπουν, καί ἐκεῖ σαφῶς ἀναφέρεται ὅτι ἀντί τοῦ «Πλούσιοι ἐπτώχευσαν» ψάλλεται τό «Χριστός ἀνέστη» γ΄ σύντομο σέ α΄ ἦχο (προφανῶς ὅπως στόν κανόνα τῆς Ἀναστάσεως). Τό ΤΜΕ γιά τή λειτουργία ἀναγράφει χῦμα, πού σημαίνει σέ β΄ ἦχο, ὅπως σημειώνουν τά Δίπτυχα. Θά μποροῦσε καί σέ πλ. α΄ εἱρμολογικό.

Νά σημειώσω καί κάτι τελευταῖο, μουσικῆς φύσεως. Στίς ἐν τῷ κόσμῳ πανηγύρεις γίνεται προσπάθεια νά ψάλλουν οἱ διατεταγμένοι ὑπό τῶν χοροστατούντων ἀρχιερέων ἱερεῖς ἀργό «Χριστός ἀνέστη», χωρίς νά τό ξέρουν. Καλύτερα σ᾿ αὐτή τήν περίπτωση εἶναι νά ψαλεῖ τρίς τό γνωστό, σέ τρεῖς κύκλους περί τό τραπέζιον μέ τούς ἄρτους, γιά νά συμμετέχει καί ὁ λαός (ὁ ὁποῖος τόν ἄλλο καιρό γνωρίζει καλά καί συμμετέχει στό «Θεοτόκε Παρθένε»).


Χριστός ανέστη! Πιθανόν αντίστοιχη πρόβλεψη περί αντικατάστασης και του Πλούσιοι επτώχευσαν στη Διακαινήσιμο να υπήρχε στο παλαιότερο (και αδίκως τόσο περιφρονημένο) Εγκόλπιον του Αναγνώστου (τουλάχιστον εκείνο της δεκαετίας του 80) με τα μικρά γράμματα, από όπου οι περισσότεροι αν όχι όλοι έχουμε ξεκινήσει... Ο γράφων ανακαλεί στη μνήμη του και εγχειρίδιο τυπικού του Πρωτοψ. Ιω. Λιβιτσάνου που συντάχθηκε για τις ανάγκες της Σχολής Βυζ. Μουσικής της Ι. Μ. Θεσσαλονίκης όπου υπήρχε προθεωρία με σχετικές σημειώσεις και περί αντικατάστασης του Πλούσιοι επτώχευσαν. Πιθανόν και άλλα παρόμοια εγχειρίδια σχολών να γράφουν σχετικά. Πάντως στο Λονδίνο είτε από επιρροή Κυπρίων ή από διασταλτική ερμηνεία το Θεοτόκε παρθένε δεν ψάλλεται καθ'όλη την περίοδο μέχρι την Απόδοση του Πάσχα.
 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#3

Ἀληθῶς ἀνέστη!
Ἀνέφερα τό παλαιόν Εγκόλπιον του Αναγνώστου τό ὁποῖον καί ἔχω :wink:
Ἐπίσης εἶδα καί παλαιά Δίπτυχα = Ἡμερολόγιον, πού ὑποψιαζόμουν, ἀλλ᾿ οὔτε :)


 

dimskrekas

Δημήτρης Σκρέκας
#4

Ἀληθῶς ἀνέστη!
Ἀνέφερα τό παλαιόν Εγκόλπιον του Αναγνώστου τό ὁποῖον καί ἔχω :wink:
Ἐπίσης εἶδα καί παλαιά Δίπτυχα = Ἡμερολόγιον, πού ὑποψιαζόμουν, ἀλλ᾿ οὔτε :)


Μια άλλη πιθανότητα είναι το εγχειρίδιο του μακαριστού Αρχ. Χριστοδούλου για τα σχετικά με την Αρχιερατική Χοροστασία. Αφού δεν υπάρχει στις δύο Εκδόσεις του Εγκολπίου πριν την επανέκδοση (και τις αναθεωρήσεις της) με επιμέλεια του αοιδίμου π. Παπαγιάννη, τότε πιθανότητες έχει η πάλαι ποτέ διαλάμψασα Τάξις του Γ. Μπεκατώρου ή και οι διάδοχες μορφές της από τον αείμνηστο Απ. Παπαχρήστο, κατ' έτος. Μπορεί στα Δίπτυχα ή στο Ημερολόγιον να μην υπήρχε στις διατάξεις της προθεωρίας, αλλά να είχε παρεισφρύσει σε ειδική υποσημείωση κατά τη διακαινήσιμο. Γι΄αυτό είναι επάναγκες να ψηφιοποιηθούν όλα αυτά τα έργα και να αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος.
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#5
Μια άλλη πιθανότητα είναι το εγχειρίδιο του μακαριστού Αρχ. Χριστοδούλου για τα σχετικά με την Αρχιερατική Χοροστασία.
Εὐχαριστῶ γιά τήν προσπάθεια. Δέν ἀναφέρεται τίποτε. Ἄλλωστε ἀναφέρομαι σέ κάτι παλαιότερο.

...τότε πιθανότητες έχει η πάλαι ποτέ διαλάμψασα Τάξις του Γ. Μπεκατώρου ή και οι διάδοχες μορφές της από τον αείμνηστο Απ. Παπαχρήστο, κατ' έτος.
Συγγνώμη πού δέν ἀνέφερα ὄτι ἔχω ἤδη δεῖ καί Τάξεις Μπεκατώρου καί τά ἄλλα ἰδιωτικά. Ἔχω δεῖ ἐπίσης Πεντηκοστάριο, Μ. Ἑβδομάδα.

Μπορεί στα Δίπτυχα ή στο Ημερολόγιον να μην υπήρχε στις διατάξεις της προθεωρίας, αλλά να είχε παρεισφρύσει σε ειδική υποσημείωση κατά τη διακαινήσιμο.
Δέν ἀναφέρονται αὐτά στήν προθεωρία. Ἄλλωστε δέν ὑπῆρχε προθεωρία. Σέ ὑποσημειώσεις εἶναι. Βλέπω ἀπό τέλη δεκαετίας 70:cool:

Γι΄αυτό είναι επάναγκες να ψηφιοποιηθούν όλα αυτά τα έργα και να αναρτηθούν στην ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Ἄλλο αὐτό...

Εὐχαριστῶ


 

ΠΛΗΘΩΝ ΜΒ

Παλαιό Μέλος
#6
Χριστός Ανέστη !
Αν σας βοηθάει σ' αυτό που αναζητείτε :
Από το "Ημερολόγιον Της Εκκλησίας της Ελλάδος του δισέκτου έτους 1960", που μας βρέθηκε από τον συγχωρεμένο παππού παπα-Ανδρέα, στην Δευτέρα της Διακαινησίμου έχει : "Είδησις. Εάν γίνηται εν τη Διακαινησίμω ταύτη εβδομάδι Αρτοκλασία, αντί του Θεοτόκε Παρθένε..., ψάλλεται το Χριστός Ανέστη..." ( Ίδε Τυπικόν σελ. 11).
Δεν αναφέρει τίποτε για το "Πλούσιοι" ...
(Τώρα που είπα πλούσιοι, να μην ξεχάσω την αίτηση για το κοινωνικό μέρισμα, κοινωνική μερίδα, κοινωνικό τεμαχίδιο κάπως έτσι το λέν, μπας και γίνουμε και μείς πλούσιοι - τώρα είμαστε σ' αυτούς που επείνασαν...! ).
Χρόνια Πολλά σε όλους και το φως της Αναστάσεως ας φωτίσει και μας τους Υπό κάτω και τους άρχοντες και τους λοιπούς Υπό πάνω. Καλό Βράδυ.
 
Top