«Σήμερον σωτηρία» και «Αναστάς εκ του μνήματος»

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
#41
Δεν το λέω με διάθεση συγκρητισμού, αλλά μήπως ο ήχος του "Αναστας εκ του μνηματος", δεν ήταν ούτε καθαρός β', ούτε καθαρός πλ.δ', αλλά ήταν πλ.δ' (κατά διαπασών) με θέσεις β' ήχου, όπως συνηθίζει ο πλ.δ';;
(βλ. π.χ.Πασαπνοάριο & σύντομους Αίνους πλ.δ', Αναστασιματάριο Π.Λ.-Ι.Π., 1890)
Β' ήχος. Εκτός από Απολυτίκιο παρουσιάζεται ως Κάθισμα Τετάρτης της εβδομάδος των Μυροφόρων.

Κι αφού επανήλθε το θέμα μετά από χρόνια σημειώνω ότι κατά την προσωπική μου άποψη είναι πιο ενδιαφέρουσα η εναλλαγή των τροπαρίων "εν' παρ' έν" κατά τις διατάξεις του ΤΑΣ κι όχι του Ωρολογίου. Δηλ.
"Σήμερον σωτηρία" στους ήχους α', γ', πλ. α' και βαρύ. (γ' ήχος ή δ' κατά την νέα συνήθεια)
"Αναστάς εκ του μνήματος" στους ήχους β', δ', πλ. β' και πλ. δ'. (β' ήχος κατά το Πεντηκοστάριο ή πλ. δ' κατά το Ωρολόγιον)
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#42
Δεν το λέω με διάθεση συγκρητισμού, αλλά μήπως ο ήχος του "Αναστας εκ του μνηματος", δεν ήταν ούτε καθαρός β', ούτε καθαρός πλ.δ', αλλά ήταν πλ.δ' (κατά διαπασών) με θέσεις β' ήχου, όπως συνηθίζει ο πλ.δ';;
(βλ. π.χ.Πασαπνοάριο & σύντομους Αίνους πλ.δ', Αναστασιματάριο Π.Λ.-Ι.Π., 1890)
Δέν ἔχεις ἄδικο, ἀλλά καλύτερα στό θέμα τῶν μουσικῶν κειμένων καί ὄχι τοῦ τυπικοῦ
Μουσικό κείμενο του "Αναστάς εκ του μνήματος"

 

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
#43

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
#44
Ευχαριστούμε για την ενδιαφέρουσα παράθεση του χειρόγραφου. Βέβαια θα ήταν ευχής έργον εάν κάποιος μπορούσε να το μεταγράψει σε πιο ευκολοδιάβαστη γραφή...
Στην νέα μέθοδο ή στην παλαιά;
 

domesticus

Lupus non curat numerum ovium
#45
Ἄλλη μία μαρτυρία τῆς ἐναλλαγῆς στὸ Add MS 22507, τῆς Βρετανικῆς βιβλιοθήκης (Ὡρολόγιον, 14ος αἰ., f.10r).
 

Attachments

seniko

Δημήτριος Βασιλείου
#46
....
Κι αφού επανήλθε το θέμα μετά από χρόνια.... ....
"Σήμερον σωτηρία" στους ήχους α', γ', πλ. α' και βαρύ. (γ' ήχος ή δ' κατά την νέα συνήθεια)
"Αναστάς εκ του μνήματος" στους ήχους β', δ', πλ. β' και πλ. δ'. (β' ήχος κατά το Πεντηκοστάριο ή πλ. δ' κατά το Ωρολόγιον)
Σεις καλά τα λέτε...
Εγώ που είμαι αρχάριος σήμερα που είχαμε πλ. δ΄ είπα το Αναστάς σε β΄ήχο... (δεν το γνώριζα ότι υπάρχει και σε πλ.δ΄) μιας και είχε επιλογή και τα 2 το Τυπικό ...
και ο μεν κόσμος με κοίταγε γιατί δεν ταίριαζε ως "άκουσμα", ο δε δεξιός μόνο που δε με κατσάδιασε!! Πάντα το Σήμερον σωτηρία στον ήχο της Δοξολογίας μου πε....!!

Καλύτερα θα ταν πάντως πιστεύω να υπήρχε μια καθαρή διευκρίνηση στο Τυπικό (όχι είθισθαι κλπ) και να τελείωνε το θέμα....

αλλά κι εμείς τι θα 'χαμε να λέγαμε τώρα.... :D:D:p:p
 
#47
είπα το Αναστάς σε β΄ήχο... (δεν το γνώριζα ότι υπάρχει και σε πλ.δ΄)
Ο ήχος του τροπαρίου είναι ο β΄, καθώς όπως γράφτηκε και πιο πριν είναι και κάθισμα της Τετάρτης των Μυροφόρων. Δεν γνωρίζω γιατί στα ωρολόγια (σε όλα) πέρασε σε πλ. δ΄. Ίσως να συμβαίνει και εδώ κάτι παρόμοιο με το «Μνήσθητι Κύριε ὡς ἀγαθὸς τῶν δούλων σου...» που ενώ είναι κάθισμα του β΄ ήχου, στο ωρολόγιο επιγράφεται (λανθασμένα) ως του πλ. δ΄.

Β΄ ήχος μαρτυρείται και σε μουσικά χειρόγραφα του ιδ΄ αιώνα (ΕΒΕ 2062 φφ. 51v-52r», Κουτλ. 457 φ. 105, Λαυρ. Ι 178 φφ. 99-100). Βλ. Ευαγγελίας Σπυράκου, Οι Χοροί Ψαλτών κατά την βυζαντινή παράδοση, Αθήνα 2008 σσ. 319, 378).
 
#49
Τελικά πολλές φορές διασώζεται μια αρχαία πράξη.
Η εναλλαγή των αναστασιμων αυτών τροπαρίων στο τέλος του όρθρου έπαυσε άραγε να μνημονεύεται στα Πατριαρχικά Τυπικά λόγω της "μελοποίησης" του τροπαρίου εις 8 ήχους από τον Πέτρο Λαμπαδάριο;
Πολύ πιθανόν.
Δεν βρίσκω πάντως κάποιον πρακτικό λόγο για αυτήν την προτίμηση.
Ίσως πάλι καταγράφεται απλά μια συνήθεια που έμεινε στον Πατριαρχικό Ναό και πέρασαν στα πατριαρχικά Τυπικά.
Διάβασα με ενδιαφέρον τις απόψεις των συναδέλφων σχετικά με την αναγκαιότητα συμφωνίας μας με την αρχαία παράδοση της εναλλαγής των ύμνων "Σήμερον..." και "Αναστάς...".
Επειδή στους περισσότερους ναούς εκείνο που επικρατεί είναι το πρώτο προσπάθησα να το δικαιολογήσω μέσα μου και θεολογικά και πρακτικά πειθαρχώντας και στην κυριαρχούσα για πολλά χρόνια παράδοση της Εκκλησίας μας.
Αρχικά ξεκινώ από τη θεολογική θεώρηση της χρήσης του πρώτου.
Πρέπει να γνωρίζουμε ότι στη λειτουργική πράξη της Εκκλησίας μας έχουμε την έννοια του λειτουργικού χρόνου σύμφωνα με τον οποίο το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον βιώνονται ως διαρκώς παρόντα.
Έτσι η χρήση του "Σήμερον" συνιστά ακριβώς την έκφραση αυτής της λειτουργικότητας του χρόνου. Η κάθε Κυριακή βιώνεται ως ημέρα Ανάστασης του Κυρίου μας.
Το δεύτερο "Αναστάς" είναι ενταγμένο στο κορυφαίο γεγονός της Ανάστασης, όπως και όλα τα Αναστάσιμα τροπάρια που το αναδεικνύουν, αλλά δεν εντάσσεται στην έννοια της λειτουργικότητας του χρόνου γι' αυτό, ίσως, και παρακάμφθηκε στην εξέλιξη της παράδοσής μας.
Όσον αφορά την πρακτικότητα της εναλλαγής των ήχων στο "Σήμερον...", ίσως η πρακτική διευκόλυνση στην αρμονική σύνδεση της Δοξολογίας με την εκφώνηση του λειτουργούντα "Ευλογημένη..." και τηλ διατήρηση του ήχου να έπαιξαν το δικό τους ρόλο.
Θέλω να εξηγήσω ότι ο λόγος, που πήρα την απόφαση να τοποθετηθώ, δεν είναι κανένας άλλος παρά μια υπόθεση η οποία θα μπορούσε να ακουσθεί χωρίς καμμιά διάθεση επιβολής της.
 
Top