Η παράγραφος αυτή της Επιτροπής έχει παραξενέψει κι εμένα. Αυτό που έχω σκεφτεί είναι ότι με τον όρο "Ειρμολογικά" εννοούνται είτε τα ειρμολογικά με αργή ταχύτητα εκτέλεσης (αλα Ναυπλιώτη) είτε (και) τα αργά ειρμολογικά μέλη, στα οποία όντως υπάρχουν πολλές έλξεις. Θα ήθελα Χάρη να μας δώσεις κάποιες παραπομπές από παραδοσιακούς δασκάλους που λένε ότι οι διέσεις και οι υφέσεις αποτελούν έλξη στα ειρμολογικά και αλλοίωση φθόγγου στα στιχηραρικά και παπαδικά. Προβληματίζομαι για το θεμιτό αυτής της ερμηνείας, καθώς η Επιτροπή δεν χρησιμοποιεί τον όρο "αλλοίωση φθόγγου". Απλώς λέει ότι και στα στιχηραρικά υπάρχουν έλξεις, αλλά εκτελούνται σπανιώτερα ("Η έλξις, σπανιώτερον εκτελουμένη εν τω στιχηραρικώ μέλει..."). Προς το παρόν η γνώμη μου είναι ότι θα πρέπει να διορθωθεί η αναφορά αυτή, που άλλωστε δεν την έχω δει και πουθενά αλλού. Πιστεύω ότι ένα σύγχρονο εγχειρίδιο δεν θα πρέπει να κάνει διάκριση στις έλξεις ανάλογα με το είδος των μελών. Αν μπορεί να γίνει διάκριση, αυτή στηρίζεται μάλλον στην ταχύτητα του μέλους. Και εδώ συμβαίνει το αντίστροφο απ' αυτό που λέει η Επιτροπή: στα ειρμολογικά είναι που δεν παρατηρούμε τόσες έλξεις! (τι έλξεις να κάνεις π.χ. σε έναν γρήγορο κανόνα![Wink ;) ;)]()
Αρκετά αποκαλυπτική πάντως για το θέμα είναι η παρ.54, που αναφέρεται στις έλξεις του Δ' ήχου. Εκεί η Επιτροπή υποστηρίζει έλξη στον παπαδικό Άγια (ίσως βέβαια αυτό να είναι το "σπανιώτερον", δεν ξέρω). Μάλιστα θεωρεί ότι το απλώς υψωμένο ΚΕ (με δίεση 2 τμημάτων) που γίνεται στην πορεία του μέλους δεν είναι έλξη. Έλξη έχουμε, κατά την Επιτροπή, όταν "εμμένη το μέλος επί του Ζω", οπότε ο ΚΕ "υψούται έτι ως εκ της έλξεως" με μεγαλύτερη δίεση (4 τμημάτων). Το ίδιο γράφει και για τον ΠΑ του πλ. δ', χωρίς όμως εδώ να κάνει διάκριση στα μέλη (παρ. 114). Επομένως ο απλώς υψωμένος ΠΑ του πλ. δ' και ΚΕ του Άγια αποτελούν, κατά την Επιτροπή, σχεδόν στοιχείο της κλίμακας, αφού οι φθόγγοι αυτοί εκφέρονται υψωμένοι "ως επί το πλείστον". Άρα οι ΝΗ-ΠΑ και ΔΙ-ΚΕ γίνονται εφέβδομοι τόνοι, δηλ. 14 μόρια, φαινόμενο γνωστό στους ψάλτες, ακόμα μάλιστα και στην κάθοδο. Ίσως γι' αυτό η Επιτροπή λέει ότι δεν αποτελούν έλξεις: όταν κατεβαίνεις δεν δεσπόζουν οι φθόγγοι ΒΟΥ και ΖΩ, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την έλξη. Πώς επομένως δικαιολογείται η ύψωση των ΠΑ και ΚΕ με τη θεωρία της έλξης από δεσπόζοντα φθόγγο; (σε παλαιότερη συζήτηση είχε επισημανθεί ότι ο κ. Αγγελόπουλος υιοθετεί τη θεωρία του "κρυφού ΒΟΥ" -άρα και "κρυφού ΖΩ- κατά την κατάβαση, προκειμένου να θεμελιώσει έλξη από δεσπόζοντα φθόγγο, θεώρηση όμως αρκετά προβληματική κατά τη γνώμη μου: όντως υπάρχει μια κρυφή εκφορά των φθόγγων αυτών, αφού όμως ο φθόγγος είναι "κρυφός", άρα αδύναμος, πώς είναι ταυτόχρονα και δεσπόζων και υπεύθυνος για την έλξη; Ένας φθόγγος δεν βαφτίζεται δεσπόζων σε κάθε θέση του μέσα στο μέλος, αλλά αναδεικνύεται δεσπόζων εφόσον συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις -όταν το μέλος εμμένει σ' αυτόν με τονή κλπ.- Εδώ πέρα σε άλλες περιπτώσεις "κρυφών" φθόγγων, όπως σε ανάλυση πεταστής, ο "κρυφός" φθόγγος είναι αυτός που μάλλον έλκεται από τον κύριο και όχι το αντίστροφο...)
Αρκετά αποκαλυπτική πάντως για το θέμα είναι η παρ.54, που αναφέρεται στις έλξεις του Δ' ήχου. Εκεί η Επιτροπή υποστηρίζει έλξη στον παπαδικό Άγια (ίσως βέβαια αυτό να είναι το "σπανιώτερον", δεν ξέρω). Μάλιστα θεωρεί ότι το απλώς υψωμένο ΚΕ (με δίεση 2 τμημάτων) που γίνεται στην πορεία του μέλους δεν είναι έλξη. Έλξη έχουμε, κατά την Επιτροπή, όταν "εμμένη το μέλος επί του Ζω", οπότε ο ΚΕ "υψούται έτι ως εκ της έλξεως" με μεγαλύτερη δίεση (4 τμημάτων). Το ίδιο γράφει και για τον ΠΑ του πλ. δ', χωρίς όμως εδώ να κάνει διάκριση στα μέλη (παρ. 114). Επομένως ο απλώς υψωμένος ΠΑ του πλ. δ' και ΚΕ του Άγια αποτελούν, κατά την Επιτροπή, σχεδόν στοιχείο της κλίμακας, αφού οι φθόγγοι αυτοί εκφέρονται υψωμένοι "ως επί το πλείστον". Άρα οι ΝΗ-ΠΑ και ΔΙ-ΚΕ γίνονται εφέβδομοι τόνοι, δηλ. 14 μόρια, φαινόμενο γνωστό στους ψάλτες, ακόμα μάλιστα και στην κάθοδο. Ίσως γι' αυτό η Επιτροπή λέει ότι δεν αποτελούν έλξεις: όταν κατεβαίνεις δεν δεσπόζουν οι φθόγγοι ΒΟΥ και ΖΩ, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την έλξη. Πώς επομένως δικαιολογείται η ύψωση των ΠΑ και ΚΕ με τη θεωρία της έλξης από δεσπόζοντα φθόγγο; (σε παλαιότερη συζήτηση είχε επισημανθεί ότι ο κ. Αγγελόπουλος υιοθετεί τη θεωρία του "κρυφού ΒΟΥ" -άρα και "κρυφού ΖΩ- κατά την κατάβαση, προκειμένου να θεμελιώσει έλξη από δεσπόζοντα φθόγγο, θεώρηση όμως αρκετά προβληματική κατά τη γνώμη μου: όντως υπάρχει μια κρυφή εκφορά των φθόγγων αυτών, αφού όμως ο φθόγγος είναι "κρυφός", άρα αδύναμος, πώς είναι ταυτόχρονα και δεσπόζων και υπεύθυνος για την έλξη; Ένας φθόγγος δεν βαφτίζεται δεσπόζων σε κάθε θέση του μέσα στο μέλος, αλλά αναδεικνύεται δεσπόζων εφόσον συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις -όταν το μέλος εμμένει σ' αυτόν με τονή κλπ.- Εδώ πέρα σε άλλες περιπτώσεις "κρυφών" φθόγγων, όπως σε ανάλυση πεταστής, ο "κρυφός" φθόγγος είναι αυτός που μάλλον έλκεται από τον κύριο και όχι το αντίστροφο...)
Last edited: