«Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς» στην αρχή της "μικρής" δοξολογίας

#1
Έχοντας υπόψιν:

1. Εγκόλπιον του Αναγνώστου (παλιό) ΙΕ΄ 2000 (σελ.73)
2. Εγκόλπιον Αναγνώστου & Ψάλτου [Ζ΄ 2009 (σελ.124)]
3. Συλλειτουργικόν [ΣΤ΄ 2008 (σελ.102)]
4. Ωρολόγιον Αποστολικής Διακονίας [ΙΖ΄ 2007 (σελ.85)]
5. Ωρολόγιον Περιβόλι της Παναγίας [Α΄ 2005 (σελ.115)]
6. Ζητήματα τυπικού Γ. Ρήγα [Β΄ 1999 (σελ.61)]

παρατηρώ ότι ο στίχος «Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς», ο οποίος είναι πρόψαλμα στην δοξολογία, σε κάποια βιβλία υπάρχει και σε κάποια όχι.
Η δικαιολόγηση της απουσίας του προψάλματος, το οποίο απουσιάζει από τα Ωρολόγια εκδόσεις «Φοίνικος» και μετά, αποδίδεται σε τυπογραφικό λάθος των εκδοτών (Ωρολόγιον το μέγα, Περιβόλι της Παναγίας, Υπόμνημα Νο 5 σελ.11)

Η δική μου απορία βρίσκεται στην παραδεδομένη ψαλμώδηση ή μη των προψαλμάτων των ψαλμών στις στιχολογίες.
Δηλαδή, στον 50ο ψάλλουμε το «Ἐλεῆμον», αλλά δεν το λέμε όταν διαβάσουμε "χύμα" και ξεκινάμε από τον 1ο στίχο «Ἐλέησόν με...».
Επίσης, στους αίνους ψάλλουμε το «Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον», αλλά δεν το λέμε όταν διαβάσουμε "χύμα" τους αίνους και ξεκινάμε από τον 1ο στίχο των αίνων «Αἰνεῖτε τὸν Κύριον...».
Σε όλες τις στιχολογίες συτό συμβαίνει. Γιατί άραγε να πρέπει να ειπωθεί το πρόψαλμα, εφόσον δεν θα ψαλλεί;
 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#2
#3

Τὰ ἐφύμνια δὲν παραλείπονται διότι οἱ αἴνοι καὶ οἱ ὕμνοι δὲν νοεῖται ὅτι ἀναγινώσκονται.
Πρὸ τῆς μικρᾶς δοξολογίας, ἡ ὁποία ἐψάλλετο (Συμβολὴ τ. 11 σ. 18), ἔχουν ἀφεθεῖ, ἀντὶ ἑνός, δύο ἐφύμνια τῶν τελευταίων στίχων τῶν αἴνων (βλ. ὅπ. πρ. καὶ Π. Τρεμπέλα Μικρὸν Εὐχολόγιον ἔκδ. β' 1998 σ. 205), ἄσχετα μὲ τὸν ἑπόμενον ὕμνον. Ἀς λέγεται λοιπὸν πρὸ τῆς μικρᾶς δοξολογίας τὸ «ἕτερον» «Σοὶ δόξα πρέπει, Κύριε(...)».
Μα τώρα, δεν ψέλνουμε την μικρή δοξολογία. Άρα η απορία μου μένει...



...Αὐτά τά δύο ἐφύμνια, ἤτοι τό Σοὶ πρέπει ὕμνος τῷ Θεῷ στούς δύο πρώτους στίχους καί τό Δόξα Σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς πρό τῆς δοξολογίας ἔχουν διατηρηθεῖ καί στόν καθημερινό ὄρθρο, τόν ἄνευ αἴνων (μόνον ἀνάγνωση τῶν ψαλμῶν τῶν αἴνων) καί ἄνευ μεγάλης δοξολογίας. Αὐτό φαίνεται σέ ὅλα τά παλαιά ἔντυπα καί ἰδιαίτερα στό Συλλειτουργικόν - 1862 (σελ. 23 καί 25) πού εἶναι ἔνα παλαιότατο Ἐγκόλπιον Ἀναγνώστου. Ὀρθῶς λοιπόν τά διετήρησε καί τό νέον Ἐγκόλπιον Ἀναγνώστου τῆς Ἀ.Δ..
Τώρα στά νεώτερα ἔντυπα Ὡρολόγια καθώς καί σέ ὅλες οἱ ἐκδόσεις «Μ. Τεσσαρακοστή» καί «Μ. Ἑβδομάς» τό Δόξα Σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς δέν ὑπάρχει, τό δέ Σοὶ πρέπει ὕμνος τῷ Θεῷ στούς δύο πρώτους στίχους ἄλλοτε ὑπάρχει καί ἄλλοτε ὄχι.
Ἄς τό διατηροῦμε, ὅπως ἔγραψε ὁ Μανόλης, ἄν καί ἰδιαίτερα τό Δόξα Σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς δέν ἔχει σχέση μέ τήν δοξολογία, τό δέ προηγούμενο [Δόξα... Καὶ νῦν...] Σοὶ δόξα πρέπει, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν... εἶναι τροπάριο κατακλεῖον τήν ψαλμῳδίαν τῶν αἴνων στόν ᾀσματικό ὄρθρο, ὅπου τό Δόξα Σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς προηγεῖτο τοῦ Σοὶ δόξα πρέπει... . Ὄντως στίς ἀκολουθίες τῆς Μ. Ἑβδομάδος δέν τό συνηθίζουμε...
Αφού δεν ανήκει στην δοξολογία, γιατί να την πούμε;
Και αφού ανήκει στα εφύμνια των αίνων δεν θα έπρεπε να πούμε μετά όλα τα εφύμνια των αίνων; (έτσι δεν υπάρχει λογική και για τα πρώτα εφύμνια των δύο πρώτων στίχων για τους αίνους χύμα...)
Μήπως όμως το ότι δεν αναγράφονται στα «Μ. Τεσσαρακοστή» & «Μ. Εβδομάς», τα οποία θεωρώ ότι καταγράφουν την αρχαία τάξη των ακολουθιών (με αλληλούια, τριαδικά, στιχολογία ωδών, φωταγωγικά), είναι μία βάσιμη περίπτωση;


Η δική μου απορία βρίσκεται στην παραδεδομένη ψαλμώδηση ή μη των προψαλμάτων των ψαλμών στις στιχολογίες...
Εμένα η παράδοση μου λέει ότι όλοι οι ψαλμοί όταν διαβάζονται, δεν ψάλλονται τα προΰμνια και τα εφύμνια. Όλες οι υπόλοιπες στιχολογίες αυτό μου λένε.

Γιατί άραγε να πρέπει να ειπωθεί το πρόψαλμα, εφόσον δεν θα ψαλλεί;
Συγνώμη, αλλά παραμένω στην απορία μου...
 
#4
Από την Μεγάλη Τεσσαρακοστή του "Ρηγόπουλου".
Η "μικρή" δοξολογία στον όρθρο και το απόδειπνο.
Μία απόδειξη που δικαιολογεί την σκέψη μου.
Παραλείπει το Δόξα Και νυν όμως στους αίνους...
Φωτογραφίες από το κινητό.
 

Attachments

Top