«Αναστασιματάριον Νέον», Πέτρου Λαμπαδαρίου του Πελοποννησίου, Ζαφειρίου Α. Ζαφειροπούλου, Αθήνα, επίτομο (1853)

frephraim

Παλαιό Μέλος
#1
Ἀνεβάζω τὸ Ἀναστασιματάριον τοῦ Ζαφειροπούλου ἀπὸ τὸ 1853.

Στὴ «Βιβλιογραφία τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς» γράφει ὁ Γεώργιος Χατζηθεοδώρου τὰ ἑξῆς γιὰ αὐτὸ τὸ βιβλίο:
Τὸ Ἀναστασιματάριο αὐτὸ ἀποτελεῖ τὴν πρώτη οὐσιαστικὴ συμμετοχὴ στὶς ἐκδόσεις τῶν ἐντύπων τῆς βυζ. μουσικῆς στὸν ἑλλαδικὸ χῶρο. Ἀκολουθεῖ βασικὰ τὰ Ἀναστασιματάριο τῆς ἔκδοσης τοῦ 1839 μὲ ἔκδηλη ὅμως τὴν προσπάθεια καλλίτερης ρύθμισης καὶ ἀπόδοσης τῆς ἔννοιας τοῦ κειμένου, κάτι ποὺ τὸ ἐπιτυγχάνει ὁ Ζ. Ζαφειρόπουλος σὲ ἀρκετὰ μεγάλο βαθμό. Ὁπωσδήποτε ἡ ὄλη ἐργασία τοῦ Ἀναστασιματαρίου αὐτοῦ ἀντικατοπτρίζει τὸ πνεῦμα καὶ τὸ ὕφος τῆ αθηναϊκῆς σχολῆς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Θὰ μποροῦσε νὰ ἀποτελέσει τὸ κλασσικὸ βιβλίο ἀντὶ τοῦ Ἰωάννου ποὺ ἐπικράτησε μέχρι σήμερα. Σὲ ὅ,τι ἀοφρᾶ τὰ μέλη, καταγράφονται σχετικὰ πιὸ ἀναλυτικά, σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόδοση τοῦ συγγραφέα. Τὰ ἑωθινὰ εἶναι κάπως παραλλαγμένα. Τὰ ἀπόστιχα καὶ αἴνους τοῦ Τρίτου ἤχου, τοῦ Βαρύ, τοῦ πλαγίου Τετάρτου καὶ τὰ ἀπόστιχα τοῦ Τετάρτου, ὁ Ζ. Ζαφειρόπουλος τὰ καταχωρεῖ μόνο μὲ εἱρμολογικὸ μέλος, «μὴ παραδεχθείς», ὅπως ἀναφέρει στὸν πρόλογό του, τὴν καινοτομία τοῦ Θ. Φωκαέα «ὡς ἄσκοπον καὶ ἐναντίαν τῶν μέτρων τοῦ ρυθμοῦ τῶν εἱρμῶν καὶ εἱρμολογικῶν μελῶν ἐν γένει» (βλ. πρόλογο, σελ. ιδʹ). Στὸ τέλος (σελ. 514-557) καταχωρεῖ τὶς σύντομες δοξολογίες τοῦ Μανουὴλ καὶ τὴ μία τοῦ Γ. Κρητός.
Ἀρκετό, ἐπίσης, ἐνδιαφέρον παρουσιάζουν τὰ ὅσα ἀναφέρει ὁ Ζαφειρόπουλος στὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου του, ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοση τῶν μελῶν, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ δὲ γνώρισαν τὸ παλιὸ σύστημα. Αὐτοί: « ἢ ψάλλουσιν ὅλως ἀσχημάτιστα καὶ ξηρά, ἢ παρεισάγουσι σχηματισμοὺς ὅλως ἀπρεπεῖς καὶ ξένους εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν».
Εὐχαριστοῦμε τὸν John van der Hoek γιὰ τὶς φωτοτυπίες ποὺ μᾶς ἔστειλε γιὰ σκανάρισμα.

 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#3
Ἀνεβάζω τὸ Ἀναστασιματάριον τοῦ Ζαφειροπούλου ἀπὸ τὸ 1853.

Στὴ «Βιβλιογραφία τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς» γράφει ὁ Γεώργιος Χατζηθεοδώρου τὰ ἑξῆς γιὰ αὐτὸ τὸ βιβλίο:

Στή μελέτη του «Το Αναστασιματάρον Πέτρου Λαμπαδαρίου και οι Επανεκδόσεις του ...» γράφει (ἀπό ἐδῶ):
Μὲ τὸ ἴδιο πνεῦμα, καὶ ἐπιλέγοντας μεταξὺ ἄλλων ἐκδόσεων τοῦ Ἀναστασιματαρίου τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου τὸ Ἀναστασιματάριο τῆς ἔκδοσης τοῦ Ζαφειροπούλου, ὁ ἔγκριτος μουσικοδιδάσκαλος τῆς Ἀθήνας Ἀνδρέας Τσικνόπουλος τὸ ἐπανεκδίδει –ἀφαιρεῖ τὶς ἀργὲς καταβασίες τῶν εἱρμῶν, κατανυκτικά, μαρτυρικὰ καὶ νεκρώσιμα– τὸ 1895 στὴ σειρὰ τῶν ἐκδόσεών του «Μουσικὴ Βιβλιοθήκη», μὲ δικές του ἐπὶ πλέον ἐπεμβάσεις, ὡς «Νεώτατον Ἀναστασιματάριον[43] τονισθὲν τὸ πρῶτον ὑπὸ Πέτρου τοῦ Πελοποννησίου, ἐπεξεργασθὲν καὶ ἀναλυθὲν ὑπὸ Ζ. Ζαφειροπούλου […] Κατ’ ἁπλούστερον ἐμμελέστερον καὶ κανονικώτερον τρόπον κατά τε τὴν γραφὴν καὶ τὸ μέλος ὑπὸ Ἀνδρέου Β. Τσικνοπούλου»[44]. Τὸ Ἀναστασιματάριο τῆς ἔκδοσης τοῦ Ζαφειροπούλου καὶ κυρίως τοῦ Τσικνοπούλου, θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ ἀντικαταστήσει τὸ Ἀναστασιματάριο τῆς ἔκδοσης τοῦ Ἰωάννη, ποὺ ἔχει ἐπικρατήσει, γιατὶ πρόκειται γιὰ ἐκδόσεις ἀρκετὰ σοβαρές, προσεγμένες, ποὺ παρὰ τὶς ὅποιες παρεμβάσεις, ὄχι μόνο δὲν ἀπομακρύνονται ἀπὸ τὴ γνωστὴ παράδοση τοῦ Ἀναστασιματαρίου τοῦ Πέτρου, ἀλλὰ καὶ τὴ βελτιώνουν· δὲν εἶχαν ὅμως τύχη, ἀσφαλῶς γιατὶ δὲν ἦταν ἐκδόσεις τῆς Κωνσταντινούπολης, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀγνοήθηκαν ἐπιδεικτικὰ ἀπὸ τοὺς κύκλους τῆς Κωνσταντινουπόλεως, οἱ ὁποῖοι ποτὲ δὲν τὰ συμπεριέλαβαν στὴν ἀρίθμηση τῆς σειρᾶς ἐκδόσεων τοῦ Ἀναστασιματαρίου τοῦ Πέτρου λαμπαδαρίου.
[43] «Μουσικὴ Βιβλιοθήκη τῆς ἐν Ἀθήναις Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς Σχολῆς Α.Β.Τ. Βιβλίον Δ΄, Νεώτατον Ἀναστασιματάριον, Τονισθὲν τὸ πρῶτον ῾Υπὸ Πέτρου τοῦ Πελοποννησίου, ἐπεξεργασθὲν καὶ ἀναλυθὲν ὑπὸ Ζ. Ζαφειροπούλου, περιέχον Τὰ κεκραγάρια, τὰ Ἀναστάσιμα τοῦ Ἑσπερινοῦ, Ὄρθρου καὶ Λειτουργίας κατ’ ἦχον, μετὰ τῶν Ἀναστασίμων Εὐλογηταρίων Ἀναστ. Ἐξαποστειλαρίων, Ἕνδεκα Ἑωθινῶν, Εἱρμολογικῶν Δοξολογιῶν Μανουὴλ πρωτοψάλτου, καὶ τὸν Πεντάφωνον Βαρὺν ἦχον Γεωργίου τοῦ Κρητός. Ἐπεξεργασθὲν δὲ ἤδη καὶ ἐπιδιορθωθὲν Κατ’ ἁπλούστερον, ἐμμελέστερον καὶ κανονικώτερον τρόπον κατά τε τὴν γραφὴν καὶ τὸ μέλος Ὑπὸ Ἀνδρέου Β. Τσικνοπούλου μουσικοδιδασκάλου. Ἐκδίδοται δαπάνῃ Ν. Μιχαλοπούλου. Ἐν Ἀθήναις παρὰ τῷ ἐκδότῃ Ν. Μιχαλοπούλῳ. Ὁδὸς Αἰόλου – Μεγάλη οἰκία Μελᾶ, ἀριθ. 5, 1895».
[44] «Ἀναστασιματάριον Σύντομον Εἱρμολογικὸν μελοποιηθὲν Ὑπὸ Πέτρου Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννησίου, καὶ ἐξηγηθὲν ὑπὸ Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, ἀναλυθὲν δὲ ὑπὸ Ζ. Α. Ζαφειροπούλου, ἐπεξεργασθὲν ἤδη καὶ ἐπιδιορθὲν κατ’ ἀναλυτικώτερον, ἐμμελέστερον καὶ κανονικώτερον τρόπον, κατά τε τὴν γραφὴν καὶ τὸ μέλος ὑπὸ Α. Β. Τσικνοπούλου, μουσικοδιδασκάλου καὶ Διευθυντοῦ τῆς ἐν Ἀθήναις Μουσικῆς Σχολῆς. Ἐν Ἀθήναις, παρὰ τῷ ἐκδότῃ Ν. Μιχαλοπούλῳ. Ὁδὸς Αἰόλου – Μεγάλη οἰκία Μελᾶ ἀριθ. 5, 1895».

 
Top