Αγαπητοί,
Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω σε τι χρησιμεύει αυτός ο προβληματισμός όπως και δεν καταλαβαίνω πώς η εκτέλεση της Βυζαντινής Μουσικής σε χώρους εκτός των Ιερών μας Ναών καταλήγει αλληλένδετη, βάσει των συλλογισμών σας, με την αξιοπρέπεια ενός Ψάλτη… Με λίγα λόγια το 99,99% (δεν μπορώ να σκεφτώ ότι υπάρχει μεγάλο ποσοστό που δεν έχει ψάλλει εκτός Ιερών Ναών…) των Ψαλτών είμαστε αναξιοπρεπείς;
Ο όλος συλλογισμός με βάζει στον πειρασμό να απαντήσω, και είναι γνωστό σε όσους με γνωρίζουν ότι είμαι ένας αμαρτωλός ψάλτης επιρρεπής στους πειρασμούς
Αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων ότι ο Άγιος πρωτομάρτυς Στέφανος είπε στην δριμύτατη κατά των Ιουδαίων απολογία του << Ἀλλ᾿ οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, καθὼς ὁ προφήτης λέγει· «Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι, λέγει Κύριος, ἢ τίς τόπος τῆς καταπαύσεώς μου; Οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα;» >> Ο Θεός λοιπόν δεν περιορίζεται σε ναούς, σε κτίσματα των κτισμάτων του, δηλαδή ημών. Γιατί λοιπόν να περιορίζεται μέσα σε αυτούς η λατρεία προς Αυτόν άρα και η Λατρευτική, Βυζαντινή Μουσική μας;
Μια συναυλία Βυζαντινής Μουσικής σε ένα θέατρο ή σε οποιοδήποτε άλλο δημόσιο χώρο δεν είναι απλά ένα μουσικό γεγονός, είναι μια ασματική μεταφορά της Λατρείας και της Αλήθειας προς τα έξω, είναι μια ομολογία τους εκτός των τεσσάρων τοιχείων και των θόλων των Ιερών Ναών, εἰναι ο τρόπος να διατρανώσει ο Ψάλτης και να γνωρίσει και στους λιγότερο «μυημένους» στα της Θείας Λατρείας το δογματικό, ποιητικό και μουσικό πλούτο της εντός των Ιερών Ναών λατρευτικής ζωής φέρνοντας εις πέρας την αποστολή που του έταξε ο Θεός.
Οι Εβραίοι ψάλτες της εποχής εκείνης μπορεί να έκλαυσαν επειδή τους υποχρέωσαν οι Βαβυλώνιοι να ψάλλουν; Ή μήπως μπορούμε να δεχτούμε την ερμηνεία ότι έκλαυσαν επειδή απλά «ἐμνήσθησαν τῆς Σιῶν»; Υπάρχουν ειδικότεροι επί των αρχαίων κειμένων να μας απαντήσουν. Όπως και να έχει όμως, εμείς οι Σύγχρονοι Ψάλτες δεν έχουμε κάτι για να κλαύσουμε όταν μας καλέσουν να ψάλλουμε. Αντιθέτως έχουμε να παιανίσουμε την ζώσα αλήθεια της Εκκλησίας, το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως, της Ζωής, της Αγάπης, της νίκης του Χριστού επί του θανάτου… «Ἡμᾶς διεβίβασεν ἐπινίκιον ἄδοντας». Γιατί λοιπόν να μην ψάλλουμε; … Γιατί να μην μεταφέρουμε όλα αυτά τα υψηλά μηνύματα που περιέχονται στην Υμνολογία της Εκκλησίας μας και έξω από τους Ναούς μας;
Διαβάζοντας την Αποστολική περικοπή της Παρασκευής μετά την Μεσοπεντηκοστή είδα την αγανάκτηση τότε των Ιουδαϊστών για την συναναστροφή του Πέτρου με τους Εθνικούς που έγιναν Χριστιανοί, τους «μη ἔχοντας περιτομήν» και για την έκπληξή τους όταν το Πνεύμα το Άγιον κατήλθε και σε αυτούς και μετέδωσε τις δωρεές Του. Γιατί λοιπόν να γίνουμε αντίστοιχα κι εμείς «Ιουδαϊστές» και να «φυλακίσουμε» την Μουσική μας «μόνο στους ναούς» κρατώντας την δλδ. μόνο για όσους προσέρχονται σε αυτούς;
Θα μου πείτε αν σου πουν σε μια συνεστίαση, σε ένα σπίτι, σε μια ταβέρνα, να ψάλεις, θα ψάλεις; Πόσοι από εμάς δεν το έχουν κάνει; Γιατί άραγε; Για να επιδείξουν απλά τα φωνητικά τους προσόντα; Θα μπορούσαν να είχαν….. τραγουδήσει!!!! Ανακαλώ με αγάπη στη μνήμη μου τις ψαλτικές συνάξεις που κάναμε με τον αείμνηστο Δάσκαλο Κωνσταντίνο Τασόπουλο, όπου πάντα μετά από τις καλοκαιρινές εξετάσεις, και έχοντας τελειώσει ένα ωραίο δείπνο, καταλήγαμε να τραγουδάμε αλλά και να ψάλλουμε. Όχι για επίδειξη των φωνητικών ικανοτήτων του ενός ή του άλλου, αλλά επειδή υποσυνείδητα εκείνη των ώρα η ευωχία ερχόταν σε ένα αρμονικό εσωτερικό πάντρεμα με την αγάπη για την λατρευτική μας μουσική, κάνοντας πράξη έτσι το αποστολικόν «εὐθυμεῖ τις; Ψαλλέτω!»
Εκκλησιαστικοί Ύμνοι σε ταβέρνα;;;;
ΣΟΚ!!!! Γιατί αγαπητοί μου; Ο Θεός είναι παντού! Από την πιο ταπεινή καλύβα έως το μεγαλοπρεπέστερο ανάκτορο. Από το καταγώγιο ως και τον Ναό. Είναι ΠΑΝΤΟΥ! Δεν υπήρχαν κατάλληλα και ακατάλληλα μέρη για την ύπαρξη του Θεού, ούτε και υπάρχουν. Εμείς οι ίδιοι τα καθιστούμε κατάλληλα ή ακατάλληλα με όσα καλά ή κακά πράττουμε ή δεν πράττουμε εκεί. Ο Θεός είναι πάντοτε δίπλα μας, συνεχώς κοντά μας, όταν θριαμβεύουμε έναντι του πειρασμού ή όταν αμαρτάνουμε με το χειρότερο τρόπο, είναι εκεί!
Αν μη τι άλλο δεν νομίζω ότι αποτελεί πλήγμα στην αξιοπρέπεια του Ψάλτη να μαρτυρήσει, να καταδείξει, να διατρανώσει ανά πάσα στιγμή και ώρα αυτό που είναι, αυτό το οποίο ορίστηκε να κάνει. Πλήγμα αντιθέτως (κατά την ταπεινή μου γνώμη πάντα) είναι όταν ο Ψάλτης αποφύγει να πει ότι είναι Ψάλτης, όταν αποφύγει να υψώσει τη φωνή του και να υμνήσει το Θεό, όταν σκεφτεί «τι θα πει ο κόσμος» αν τον ακούσει ή να ψάλλει μέσα στο σπίτι του, ή σε μια συνάθροιση επειδή κάποιοι του το ζήτησαν (προφανώς επειδή ένιωσαν την ανάγκη να ακούσουν ένα ύμνο…) ή τι θα πει ο περαστικός αν τον ακούσει να έχει βάλει ένα cd με ύμνους στο αυτοκίνητό του καθώς οδηγεί… Πλήγμα για την αξιοπρέπειά μας αποτελεί το να «λουφάζουμε» και να μην μεταφέρουμε όπως και όπου μπορούμε την υψηλή τέχνη την οποία αξιωθήκαμε να υπηρετούμε, ο καθένας με τις λίγες, περισσότερες ή πολλές δυνάμεις και γνώσεις του.
Θα μου πείτε δικαίως, «μέσα σε όλες αυτές τις δημόσιες εμφανίσεις, δεν ελλωχεύει ο εγωισμός; Δεν φυγαδεύεται η ταπείνωση;» Ναι, μπορεί. Το ίδιο όμως μπορεί να γίνει και μέσα στον Ναό. Δεν είναι ανάγκη να πάμε εκτός Ναού για να «πάρουν τα μυαλά μας αέρα» … Άρα δεν έχει να κάνει με τον τόπο, αλλά με την προσωπική νοοτροπία, τα βιώματα, τις ενδόμυχες επιθυμίες και τάσεις του καθενός. Υπάρχουν Ψάλτες, Ψάλτες, Ψάλτες, Ψάλτες, όπως επίσης Ψάλτες, Ψάλτες, Ψάλτες, και … Ψάλτες, καθώς και Ψάλτες. Α ναι, ξέχασα και τους Ψάλτες… Επιλογή του καθενός είναι σε ποιους Ψάλτες θα ανήκει …
Οι Δάσκαλοι και Χοράρχες; Κατά τη γνώμη μου όλοι επιτελούν ένα μεγάλο έργο ο καθένας από το δικό του μετερίζι με όσα έμαθε και όσα πρεσβεύει. Αναντίρρητα μια εμφάνιση σημαίνει προβολή, ενδεχομένως και οικονομικό ή άλλο όφελος. Όμως ταυτόχρονα σημαίνει μετάδοση του λόγου του Θεού μέσω των θεοπνεύστων ύμνων που περιέχουν σαν έννοια και κείμενο το απόσταγμα των δογματικών αληθειών της πίστεώς μας και έχουν μελοποιηθεί στην πλέον λεπτεπίλεπτη, έντεχνη και μυσταγωγική μουσική από όλες… Προσωπικά δεν μπορώ να φανταστώ ότι όταν ο αείμνηστος Στανίτσας έψαλλε από μνήμης στο Βατικανό γοητεύοντας τους πάντες, είχε στο νου του την προσωπική του προβολή. Ας αφήσουμε λοιπόν, μια χαραμάδα ελπίδας ότι όλοι αυτοί οι Δάσκαλοι και Χοράρχες δεν κινούνται μόνο από δίψα προβολής και κέρδους, προδικἀζοντας και καταδικάζοντας τα κίνητρά τους. Ας δεχτούμε ότι υπάρχει και κάποιο ανώτερο συναίσθημα που τους οδηγεί στο να κάνουν ό,τι κάνουν.
Σε ανύποπτο χρόνο κάποτε, ο Δάσκαλός μου, ο Θεόδωρος ο Τσαγκαρούλης σε μια από τις ατελείωτες συζητήσεις μας μεταξύ των μαθημάτων, στις οποίες με αγάπη και θέρμη μας έμαθε ακόμα πιο πολλά από όσα ίσως ένας Δάσκαλος Μουσικής όφειλε, είχε πει περίπου τα εξής: «…όλοι εμείς και εσείς, δεν είμαστε εδώ γιατί θα βγάλουμε λεφτά ή θα γίνουμε διάσημοι ή θα κάνουμε απλά το ψώνιο μας. Θα μπορούσαμε, χρησιμοποιώντας το χάρισμα που μας έδωσε ο Θεός, να είχαμε ασχοληθεί με οποιαδήποτε άλλη μουσική και να τα είχαμε κάνει αυτά σε πολλαπλάσιο βαθμό. Είμαστε εδώ γιατί μας έχει ωθήσει η αγάπη μας μεν για τη Μουσική αλλά και η πίστη μας στο Θεό, η αγάπη για την Εκκλησία Του…»
Νομίζω είναι η απάντηση στο ερώτημα «Ποιο συναίσθημα κατευθύνει τους Δασκάλους σε αυτή τη δραστηριότητα;» Είναι δε το ίδιο συναίσθημα της αγάπης για τη Βυζαντινή Μουσική, της αγάπης κατ’ επέκταση για την Εκκλησία και το Χριστό που κάποιους από αυτούς τους ωθεί να επιζητούν την τελειότητα σε κάθε προσωπική ή χορωδιακή εκτέλεση μετά μανίας, όχι επειδή η τελευταία κυριούλα θα καταλάβει την αξία του ορθώς εκτελούμενου παρεστιγμένου ή ποιοτικού σημείου και θα τους ξεχωρίσει και θα τους επιβραβεύσει, αλλ’ επειδή τους ωθεί ο ιερός τους ζήλος.
Συγχωρέστε με για την μακρηγορία, και να είστε βέβαιοι ότι τα ανωτέρω δεν εγράφησαν εν είδει απολογίας ή επιθέσεως επειδή ανήκω και εγώ ο ίδιος στην πλειονότητα των «αναξιοπρεπών» ψαλτών που δέχτηκαν να ψάλλουν σε θέατρα, μουσικές αίθουσες κ.λπ. … Απλά όπως είπα, δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό …
Όχι εγώ, Κύριε… η Εύα!!!
