nektar
νεοαρχάριος
Στὸ ἀρχαῖο ῥῆμα σῴζω (ἀπὸ τὸ θέμα σω-, συστολὴ ἀπὸ σώ-ι-ζω), ἡ ὑπογεγραμμένη (ᾳ / ῃ / ῳ) ἐμφανίζεται ὅταν τὸ θεματικὸ φωνῆεν ω ἢ η προέρχεται ἀπὸ συναίρεση μὲ ἰῶτα.
Στὸ σῴζω ἡ ὑπογεγραμμένη φαίνεται στὸ ῴ (ω + ι), κυρίως στὸν ἐνεστωτικὸ θέμα (σῳζ-).
Ἐτυμολογία
Τὸ ῥῆμα σῴζω προέρχεται ἀπό:
σῶς / σόος («σῶος, ἀκέραιος, σωσμένος»)
Ἀφετηρία: σάος / σῶς / σαόω
ἡ ἀρχικὴ ρίζα εἶναι:
σάος / σῶς = «ἀκέραιος, σώος»
ῥῆμα: σαόω / σώω = «διασώζω, διατηρῶ σῶον»
ἤδη ἐδῶ βλέπουμε:
συναίρεση: σαόω → σώω
Δημιουργία τοῦ σῴζω
Τὸ σῴζω εἶναι παραγωγικὸ ῥῆμα μὲ ἐπέκταση:
θέμα + -jω (ἰοτακικὸ επίθημα)
Σχηματισμός (ιστορικὸς)
σώ- (θέμα) & -jω (παλαιὸ -ι̯ω) → σωjω
Ὁ ρόλος τοῦ j (ἰοτακικοῦ ημιφώνου)
Τὸ j (ἰ̯):
λειτουργεῖ ὡς παραγωγικὸ μορφολογικὸ στοιχεῖο
προκαλεῖ φωνολογικὲς μεταβολές
Κρίσιμη μεταβολή:
σωjω → σωζω
τὸ j μετατρέπεται σε: ζ
(τυπικὴ ἐξέλιξη: j → ζ σε πολλά ρήματα)
Γιατί ἔχουμε σῳ- / σῴ-
Ἐνδιάμεσο στάδιο: σωjω → σῳζω
ἐδῶ: τὸ ω + ι (ἀπὸ j) δίνει: ῳ (ὑπογεγραμμένη)
Ἄρα:
Στάδιο Μορφή
σώω βάση
σωjω παραγωγή
σῳζω γραφὴ με ι
σῴζω τελικὸς πολυτονικὸς τύπος
Ἐξέλιξη:
σῶς → σω- → σῳ- → σῴζω
τὸ ῳ / ῴ προκύπτει ἀπὸ:
ω + ι (ἀρχαῖο δίφθογγο / μορφολογικὴ ἐξέλιξη)
Μορφολογία & κλίση
σῴζω = «σώζω, διατηρῶ, λυτρώνω»
τίθεται ὑπογεγραμμένη ὅπου ὑπάρχει τὸ ἐνεστωτικὸ θέμα σῳζ-, σὲ ἐνεργητικὴ καὶ παθητικὴ φωνή
Ἐνεστώς, ὁριστικὴ ἔγκλισις (μὲ ὑπογεγραμμένη)
σῴζω, σῴζεις, σῴζει, σῴζομεν, σῴζετε, σῴζουσι(ν)
Ἐνεστώς, ὑποτακτική (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
σῴζω, σῴζῃς, σῴζῃ, σῴζωμεν, σῴζητε, σῴζωσι
Ἐνεστώς, προστακτική (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
σῷζε, σῳζέτω, σῴζετε, σῳζόντων
Παρατατικός (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
ἔσῳζον, ἔσῳζες, ἔσῳζε(ν)
Μέλλων (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
σώσω, σώσεις, σώσει
Ἀόριστος (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
ἔσωσα, ἔσωσας, ἔσωσε(ν)
Παρακείμενος
Παθητική (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
ἐσώθην, σωθήσομαι
Μετοχή
σῳζόμενος
Συγγενεῖς λέξεις
σωτηρία, σωτήρ, σωτήριος, σωστικός
(χωρὶς ὑπογεγραμμένη, διότι ἔχουν ἤδη ἀπλοποιηθεῖ)
Στὸ σῴζω ἡ ὑπογεγραμμένη φαίνεται στὸ ῴ (ω + ι), κυρίως στὸν ἐνεστωτικὸ θέμα (σῳζ-).
Ἐτυμολογία
Τὸ ῥῆμα σῴζω προέρχεται ἀπό:
σῶς / σόος («σῶος, ἀκέραιος, σωσμένος»)
Ἀφετηρία: σάος / σῶς / σαόω
ἡ ἀρχικὴ ρίζα εἶναι:
σάος / σῶς = «ἀκέραιος, σώος»
ῥῆμα: σαόω / σώω = «διασώζω, διατηρῶ σῶον»
ἤδη ἐδῶ βλέπουμε:
συναίρεση: σαόω → σώω
Δημιουργία τοῦ σῴζω
Τὸ σῴζω εἶναι παραγωγικὸ ῥῆμα μὲ ἐπέκταση:
θέμα + -jω (ἰοτακικὸ επίθημα)
Σχηματισμός (ιστορικὸς)
σώ- (θέμα) & -jω (παλαιὸ -ι̯ω) → σωjω
Ὁ ρόλος τοῦ j (ἰοτακικοῦ ημιφώνου)
Τὸ j (ἰ̯):
λειτουργεῖ ὡς παραγωγικὸ μορφολογικὸ στοιχεῖο
προκαλεῖ φωνολογικὲς μεταβολές
Κρίσιμη μεταβολή:
σωjω → σωζω
τὸ j μετατρέπεται σε: ζ
(τυπικὴ ἐξέλιξη: j → ζ σε πολλά ρήματα)
Γιατί ἔχουμε σῳ- / σῴ-
Ἐνδιάμεσο στάδιο: σωjω → σῳζω
ἐδῶ: τὸ ω + ι (ἀπὸ j) δίνει: ῳ (ὑπογεγραμμένη)
Ἄρα:
Στάδιο Μορφή
σώω βάση
σωjω παραγωγή
σῳζω γραφὴ με ι
σῴζω τελικὸς πολυτονικὸς τύπος
Ἐξέλιξη:
σῶς → σω- → σῳ- → σῴζω
τὸ ῳ / ῴ προκύπτει ἀπὸ:
ω + ι (ἀρχαῖο δίφθογγο / μορφολογικὴ ἐξέλιξη)
Μορφολογία & κλίση
σῴζω = «σώζω, διατηρῶ, λυτρώνω»
τίθεται ὑπογεγραμμένη ὅπου ὑπάρχει τὸ ἐνεστωτικὸ θέμα σῳζ-, σὲ ἐνεργητικὴ καὶ παθητικὴ φωνή
Ἐνεστώς, ὁριστικὴ ἔγκλισις (μὲ ὑπογεγραμμένη)
σῴζω, σῴζεις, σῴζει, σῴζομεν, σῴζετε, σῴζουσι(ν)
Ἐνεστώς, ὑποτακτική (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
σῴζω, σῴζῃς, σῴζῃ, σῴζωμεν, σῴζητε, σῴζωσι
Ἐνεστώς, προστακτική (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
σῷζε, σῳζέτω, σῴζετε, σῳζόντων
Παρατατικός (διατηρεῖται ἡ ὑπογεγραμμένη)
ἔσῳζον, ἔσῳζες, ἔσῳζε(ν)
Μέλλων (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
σώσω, σώσεις, σώσει
Ἀόριστος (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
ἔσωσα, ἔσωσας, ἔσωσε(ν)
Παρακείμενος
Παθητική (χωρὶς ὑπογεγραμμένη)
ἐσώθην, σωθήσομαι
Μετοχή
σῳζόμενος
Συγγενεῖς λέξεις
σωτηρία, σωτήρ, σωτήριος, σωστικός
(χωρὶς ὑπογεγραμμένη, διότι ἔχουν ἤδη ἀπλοποιηθεῖ)
