Χρειάζεται μια αναθεώρηση του τυπικού για τον κόσμο;

[MTheodorakis]

Οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις ἑρμηνεύουν καὶ λύνουν τὰ ζητήματα τοῦ τυπικοῦ, ἐνῶ οἱ μεταγενέστερες, καὶ οἱ ὑποθέσεις τῶν τυπικαρίων τὰ περιπλέκουν. Ἡ προσεκτικὴ μελέτη σὲ βάθος τῶν διαθέσιμων πηγῶν τῆς λειτουργικῆς κειμενογραφίας, ἡ γνώση τῶν ἀρχετύπων διατάξεων καὶ γενικὰ ἡ ἀρχαϊκὴ τυπικολογικὴ ἀντίληψη ὁδηγοῦν στὴ διάκριση τῆς ἐξέλιξης ἀπὸ τὴν φθορὰ τῶν τυπικῶν διατάξεων στὶς διάφορες ἐποχές. Δὲν ἀπολυτοποιοῦμε τὸ παρελθόν, ἀλλὰ προβάλλουμε τὴν ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἔρευνας καὶ τῆς ἀπόλυτης προτεραιότητας στὸ σεβασμὸ τῆς αὐθεντικῆς παράδοσης. Ἡ λειτουργικὴ μύηση, τὸ εὐχαριστιακὸ ὅραμα τῆς λειτουργικῆς ἀναγέννησης θεωρεῖται ὡς ἀναβάπτιση στὸν λειτουργικὸ πλοῦτο τῆς ἀρχέγονης ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μουσειακὸ κειμήλιο, ἀλλὰ βάση, «ζῶν» λόγος καὶ τρόπος εὐχαριστιακοῦ εἶναι. Στὴν κατεύθυνση αὐτὴ κρίνομε ἀναγκαία μία ἀναθεώρηση τοῦ ἰσχύοντος ΤΜΕ[1], ἔπειτα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὴ βούληση[2]. Γιὰ νὰ φθάσουμε ὅμως σὲ μιὰ βελτίωση-ἀναβάθμιση τοῦ ἰσχύοντος τυπικοῦ ἐπὶ τὸ παραδοσιακότερον χρειάζεται:

α) νὰ μὴν τὸ ἀπολυτοποιοῦμε, (οὔ τε στὸ πατριαρχειο τηρεῖται ἐπακριβῶς),

β) νὰ προβάλλομε τὴν πολύτιμη ἄγνωστη παλαιὰ παράδοση μὲ διάκριση, σθένος, τόλμη, θέσεις καὶ ὄχι ἀναστολές καὶ πισωγυρίσματα,

γ) νὰ ἀναλάβομε τὸ κόστος τῆς ἀποδοκιμασίας καὶ τῶν ἀντιδράσεων στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν ἀναγκαία ἐνημέρωση, εὐαισθητοποίηση καὶ ὡρίμανση μιᾶς συνοδικῆς ἀπόφασης. Οἱ ἀλλαγὲς ἔρχονται μὲ ἀγώνα καὶ θυσίες, ὄχι μὲ ἱστορικὴ ἐπιμόρφωση.

Προϋποθέσεις τῆς βελτίωσης τῆς λατρευτικῆς πράξης εἶναι ἡ ἀκριβῆς καὶ πλήρης γνώση τῆς ἱστορίας, τοῦ νοήματος καὶ τῆς ποιμαντικῆς διάστασης τῆς λειτουργικῆς μας παράδοσης (ΤΕΛ τ. 1 σ. 131). Τὸ τυπικὸ δὲν εἶναι δόγμα, ἀλλὰ δρόμος καὶ ἑνοποιὸς δύναμη.

​

---

[1] Τὸ ἐγχείρημα αὐτὸ ἐνσωματώνει παραμέτρους ἱστορικές, ποιμαντικές, τοπικές, λειτουργικῆς ἀγωγῆς τῶν πιστῶν καὶ συνειδητῆς ἐπιλογῆς ἐπιμόρφωσης τῶν συντελεστῶν τῆς λατρείας.
[2] Ἡ λειτουργικὴ παράδοση δὲν εἶναι τέλεια ἢ δόγμα. Ἐπιδέχεται ἀποκατάσταση τῶν φθαρέντων μερῶν της μετὰ ἀπὸ ἔρευνα.


Ἡ παλαιὰ τάξη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας σήμερα μᾶς προκαλεῖ νὰ τὴν ἀνακαλύψουμε, νὰ τὴν θαυμάσουμε, ἀλλὰ καὶ νὰ τὴν ἑρμηνεύσουμε, κατὰ τὸ δυνατόν. Θὰ πρέπει, δηλαδή, νὰ θέτουμε καὶ ἑρωτήματα σὲ αὐτήν. Γιατί ὑπάρχει αὐτὸ καὶ γιατί λείπει τὸ ἄλλο; Γιατί ἔτσι καὶ ὄχι διαφορετικά; Ποῦ πρέπει νὰ προσέξουμε περισσότερο; Ποῦ ὑποκρύπτονται ἀρχέτυπες διατάξεις; Γιατί τώρα καὶ ὄχι ἀργότερα. Γιατί τὸ Σάββατο καὶ ποτὲ τὴν Κυριακή; Γιατί στὸ νάρθηκα καὶ ὄχι στὸν κυρίως ναό; Τί εἶναι ἀναγκαῖο καὶ τί περιττό; Ποιό εἶναι τὸ κύριο καὶ ποιό τὸ δευτερεῦον; Τί ἁρμόζει καὶ τί ὄχι; Τί χωράει καὶ μαρτυρεῖται καὶ τί δὲν χωράει; Ποιά εἶναι ἡ πρακτικὴ ἀφετηρία καὶ ὁ πραγματικὸς σκοπὸς κάθε πράξεως ἢ ἀκολουθίας, πέρα ἀπὸ τοὺς συμβολισμούς; Ποιά εἶναι ἡ πηγὴ ποὺ διασώζει τὴν ἀρχέτυπη διάταξη; Ποιά εἶναι ἡ ἀξιοποίηση τῶν Γεωργιανῶν πηγῶν; Γιατί στὸ στουδιτικὸ καὶ ὄχι στὸ τυπικὸ τοῦ ἁγίου Σάβα; Γιατί στὸ κοσμικὸ καὶ ὄχι στὸ μοναστικὸ τυπικό; Ποῦ ὑπερισχύει ὁ Ἱεροσολυμιτικὸς καὶ ποῦ ὁ Κωνσταντινουπολιτικὸς τύπος; Ποῦ συγκλίνουν τὰ τυπικά; Ποιοί εἶναι οἱ νόμοι τῆς λειτουργικῆς ἀνάπτυξης τοῦ A. Baumstark; Πῶς λειτουργοῦν τὰ περιβάλλοντα, οἱ ἀναδιπλώσεις, οἱ προαναγγελίες, οἱ ἑορτὲς καὶ οἱ καθημερινές; Ποῦ ἐντοπίζονται οἱ μεταγενέστερες προσθῆκες; Ποιές καινοτομίες δὲν εἶναι συνετές; Πῶς ἐκφυλίζονται οἱ διατάξεις; Ποιό τὸ κέρδος ἀπὸ τὴν ἐπαναφορὰ τῆς ἀρχικῆς δομῆς τῶν ἀκολουθιῶν;​

 

[Grafida]

Απουσία λατρευτικού εγγραμματισμού στην Εκκλησία

Ιωάννης Κάππος Διδάκτωρ Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Η σύγχρονη πραγματικότητα που αφορά ουσιαστικές πτυχές του εκκλησιαζόμενου ποιμνίου, όπως αυτή ιδιαιτέρως διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια, θα πρέπει να προβληματίσει σοβαρά την εκκλησία. Η αρνητική εικόνα που εμφανίζει, αριθμητικά...

www.exapsalmos.gr

Λέει αλήθειες...

 

[Παναγιώτης]

Οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις ἑρμηνεύουν καὶ λύνουν τὰ ζητήματα τοῦ τυπικοῦ, ἐνῶ οἱ μεταγενέστερες, καὶ οἱ ὑποθέσεις τῶν τυπικαρίων τὰ περιπλέκουν. Ἡ προσεκτικὴ μελέτη σὲ βάθος τῶν διαθέσιμων πηγῶν τῆς λειτουργικῆς κειμενογραφίας, ἡ γνώση τῶν ἀρχετύπων διατάξεων καὶ γενικὰ ἡ ἀρχαϊκὴ τυπικολογικὴ ἀντίληψη ὁδηγοῦν στὴ διάκριση τῆς ἐξέλιξης ἀπὸ τὴν φθορὰ τῶν τυπικῶν διατάξεων στὶς διάφορες ἐποχές. Δὲν ἀπολυτοποιοῦμε τὸ παρελθόν, ἀλλὰ προβάλλουμε τὴν ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἔρευνας καὶ τῆς ἀπόλυτης προτεραιότητας στὸ σεβασμὸ τῆς αὐθεντικῆς παράδοσης. Ἡ λειτουργικὴ μύηση, τὸ εὐχαριστιακὸ ὅραμα τῆς λειτουργικῆς ἀναγέννησης θεωρεῖται ὡς ἀναβάπτιση στὸν λειτουργικὸ πλοῦτο τῆς ἀρχέγονης ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μουσειακὸ κειμήλιο, ἀλλὰ βάση, «ζῶν» λόγος καὶ τρόπος εὐχαριστιακοῦ εἶναι. Στὴν κατεύθυνση αὐτὴ κρίνομε ἀναγκαία μία ἀναθεώρηση τοῦ ἰσχύοντος ΤΜΕ[1], ἔπειτα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὴ βούληση[2]. Γιὰ νὰ φθάσουμε ὅμως σὲ μιὰ βελτίωση-ἀναβάθμιση τοῦ ἰσχύοντος τυπικοῦ ἐπὶ τὸ παραδοσιακότερον χρειάζεται:

α) νὰ μὴν τὸ ἀπολυτοποιοῦμε, (οὔ τε στὸ πατριαρχειο τηρεῖται ἐπακριβῶς),

β) νὰ προβάλλομε τὴν πολύτιμη ἄγνωστη παλαιὰ παράδοση μὲ διάκριση, σθένος, τόλμη, θέσεις καὶ ὄχι ἀναστολές καὶ πισωγυρίσματα,

γ) νὰ ἀναλάβομε τὸ κόστος τῆς ἀποδοκιμασίας καὶ τῶν ἀντιδράσεων στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν ἀναγκαία ἐνημέρωση, εὐαισθητοποίηση καὶ ὡρίμανση μιᾶς συνοδικῆς ἀπόφασης. Οἱ ἀλλαγὲς ἔρχονται μὲ ἀγώνα καὶ θυσίες, ὄχι μὲ ἱστορικὴ ἐπιμόρφωση.

Προϋποθέσεις τῆς βελτίωσης τῆς λατρευτικῆς πράξης εἶναι ἡ ἀκριβῆς καὶ πλήρης γνώση τῆς ἱστορίας, τοῦ νοήματος καὶ τῆς ποιμαντικῆς διάστασης τῆς λειτουργικῆς μας παράδοσης (ΤΕΛ τ. 1 σ. 131). Τὸ τυπικὸ δὲν εἶναι δόγμα, ἀλλὰ δρόμος καὶ ἑνοποιὸς δύναμη.​

Μοῦ εἶπε πρόσφατα ἕνας Καθηγητής Λειτουργιολογίας:

"Ἡ ἔρευνα, ὅπως μᾶλλον καλὰ γνωρίζετε, δὲν ἔχει ὁλοκληρωθεῖ, ἀλλὰ ἔχει φτάσει σὲ ἕνα καλὸ σημεῖο! Ἡ ἔρευνα συνεχίζεται. Καί, νομίζω, ὁ καθένας ἀπὸ ἐμᾶς βάζει ἕνα λιθαράκι μὲ τὴν ἔρευνά του σ' αὐτὴν τὴν γενικὴ προσπάθεια!"

Καὶ ἡ ἀπάντησή μου:

"Αὐτὴ ἡ παραδοχὴ εἶναι βασική. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο γιὰ ἔρευνα ἀντικειμένου τῆς Φυσικῆς, τῆς Χημείας ἢ Θετικῆς ἐπιστήμης τότε πολὺ καλά.

Αφοῦ λοιπόν δὲν ἔχει ὁλοκληρωθεῖ ἡ ἔρευνα πῶς διδάσκονται καὶ πράττουν οἱ κληρικοί μας, ἐδὼ καί 100 χρόνια, καινοτομίες ἀντίθετες ἀπὸ τὴν διὰ ζῶσης παραδεδομένης Παραδόσεως τῶν Πατέρων μας, και με μεγαλύτερη ένταση καὶ ἔκταση την τελευταία 30ετία;

Γιατὶ κλονίζονται οἱ κίονες τῆς Παραδόσεως;

Γιατὶ τόσες καινοτομίες; Καὶ ὅταν ἀποδεικνύεται τὸ λάθος τῆς καινοτομίας, τι γίνεται με αυτούς που συμπαρασύρανε; Καὶ μετὰ μὲ ἕνα συγγνώμη-λάθος ἔληξε τὸ θέμα;

Καὶ κάποιος Δεσπότης γκρέμισε Τέμπλο στις μέρες μας νομίζοντας ὅτι θὰ γυρίσει στόν 5ον αἰῶνα. Ὅμως πῆγε τελικὰ ἀντὶ στόν 5ον αἰ. τῶν Ὀρθοδόξων, στὸν 16ο αἰῶνα τῶν Καθολικῶν, στοὺς Τεμπλο-Ἀμβωνοκλάστες. Δεῖτε τό κεφάλαιον 7.3 στὸ βιβλίον γιὰ τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας τὴν ὥρα τῆς Ἀναφορᾶς. Γυρίζει πίσω τώρα τὸ Τέμπλον; Δὲν γυρίζει. Τὰ ἴδια καὶ μὲ τὸν Σταυρό... (ποὺ ἔχει μεγάλη προέκταση ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης).

Γιατὶ ἐφόσον ὑπάρχει ἡμιμάθεια, ἀλλάζουν τὰ πράγματα, γιατὶ ἀλλάζει ἡ Παράδοση;

Γιατὶ δὲν ἀκολουθεῖται ἡ πεπατημένη ὁδὸς τῶν Πατέρων, ἡ παραδοθεῖσα διὰ ζώσης Ἱερὰ Παράδοσις καὶ Λειτουργική, καὶ πειραματίζονται οἱ Κληρικοί μας ἐδὼ καὶ 100 χρόνια;

Κάθε καινοτομία, ενάντια στην παραδοθείσα δια ζώσης Ιεράν Παράδοσιν τῶν Ἁγίων Πατέρων, είναι στην ουσία πειραματισμός.

Μερικοὶ βλέπουν τὶς καινοτομίες, τὰ πειράματα, πέραν τῆς Παραδόσεως τῶν Πατέρων, ὡς Ποιμαντική. Ὅμως ἐν ἀγνοίᾳ τους οὐσιαστικὰ πειραματίζονται στὸν ἄνθρωπο, στον κάθε Πιστό. Επιτρέπονται πειράματα στὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου;

Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Πειραματισμοί εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι Πατερικό.Που αύριο μεθαύριο θα πουν ἐλάχιστοι Κληρικοί ...συγγνώμη-λάθος (σὰν ὁρισμένους γιατρούς). Οἱ περισσότεροι δὲν θὰ ποῦν τίποτε, πιστεύω, ἁπλὰ θὰ καθησυχάσουν την συνείδησή τους, ὅτι ἡ ἔρευνα - ἐπιστήμη ἔφταιγε, ποὺ δὲν ἦταν ...ὥριμη. Οἱ Λαϊκοὶ ὅμως εἴμαστε οἱ ἀποδέκτες, ὅλων τῶν νεωτερισμῶν. Οἰ Λαϊκοὶ εἴμαστε δυστυχώς οι πειραματάνθρωποι."

Ἀπὸ τὴν ἐμπειρία μου, βλέπω ὅτι οἱ καινοτομίες, ἡ ἀπόκλιση ἀπὸ την Παράδοση, δὲν ὁδηγοῦν πουθενά, ἢ μᾶλλον ὁδηγοῦν σὲ τέλμα, ἀργὰ ἢ γρήγορα. Καὶ τοὺς Κληρικοὺς πρὸς τὸ χειρότερο, καὶ τοὺς Λαϊκοὺς πρὸς τὸ χειρότερο, τοὺς ὠθοῦν οἱ καινοτομίες.

Οἱ πρώτοι λειτουργικοὶ αἰώνες μέχρι τὴν εἰκονομαχία, σαφέστατα δὲν μπόρεσαν (λειτουργικῶς, κατηχητικῶς στὴν ἐκκλησία) νὰ ἀναχαιτήσουν τὶς αἱρέσεις. Γιὰ αὐτὸ γράφηκαν τότε, τόσα τροπάρια ἀντιαιρετικά, δογματικά, κυρίως, τὰ ὁποῖα εἰσερχόμενα στὴν λατρεία μας, κατήχησαν καὶ τὸν κόσμο καλύτερα, καὶ ἔτσι ἡ ἐκκλησία προχώρησε στὴν προσαρμογή τοῦ λειτουργικοῦ της τύπου σὲ αὐτὴν τοῦ μοναστικοῦ, κάτι τὸ ὁποῖο παραδέχεται καὶ ὁ Ἅγιος Συμεὼν Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος ἔζησε πρὸ τῶν τυπογραφείων τῆς Βενετίας, λέγοντας ὅτι παντοῦ σὲ ὅλες τὶς ἐνορίες καὶ μονὲς ἡ τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Σάββα τηρεῖται τάξις.

Δὲν εἶναι ὀρθὸ νὰ παραβλέπουμε τοὺς ἀγῶνες τῆς ἐκκλησίας, καὶ τὴν ἴδια τὴν ἐκκλησία, ποὺ ὀδήγησαν στὴν τελικὴ μορφὴ τῆς Λειτουργίας καὶ τοῦ τυπικοῦ της.

Ἡ ἀσφαλῆς ὁδὸς πρὸς τὸν Κύριον, εἶναι ἡ ὁδὸς τῶν Πατέρων, ὄχι η original, οὐτοπική (καὶ ἐν πολλοῖς ἄγνωστη) Λειτουργική Παράδοση, μὲ τὰ τόσα προβλήματά της.

Δὲν ὑπάρχει ἄλλωστε original Λειτουργική Παράδοση ὅπως τὴν φαντάζονται μερικοί.

Αὐτὸ ποὺ καλοῦν original Λειτουργική Παράδοση, εἶναι στὴν οὐσία ἕνα μπανάλ προϊόν, μία à la carte Λειτουργιολογία, δηλ. ἀπὸ τὸν τᾶδε αἰῶνα τὸ ἕνα, ἀπὸ τὸν ἄλλον αἰῶνα τὸ ἄλλο, κατὰ τὸ δοκοῦν. Οὔτε κι αὐτοὶ γνωρίζουν τί λένε ὄπως ἔχει ἀποδείξει ἡ ἰστορία.

Ἀδικοῦν ὅμως κατάφωρα τὴν Ἐκκλησία, καὶ δὲν φυλάττουν τὴν παραδοθεῖσαν εἰς αὐτοὺς Παρακαταθήκην, ὅταν ὡραιοποιοῦν τὸ ὑπεραιώνιο καὶ ἀρκετὰ ἄγνωστον εἰς αὐτοὺς καὶ πάντας παρελθὸν τῆς λατρείας, σείοντες τοὺς κίονες τῆς Παραδόσεως, καὶ τὸ ὁποῖον μάλιστα παρελθόν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν κατ’ ἀκρίβειαν λόγῳ τῶν ἐλαχίστων πηγῶν, καὶ οὐδεμίας ζώσης φυσικὰ παραδόσεως. Ἡ Ἱερὰ Παράδοσις, εἶναι καὶ ἡ διὰ ζώσης φωνῆς/παραδόσεως παραδοθεῖσα Λειτουργία. Αὐτὴ περιλαμβάνεται καὶ στὴν Παρακαταθήκη ποὺ ἔλαβον οἱ Κληρικοί.

Ἐπίσης αὐτοὶ ποὺ λένε ὅτι τὸ Τυπικὸν τῆς Ἐκκλησίας μας δὲν εἶναι ἐνοριακό ἀλλὰ μοναστικό, καὶ θέλουν νὰ γυρίσουν στὸ Ἀσματικό Τυπικό, μοιάζουν σὰν αὐτοὺς ποὺ λένε ὅτι ἡ θρησκεία τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι ὁ Χριστιανισμός ἀλλὰ ὁ Δωδεκαθεϊσμός. Μα οἱ ἴδιοι οἱ Ἕλληνες πρόγονοί μας δέχθηκαν ἀβίαστα καὶ ἐλεύθερα τὸν Χριστό, τον Χριστιανισμό γιά 2000 χρόνια, καὶ μαρτύρησαν ἀπὸ τὴν ἀγάπη τους γιὰ Αὐτόν.

Ἔτσι καὶ ὁ Λαὸς δέχθηκε ἀβίαστα καὶ ἐλεύθερα τὴν τάξη τῶν Μοναχῶν (ἐπὶ τὸ πολὺ συντομώτερον καὶ ἐκκοσμικώτερον), μετὰ τὴν δι' ἀγώνων καὶ ἀνηλεῶν διωγμῶν ὁμολογητῶν Μοναχῶν Νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ τὴν ἔκανε Τυπικὸν Ἐνοριῶν, ἀναγνωρίζοντας τὴν ἀνωτερώτητά της. Καὶ γιὰ νὰ ποῦμε τὴν ἀλήθεια, τὸ ἐνοριακὸ τυπικό, εἶναι ἐκκοσμικευμένο καὶ συντετμημένο μοναχικὸ τυπικόν. 1200 χρόνια τὸ χρησιμοποιοῦμε στὶς Ἐνορίες μας, ἄρα εἶναι ἐνοριακό ( καὶ σύμφωνα μὲ μιὰ ἔρευνα ἤδη ἀπὸ τόν 7ον αἰῶνα τὸ χρησιμοποιοῦμε). Καὶ πιὸ πολλὰ χρόνια χρησιμοποιοῦμε αὐτὸ στὶς Ἐνορίες παρὰ τὸ ἀσματικό.

Τελικά, ἡ Λατρεία φταίει; Κατὰ τὴν γνώμη μου ὄχι. Ἕνας γέροντας ἔχει γράψει ἕνα βιβλίο ποὺ λέει "Ἐγώ φταίω... Ἐσύ;" Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ἡμῶν ἐστί.

Καὶ τὸ πρόβλημα, ὅτι τάχα (κατὰ τὴν γνώμη μας) ὅλα τὰ ἄλλα, καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι φταῖνε, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας, ἐντὸς ἡμῶν ἐστί.

Τὸ μεγαλύτερο πρόβλημα ἐντὸς ἡμῶν ἐστί (σὲ Κλῆρο καὶ Λαὸ μὴ ἐξαιρουμένου μοι), καὶ ὄχι στὴν Λειτουργία ἢ στὴν Λατρεία.

Μὲ ἀπασχολεῖ πάρα πολὺ γιατὶ οἱ Κληρικοί μας, καὶ ὀρισμένοι Καθηγητές, καὶ ἄλλοι Λαϊκοί, θέλουν διακαῶς νὰ ἀλλάξουν τὴν Λατρεία. Καὶ φυσικά ἐπειδή ὑπάρχει ἡμιμάθεια (τὸ παραδέχονται καὶ οἱ ἴδιοι), καταλήγουν στὸ νὰ τὴν ἀλλάζουν συνεχῶς. Ἢ ἂν δὲν τὴν ἀλλάξουν αὐτοί, ὁρισμένες παράγραφοι ἀπὸ τὰ γραφόμενά τους μετὰ ἀπὸ χρόνια ἴσως ἔχουν συντριπτικὴ ἐπίπτωση στὴν Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας. Βλ. κεφ. 18, 19 στὸ βιβλίον γιὰ τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας τὴν ὥρα τῆς Ἀναφορᾶς.

Καὶ καλὰ νὰ συμπαρασύρουν ἕναν λαϊκό σὰν καὶ μένα. Πεῖτε 1 ἀπώλεια.
Ἂν ὅμως συμπαρασύρουν Ἰερέα, καὶ αὐτὸς συμπαρασύρει ὁλόκληρη Ἐνορία;
Ἢ ἂν συμπαρασύρουν ἕναν Μητροπολίτη καὶ αὐτὸς συμπαρασύρει ὅλο τὸν Λαὸ τῆς Μητροπόλεώς του;
Ἢ ὅλη τὴν Ἐκκλησία;

Πρέπει ἐπιτέλους, μετὰ ἀπὸ 100 χρόνια πειραματισμῶν στὴν Λατρεία, βλ. τὸ βιβλίο μας γιὰ τὸ ἀθέατον τῆς Ἁγίας Τράπεζας τὴν ὥρα τῆς Ἀναφορᾶς, καὶ τὸ ἄρθρο μας γιὰ τὸ Ἱερατικὸν Συλλείτουργον, νὰ σταματήσουμε τοὺς πειραματισμούς.

Ἐδὼ οἱ Καθολικοί, καὶ ἐναντιώνονται στὴν Β' Βατικάνεια Σύνοδο, καὶ ὁρισμένοι δικοί μας τὴν ἀκολουθοῦν. Τί νά πεῖ κανείς;

Ὁ Καρδινάλιος Josef Ratzinger (μετέπειτα Πάπας Ῥώμης Benedict XVI) ἔγραψε·

«Ὅτι συνέβη μετά τὴν Βʹ Βατικάνεια Σύνοδο ἦταν κάτι ἐντελῶς διαφορετικό: Στὴν θέση τῆς Λειτουργίας ὡς καρπὸς ἀνάπτυξης, ἦρθε ἡ κατασκευασμένη Λειτουργία. Ἐγκαταλείψαμε τὴν ὀργανική, ζωντανή διαδικασία τῆς ἀνάπτυξης τῆς Λειτουργίας διὰ μέσου τῶν αἰώνων, καὶ τὴν ἀντικαταστήσαμε, ὅπως σὲ μιὰ γραμμὴ παραγωγῆς, μὲ ἕνα κατασκευασμένο, ἕνα μπανάλ προϊόν».

Μὴ πάθουμε καὶ ἐμεῖς τὰ ἴδια.

Ἰδοὺ ἡ λατρεία σήμερα σὲ μιὰ Καθολική Ἐκκλησία:

Στῶμεν καλῶς!

 

[Grafida]

Και κάποιος δεσπότης είπε το αυτονόητο για τον εσταυρωμένο και την άνω καθέδρα και σύνθρονο ( βλ. Φανάρι και όχι μόνο) και έπεσαν να τον φάνε όλοι.
Δεν αλλάζουν έτσι αυτά, ίσως μείνουν και ευσεβείς πόθοι.

Φιλικά, τα μηνύματα σεντόνια κουράζουν και δε διαβάζονται σωστά. Είναι σημείο και πραγματικότητα των καιρών μας και της καθημερινότητας πως δεν υπάρχει πολύς χρόνος και υπομονή, καλώς η κακώς.

 

[Καλογιάννης Νέστορας]

Κοιτάξτε σίγουρα η εποχή μας έχει αλλάξει (στο καλύτερο ή όχι αυτό ας το κρίνει ο καθένας ξεχωριστά)
Χρειάζεται σίγουρα λειτουργική κατάρτιση από τους ιερείς και ιεροψάλτες.
Σίγουρα δεν μπορεί να εφαρμοστεί το μοναχικό τυπικό, ήδη το τυπικό των ενοριών είναι προσαρμοσμένο (παραλήψεις ψαλτηρίου κτλ ωδών από τους κανόνες στιχολογίες αίνων πριν τα τροπάρια των αίνων κτλ. )
Αλλά χρειάζεται μελέτη το τονίζει όσα σεντόνια και να γραφούν χρειάζεται μελέτη για τα τελούμε και κάτι άλλο το κήρυγμα, η ενημέρωση του κόσμου ότι τελούμε αυτήν την ακόλουθία ή μυστήριο γιαυτούς τους λόγους με λόγια απλά μεστά.
όλα τα παραπάνω τα λέω από την μικρή μου εμπειρία.

Καλά τα μεγάλα θεολογικά λόγια αλλά σε ποίμνιο που έχει ας το λέγαμε ελλείψεις σε τέτοια πράγματα ας γίνει πρώτα η ενημέρωσή του ή κατήχησή του και έπειτα θα γίνει στις ενορίας και η εφαρμογή του κατ' οικονομίαν.

 

[Grafida]

Δεν ήταν μεγάλα θεολογικά λόγια, αν αναφέρεστε στο περιστατικό, αλλά μια προσπάθεια, ίσως απότομη, επιστροφής επί το ορθόν.

Συμφωνούμε πως χρειάζεται κατήχηση, γιατί ακόμα και αυτά που είναι σωστά, επειδή είμαστε αδιαβαστοι τα πολεμούμε.

Μετά έφταιγε ο Χριστόδουλος που κάποιοι τον έλεγαν νεωτεριστη.

Όλα έχουν να κάνουν με την αλληλεπίδραση στη κοινωνία. Αλλιώς μένει νεκρός τύπος και αυτισμός.
Τέλος πάντων, δεν υπάρχει λόγος να υφίσταται εκκλησία αν δε κοινωνεί με τη εικόνα του Θεού, εμάς.

Και εσείς ο ίδιος, αυτή την ανάγκη αντιλαμβάνεστε όταν λέτε να μιλάει η εκκλησία απλά και όχι βαρυγδουμπα.

Ποιός ο λόγος η ενορία να κάνει λειτουργία, αν όχι στις 7 αλλά στις 5 το πρωί, αντί για μια δεύτερη μετά τις 9.
Ποιός ο λόγος να τελεί ενορία, τριθεκτη.
Για κάποιους λίγους μυημένους;
Lobby είμαστε, μήπως βλέπουμε μόνο το "Σάββατο" μας;

 

[Καλογιάννης Νέστορας]

Τριθεκτη μεγάλος κανόνας εσπερινός της συγνώμης αγρυπνία πανυχιδα

Μόνο όσοι ασχολούμαστε με αυτά ξέρουμε το τι και το γιατί καλά θα ήταν να ανοίξουν και να μιλήσουν στον απλό λαο με γλώσσα απλή

Όχι να τον βλέπουν στα χέρια για τυχερά

Ξέρετε πότε έμαθα στην πράξη για το μυστήριο της βάφτισης τον συμβολισμό των τελουμενων όταν βρέθηκα σε ναό Αθηνών και ο ιερέας δεν με έβλεπε στα χέρια αλλά είχε διάθεση να μας εξηγήσει στην ουσία το νόημα ατού μεγάλου μυστηρίου


Μακάρι να ισχύει παντού

 

[petrosgrc]

«Στον απλό λαό με γλώσσα απλή»

Τέτοιου είδους αποστροφές φρονώ ότι υποτιμούν και τον λαό και τη γλώσσα, και δη την ελληνική. Διαβλέπω έναν κακώς νοούμενο λαϊκισμό, όπου τα πάντα στα μυστήρια και τις ακολουθίες είναι ένα αέναο «κήρυγμα». Άλλο το κήρυγμα, η ομιλία και το κατηχητικό, άλλο η ακολουθία και η ψαλμωδία. Ας μην τα μπλέκουμε...

 

[frGe]

στην Εκκλησία παμε για να κοινωνήσουμε. όσοι και αν ειναι αυτοί που εκκλησιάζονται, δεν αλλάζει τίποτα. ζουμε σε έσχατα χρόνια...η Θεία Λειτουργία διαρκει 45 λεπτά. τα επιπλέον λεπτά ή ώρες εξαρτωνται από τους εκκλησιαζομένους...

 

[MTheodorakis]

Ὁ πρωτοψάλτης Γ. Βιολάκης κατὰ τὸ 1888 ἔκανε ὅτι μποροῦσε. Ἔδωσε ἕναν ἀναλυτικὸ ὁδηγὸ γιὰ τὶς περιπτώσεις τοῦ πατριαρχικοῦ τυπικοῦ, χωρὶς νὰ ἐρευνήσει τὶς χειρόγραφες λειτουργικὲς πηγές. Τὸ ἰσχύον Τυπικὸ τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας (ΤΜΕ) εἶναι ἀναλυτικό, συνεπτυγμένο, εὔκολο, ἀλλὰ ὄχι τέλειο. Δὲν προβλέπει τὶς νέες περιπτώσεις τοῦ νέου ἡμερολογίου, τὴ διάταξη τῆς ἀγρυπνίας, τὴν τάξη τοῦ Σαββάτου, τῆς λιτανείας, τὸ «Πληρωθήτω...», ἔχει λάθη καί, μετὰ ἀπὸ 136 χρόνια, χρειάζεται ἀναθεώρηση. Βασικὰ τὸ ΤΜΕ δὲν εἶναι ἡ βάση, εἶναι ἡ ἐξέλιξη τῶν ἀρχαίων τυπικῶν, τὰ ὁποῖα τὸ ἑρμηνεύουν καὶ τὸ κρίνουν. Σὲ αὐτὰ παρουσιάζεται ἡ ἀρχικὴ σοφία τῶν πατέρων τοῦ κοσμικοῦ καὶ μοναχικοῦ τυπικοῦ στὴν πληρότητα καὶ ὡραιότητά της. Οἱ ἀπαρχές, οἱ ῥίζες αὐτὲς εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς ἀποκατάστασης τῶν λειτουργικῶν μορφῶν.


Πολλὲς παράμετροι τῆς ἀρχαίας σχολάζουσας πατρικῆς παράδοσης ἀναδεικνύονται μόνο μὲ τὴν ἐφαρμογή της, βοηθῶντας τὴν ἔρευνα γιὰ περαιτέρω παρατήρηση σὲ πραγματικὲς συνθῆκες, ἐξαγωγὴ ἐπιπλέον συμπερασμάτων καὶ δοκιμασμένων προτάσεων βάσει ὅμως ἑνὸς διαθέσιμου δείγματος καὶ μιᾶς μοναστικῆς ἢ ἐνοριακῆς ἐμπειρίας.


Ἀγωγή-Συνεργασία-εὐσεβὴς Τόλμη-Δοκιμή-Ἀνακάλυψη. Ὁ ζῆλος φανερώνει ὅτι οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις δὲν κοστίζουν, ὅσο ἀποκαλύπτουν τὴν σοφία τῶν πατέρων ποὺ τὶς θέσπισαν. Δὲν εἶναι ποινικές, ἀλλὰ μυσταγωγικές.


Ἡ πεῖρα μὲ πείθει ὅτι ἡ κάθε ἀρχέτυπη διάταξη ἔρχεται στιγμὴ (καιρός) ποὺ μπορεῖ νὰ ἐφαρμοστεῖ, νὰ ἐκφραστεῖ καὶ νὰ λειτουργήσει θαυμάσια ἀποδεικνύοντας τὴ σοφία τῶν πατέρων, «τῶν κρατούντων τὴν τάξιν τῆς ἐκκλησίας σοφῶν» (Ἀββᾶ Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου (+μετὰ τὸ 688) Λόγος μβ’ ἔκδ. 1895 σ. 175). Τὸ τυπικό, ἄλλωστε, ἐκφράζει καὶ καλλιεργεῖ τὴν ὑπακοὴ στοὺς θεσμοὺς τῆς ἐκκλησίας.

Διατυπώνω τὶς ἀρχέτυπες διατάξεις σὲ ἐνεστώτα χρόνο, διότι εἶναι ἄμεσα ἐφαρμόσιμες, ἐπιτρεπόμενες καὶ ἐγγυημένες.

 

[Παναγιώτης]

Οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις ἑρμηνεύουν καὶ λύνουν τὰ ζητήματα τοῦ τυπικοῦ, ἐνῶ οἱ μεταγενέστερες, καὶ οἱ ὑποθέσεις τῶν τυπικαρίων τὰ περιπλέκουν. Ἡ προσεκτικὴ μελέτη σὲ βάθος τῶν διαθέσιμων πηγῶν τῆς λειτουργικῆς κειμενογραφίας, ἡ γνώση τῶν ἀρχετύπων διατάξεων καὶ γενικὰ ἡ ἀρχαϊκὴ τυπικολογικὴ ἀντίληψη ὁδηγοῦν στὴ διάκριση τῆς ἐξέλιξης ἀπὸ τὴν φθορὰ τῶν τυπικῶν διατάξεων στὶς διάφορες ἐποχές. Δὲν ἀπολυτοποιοῦμε τὸ παρελθόν, ἀλλὰ προβάλλουμε τὴν ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἔρευνας καὶ τῆς ἀπόλυτης προτεραιότητας στὸ σεβασμὸ τῆς αὐθεντικῆς παράδοσης. Ἡ λειτουργικὴ μύηση, τὸ εὐχαριστιακὸ ὅραμα τῆς λειτουργικῆς ἀναγέννησης θεωρεῖται ὡς ἀναβάπτιση στὸν λειτουργικὸ πλοῦτο τῆς ἀρχέγονης ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μουσειακὸ κειμήλιο, ἀλλὰ βάση, «ζῶν» λόγος καὶ τρόπος εὐχαριστιακοῦ εἶναι. Στὴν κατεύθυνση αὐτὴ κρίνομε ἀναγκαία μία ἀναθεώρηση τοῦ ἰσχύοντος ΤΜΕ[1], ἔπειτα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὴ βούληση[2]. Γιὰ νὰ φθάσουμε ὅμως σὲ μιὰ βελτίωση-ἀναβάθμιση τοῦ ἰσχύοντος τυπικοῦ ἐπὶ τὸ παραδοσιακότερον χρειάζεται:

α) νὰ μὴν τὸ ἀπολυτοποιοῦμε, (οὔ τε στὸ πατριαρχειο τηρεῖται ἐπακριβῶς),

β) νὰ προβάλλομε τὴν πολύτιμη ἄγνωστη παλαιὰ παράδοση μὲ διάκριση, σθένος, τόλμη, θέσεις καὶ ὄχι ἀναστολές καὶ πισωγυρίσματα,

γ) νὰ ἀναλάβομε τὸ κόστος τῆς ἀποδοκιμασίας καὶ τῶν ἀντιδράσεων στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν ἀναγκαία ἐνημέρωση, εὐαισθητοποίηση καὶ ὡρίμανση μιᾶς συνοδικῆς ἀπόφασης. Οἱ ἀλλαγὲς ἔρχονται μὲ ἀγώνα καὶ θυσίες, ὄχι μὲ ἱστορικὴ ἐπιμόρφωση.​

Ὁ πρωτοψάλτης Γ. Βιολάκης κατὰ τὸ 1888 ἔκανε ὅτι μποροῦσε. Ἔδωσε ἕναν ἀναλυτικὸ ὁδηγὸ γιὰ τὶς περιπτώσεις τοῦ πατριαρχικοῦ τυπικοῦ, χωρὶς νὰ ἐρευνήσει τὶς χειρόγραφες λειτουργικὲς πηγές. Τὸ ἰσχύον Τυπικὸ τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας (ΤΜΕ) εἶναι ἀναλυτικό, συνεπτυγμένο, εὔκολο, ἀλλὰ ὄχι τέλειο. Δὲν προβλέπει τὶς νέες περιπτώσεις τοῦ νέου ἡμερολογίου, τὴ διάταξη τῆς ἀγρυπνίας, τὴν τάξη τοῦ Σαββάτου, τῆς λιτανείας, τὸ «Πληρωθήτω...», ἔχει λάθη καί, μετὰ ἀπὸ 136 χρόνια, χρειάζεται ἀναθεώρηση. Βασικὰ τὸ ΤΜΕ δὲν εἶναι ἡ βάση, εἶναι ἡ ἐξέλιξη τῶν ἀρχαίων τυπικῶν, τὰ ὁποῖα τὸ ἑρμηνεύουν καὶ τὸ κρίνουν. Σὲ αὐτὰ παρουσιάζεται ἡ ἀρχικὴ σοφία τῶν πατέρων τοῦ κοσμικοῦ καὶ μοναχικοῦ τυπικοῦ στὴν πληρότητα καὶ ὡραιότητά της. Οἱ ἀπαρχές, οἱ ῥίζες αὐτὲς εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς ἀποκατάστασης τῶν λειτουργικῶν μορφῶν.


Πολλὲς παράμετροι τῆς ἀρχαίας σχολάζουσας πατρικῆς παράδοσης ἀναδεικνύονται μόνο μὲ τὴν ἐφαρμογή της, βοηθῶντας τὴν ἔρευνα γιὰ περαιτέρω παρατήρηση σὲ πραγματικὲς συνθῆκες, ἐξαγωγὴ ἐπιπλέον συμπερασμάτων καὶ δοκιμασμένων προτάσεων βάσει ὅμως ἑνὸς διαθέσιμου δείγματος καὶ μιᾶς μοναστικῆς ἢ ἐνοριακῆς ἐμπειρίας.


Ἀγωγή-Συνεργασία-εὐσεβὴς Τόλμη-Δοκιμή-Ἀνακάλυψη. Ὁ ζῆλος φανερώνει ὅτι οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις δὲν κοστίζουν, ὅσο ἀποκαλύπτουν τὴν σοφία τῶν πατέρων ποὺ τὶς θέσπισαν. Δὲν εἶναι ποινικές, ἀλλὰ μυσταγωγικές.


Ἡ πεῖρα μὲ πείθει ὅτι ἡ κάθε ἀρχέτυπη διάταξη ἔρχεται στιγμὴ (καιρός) ποὺ μπορεῖ νὰ ἐφαρμοστεῖ, νὰ ἐκφραστεῖ καὶ νὰ λειτουργήσει θαυμάσια ἀποδεικνύοντας τὴ σοφία τῶν πατέρων, «τῶν κρατούντων τὴν τάξιν τῆς ἐκκλησίας σοφῶν» (Ἀββᾶ Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου (+μετὰ τὸ 688) Λόγος μβ’ ἔκδ. 1895 σ. 175). Τὸ τυπικό, ἄλλωστε, ἐκφράζει καὶ καλλιεργεῖ τὴν ὑπακοὴ στοὺς θεσμοὺς τῆς ἐκκλησίας.

Διατυπώνω τὶς ἀρχέτυπες διατάξεις σὲ ἐνεστώτα χρόνο, διότι εἶναι ἄμεσα ἐφαρμόσιμες, ἐπιτρεπόμενες καὶ ἐγγυημένες.

Και στα 2 παραπάνω σας μηνύματα, παρατηρώ ότι απουσιάζει (μέχρι στιγμής) το like από τον π. Μάξιμο.

Λέτε: "Οἱ ἀρχέτυπες διατάξεις ἑρμηνεύουν καὶ λύνουν τὰ ζητήματα τοῦ τυπικοῦ, ἐνῶ οἱ μεταγενέστερες, καὶ οἱ ὑποθέσεις τῶν τυπικαρίων τὰ περιπλέκουν."

Κατ' αρχήν καταφέρεστε κατά όλων των Τυπικολόγων, συμπεριλαμβανομένων και όλων αυτών που επιμελούνταν στο παρελθόν το Τυπικόν στα Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος (συμπεριλαμβάνετε και τους νυν υπεύθυνους; ), και του Βιολάκη, του Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου, του Γεωργίου Ρήγα ειδικά, του Γεωργίου Μπεκατώρου κλπ.

Γνωρίζετε δε ότι αυτό που λέτε δεν είναι καθόλου η αλήθεια, αλλά όλοι αγωνιστήκανε με τις τότε γνώσεις τους, προς το καλύτερο. Και αν δεν ήσαν όλοι αυτοί, τότε και εσείς και όλοι μας, ένα Τυπικόν δεν θα ακολουθούσαμε, δηλ. θα ήταν ο καθένας και το Τυπικόν του.

Λέτε: "Τὸ ἰσχύον Τυπικὸ τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας (ΤΜΕ) εἶναι ἀναλυτικό, συνεπτυγμένο, εὔκολο, ἀλλὰ ὄχι τέλειο."

Δεν υπάρχει τέλειο.

Λέτε: "Δὲν προβλέπει τὶς νέες περιπτώσεις τοῦ νέου ἡμερολογίου, τὴ διάταξη τῆς ἀγρυπνίας, τὴν τάξη τοῦ Σαββάτου, τῆς λιτανείας, τὸ «Πληρωθήτω...», ἔχει λάθη καί, μετὰ ἀπὸ 136 χρόνια, χρειάζεται ἀναθεώρηση."

Αυτά είναι φυσικά δικαιολογίες. Αυτά έχουν όλα διευθετηθεί με επί μέρους δημοσιεύσεις, και στα Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος, και στο Τυπικόν Όρθρου Ενοριών, και υπεραναλελυμένα στο Τυπικόν Ενοριών (pdf), και αλλού.

Λέτε: "Οἱ ἀπαρχές, οἱ ῥίζες αὐτὲς εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς ἀποκατάστασης τῶν λειτουργικῶν μορφῶν" και "Δὲν ἀπολυτοποιοῦμε τὸ παρελθόν, ἀλλὰ προβάλλουμε τὴν ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ἔρευνας καὶ τῆς ἀπόλυτης προτεραιότητας στὸ σεβασμὸ τῆς αὐθεντικῆς παράδοσης."

Αυτό είναι ουτοπία. Δεν υπάρχει original Λειτουργική Παράδοση, δεν υπάρχει αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, ούτε Αρχικές Λειτουργικές Μορφές, σε ολοκληρωμένη μορφή.


Η αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, στο σήμερα, στον ενεστώτα χρόνο, είναι αυτή που παρελάβαμε δια ζώσης.


Ἡ original Λειτουργική Παράδοση, ἢ οι "Αρχικές Λειτουργικές Μορφές" ἢ οἱ Ἀρχέγονες, ἢ Ἀρχε- διατάξεις εἶναι στὴν οὐσία ἕνα μπανάλ προϊόν, μία à la carte Λειτουργιολογία, ἕνα προϊόν κοπτοραπτικῆς κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ κατὰ τὴν προσωπικὴ (biased, προκατειλημένη) ἐρμηνεία ἑκάστου, δηλ. ἀπὸ τὸν τᾶδε αἰῶνα τὸ ἕνα, ἀπὸ τὸν ἄλλον αἰῶνα τὸ ἄλλο, κατὰ τὴν προσωπική ἐρμηνεία ἑκάστου καὶ κατὰ τὸ δοκοῦν.

Λέτε: "Πολλὲς παράμετροι τῆς ἀρχαίας σχολάζουσας πατρικῆς παράδοσης ἀναδεικνύονται μόνο μὲ τὴν ἐφαρμογή της, βοηθῶντας τὴν ἔρευνα γιὰ περαιτέρω παρατήρηση σὲ πραγματικὲς συνθῆκες, ἐξαγωγὴ ἐπιπλέον συμπερασμάτων καὶ δοκιμασμένων προτάσεων βάσει ὅμως ἑνὸς διαθέσιμου δείγματος καὶ μιᾶς μοναστικῆς ἢ ἐνοριακῆς ἐμπειρίας."

Αγαπητέ η Λατρεία δεν είναι Φυσική, Χημεία να κάνουμε πειράματα. Πειράματα δεν γίνονται στην Λειτουργία, πειράματα δεν γίνονται στην Θεία Λατρεία, πειράματα δεν γίνονται στην σωτηρία του Λαού. Νισάφι τα πειράματα των Λειτουργιολόγων της προ- και μετα-Β-Βατικάνειας εποχής επί των πειραματανθρώπων Λαϊκών και Κληρικών.

Μερικοὶ βλέπουν τὶς καινοτομίες, τὰ πειράματα, πέραν τῆς δια ζώσης παραδοθείσης Παραδόσεως τῶν Πατέρων, ὡς Ποιμαντική. Ὅμως ἐν ἀγνοίᾳ τους οὐσιαστικὰ πειραματίζονται στὸν ἄνθρωπο, στον κάθε Πιστό. Επιτρέπονται πειράματα στὴν σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου;

Λέτε για το ΤΜΕ: "α) νὰ μὴν τὸ ἀπολυτοποιοῦμε, (οὔ τε στὸ πατριαρχειο τηρεῖται ἐπακριβῶς)".

Έτερον εκάτερον αν τηρείται επακριβώς ή όχι.

Μας υποδεικνύετε, το Τυπικόν της Εκκλησίας, το δια ζώσης παραδοθέν, να μην το απολυτοποιούμε, την στιγμή που έχετε απολυτοποιήσει την νεοφανή θεωρία σας ή μάλλον το συνονθύλευμα αυτό των διατάξεων.

Μια χαρά δουλεύει το Τυπικόν του Βιολάκη, με όλες τις επεξηγήσεις τυπικολόγων, το ισχύον Τυπικόν της Εκκλησίας, σύμφωνα με Συνοδική απόφαση, και καταχωρημένο έτσι και στα Δίπτυχα της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Και στις εργασίες μου Τυπικόν Όρθρου Ενοριών, και Τυπικόν Ενοριών (pdf), είναι υπεραναλελυμένο. Ένας έγκριτος Τυπικολόγος μου είχε πει για το Τυπικόν Όρθρου Ενοριών ότι είναι ίσως το "πιο ευμέθοδον".

Λέτε: "γ) νὰ ἀναλάβομε τὸ κόστος τῆς ἀποδοκιμασίας καὶ τῶν ἀντιδράσεων στὴν προσπάθεια γιὰ τὴν ἀναγκαία ἐνημέρωση, εὐαισθητοποίηση καὶ ὡρίμανση μιᾶς συνοδικῆς ἀπόφασης. Οἱ ἀλλαγὲς ἔρχονται μὲ ἀγώνα καὶ θυσίες, ὄχι μὲ ἱστορικὴ ἐπιμόρφωση."

Ο ορισμός της απολυτοποίησης της εργασίας και των θεωριών σας.

Ακόμη δεν έχετε βγάλει ένα βιβλίο ολοκληρωμένο, και ζητάτε οπαδούς, που να κάνουν υπέρ υμών, και των θεωριών σας, αγώνα και θυσίες. Εναντίον ποιου; Και ποιών;

Λέτε: "Ἡ πεῖρα μὲ πείθει ὅτι ἡ κάθε ἀρχέτυπη διάταξη ἔρχεται στιγμὴ (καιρός) ποὺ μπορεῖ νὰ ἐφαρμοστεῖ, νὰ ἐκφραστεῖ καὶ νὰ λειτουργήσει θαυμάσια", και "Διατυπώνω τὶς ἀρχέτυπες διατάξεις σὲ ἐνεστώτα χρόνο, διότι εἶναι ἄμεσα ἐφαρμόσιμες, ἐπιτρεπόμενες καὶ ἐγγυημένες.".

Αρχέτυπες διατάξεις, ποιας χρονολογίας ακριβώς;

Επιτρεπόμενες από εσάς;

Εγγυημένες από ποιόν; Από εσάς;

Στον ενεστώτα χρόνο αγαπητέ, η Εκκλησία και τα Δίπτυχα επιτρέπουν μόνο το ισχύον Τυπικόν ΤΜΕ Βιολάκη.


Αγαπητέ, όχι 1600 χειρόγραφα, όλα τα χειρόγραφα του κόσμου να βρεις, και να τα μαζέψεις από το καθένα ότι θέλεις, κατά το δοκούν, και να τα βάλεις στις "Αρχέτυπες Διατάξεις", οι "Αρχέτυπες Διατάξεις" δεν είναι ούτε χρήσιμες, ούτε ούτε αρμόδιες, ούτε επιτρεπτές, ούτε εγγυημένες, ούτε εφαρμόσιμες για Τυπικόν Εκκλησίας.


Μια τέτοια εργασία, όσα στοιχεία της επαληθευτούν, είναι καλή για την Βιβλιοθήκη και για την Ιστορία.


Ο λόγος που οι "Αρχέτυπες Διατάξεις" ή Αρχέγονες, ή οτιδήποτε Αρχε- δεν είναι χρήσιμες, ούτε αρμόδιες, ούτε επιτρεπτές, ούτε εγγυημένες, ούτε εφαρμόσιμες για Τυπικόν Εκκλησίας, είναι πολύ απλός.


Βρίσκεται παραπάνω.

 

[π. Δαβίδ]

Αγαπητοί μου,

Χριστός ανέστη!

Το εάν χρειάζεται ή όχι μια αναθεώρηση του τυπικού για τον κόσμο είναι ένα θέμα δυσεπίλυτο, στο οποίο το φόρουμ ΔΕΝ μπορεί να δώσει λύσεις και απαντήσεις.

Προσωπικώς πιστεύω ότι χρειάζεται. Αυτό όμως ΔΕΝ μου δίνει το δικαίωμα να προβώ σε αυθαίρετες αλλαγές. Μπορώ (και πρέπει) να συζητήσω τις δυσκολίες που έχω με τον τοπικό μου επίσκοπο και να ζητήσω ευλογία για να τις αντιμετωπίσω. Αυτό όμως ΔΕΝ σημαίνει ότι αυτό που έχω ευλογία να κάνω εγώ μπορούν να το κάνουν όλοι. Ούτε σημαίνει ότι κάποιος νομιμοποείται να κρίνει εμένα (πρβλ. ιδ' κεφάλαιο προς Ρωμαίους επιστολής).
Θα ήταν χρήσιμο κάποια στιγμή, εν είδει δημοσκοπήσεως, η διοίκηση της Εκκλησίας να ζητήσει τη γνώμη των ιερέων και ιεροψαλτών (και μάλιστα εκείνων της επαρχίας ή της διασποράς, αλλά και των μεγαλουπόλεων-και οι τρεις περιπτώσεις έχουν συγκεκριμένα προβλήματα).

Δηλώνω "οπαδός" του Τυπικού Βιολάκη. Όπως έχω γράψει και άλλοτε και μόνον η απλούστευση της Εορτής του Ευαγγελισμού θα αρκούσε να του είμαστε ευγνώμονες. Ωστόσο, χρειάζεται μια νέα έκδοση του τυπικού, με απλοποιημένη γλώσσα (κάποια στιγμή πρέπει να γράψω για τις ερμηνείες του "καταλιμπάνεται", του "ιστώμεν" και άλλων φράσεων που έχω ακούσει από ψάλτες με έλλειψη κλασσικής παιδείας), με παγιοποιημένες τις περιπτώσεις του νέου ημερολογίου (η Ρουμανική Ορθόδοξη Εκκλησία που άλλαξε το ημερολόγιο την ίδια χρονιά με την Ελληνική εξέδωσε αργότερα τυπικό το οποίο ΔΕΝ λαμβάνει πλέον υπόψη του σενάρια απίθανα με το νέο ημερολόγιο), με έναν κάποιο υπομνηματισμό (πχ γιατί "εξαφανίζεται" η Θ' ωδή του κανόνα της Αγ. Αικατερίνης στην απόδοση των Εισοδίων ώστε ο χρήστης να μη μένει με την απορία κλπ).

Τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι εύκολο, αλλά πιστεύω ότι αξίζει να γίνει προσπάθεια.

Η χρήση των αρχαίων τυπικών είναι χρήσιμη, όπως είναι χρήσιμο ένα σεμινάριο ορθοφωνίας, οι γνώσεις ψυχολογίας κλπ. Εγώ π.χ. παρακολουθώ τώρα σεμινάρια για τα δικαιώματα των ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες στην εκπαίδευση ώστε να μπορώ να συμπαραστέκομαι σε ενορίτες μου γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες των οποίων τα αγγλικά είναι περιορισμένα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι να μην έχει ένας ιερέας γνώση του συγκεκριμένου αντικειμένου τον καθιστά ελλειπή. Να αναφέρω ότι ο "βομβαρδισμός" αρχαρἰων με πληροφορίες αρχαίων τυπικών πιθανότατα θα προκαλέσει σύγχυση (όπως προκαλούν και το Τριώδιο και το Πεντηκοστάριο με όσα αναφέρουν, εάν ο ψάλτης δεν ανατρέξει στα Δίπτυχα-ή την ΕΟΠ για εμάς της διασποράς).

Κατόπιν όλων των παραπάνω, συνιστώ ψυχραιμία και αποφυγή "επιθετικών" απαντήσεων. Οι συντονιστές παρακολουθούν το θέμα, ωστόσο, προς το παρόν, δεν θα επέμβουμε.

Ευχαριστώ.

 

[domesticus]

Από τη μια ο ακαδημαϊκός σχολαστικισμος από την άλλη ο ρομαντικός εκλεκτικισμος.

Και στη μέση η ... ψαλίδα της πραγματικής πραγματικότητας στην εκκλησία που κοπτοραπτει κατά βούληση δεσποτου, ιερέως, ψαλτου, νεωκορου, ευσεβους πλουσίας δωρητου κλπ κλπ.

Έχουμε χορτάσει πομφολυγες παίζοντας τις ... τυφλομυγες ...

Και κλείνοντας αναφωνω : ή τάν ή επί ΤΑΣ ...

 

[Παναγιώτης]

Ο λόγος που οι "Αρχέτυπες Διατάξεις" ή Αρχέγονες, ή οτιδήποτε Αρχε- δεν είναι χρήσιμες, ούτε αρμόδιες, ούτε επιτρεπτές, ούτε εγγυημένες, ούτε εφαρμόσιμες για Τυπικόν Εκκλησίας, είναι πολύ απλός.


Βρίσκεται παραπάνω.

Και εδώ αναλελυμένα ο απλός λόγος (οι άλλοι λόγοι στο παραπεμφθέν μήνυμα, και παρακάτω).

Ας αφήσουμε την εργασία "Αρχέτυπες Διατάξεις" στην άκρη.

Έστω ότι οι διασημότεροι των Λειτουργιολόγων, Τυπικολόγων μαζευτούν και δουλέψουν πάνω σε όλα τα χειρόγραφα του Κόσμου (έστω κάνοντας την καρδιά τους πέτρα στις όποιες διαφωνίες τους χάριν της Επιστήμης), και μετά από χρόνια δουλειάς φτιάξουν το καλύτερο κατ' αυτούς (άρα εδώ μπαίνει υποκειμενικότητα) Συνονθύλευμα Αρχαίων Διατάξεων, με διατάξεις για την Παρακλητική, το Μηναίον, το Τριώδιον, το Πεντηκοστάριον, και εν γένει για τον Εσπερινό, τον Όρθρο, την Θεία Λειτουργία, και όλες τις Ακολουθίες, μαζί και Ασματικές ή ότι άλλες θέλετε υπήρχαν στην Αρχαιότητα.

Φυσικά για να βγει αυτό το έργο, τα χειρόγραφα τα οποία θα χρησιμοποιήσουν, τα χειρόγραφα στα οποία θα αναφέρονται στις Αναφορές της Εργασίας αυτής, θα είναι από τον η' αι., ίσως και από τον δ' αιώνα (πάπυροι), μέχρι τον ιε' αιώνα, και σχεδόν σίγουρα θα αναγκαστούν να συμβουλευτούν μέχρι και τον 20όν αιώνα, τον Γεώργιο Ρήγα (στις "Αρχέτυπες" για παράδειγμα, το ΤΓΡ αναφέρεται 98 φορές, έστω 90 φορές θετικά).

Άρα, ποιας χρονολογίας Τυπικόν μας έφτιαξαν οι εν λόγω Λειτουργιολόγοι - Τυπικολόγοι; Σε ποια χρονολογία ακριβώς, αναφέρεται αυτό το συνονθύλευμα διατάξεων; Σε ποια χρονολογία ευρίσκετο η "αυθεντική λειτουργική παράδοση";

Σε καμιά χρονολογία, γιατί η Εργασία αυτή είναι συνονθύλευμα διατάξεων, κοπτοραπτική, ανά τους αιώνες.

Αν μου πείτε χρησιμοποίησε π.χ. τον 8ον αιώνα, τότε γιατί έχουν αναφορές στον 10ον αιώνα, στον 12ον αιώνα, στον 20όν αιώνα, κ.ο.κ.;

Και γιατί τον 8ον, και όχι τον 9ον ή τον 5ον!

Και επειδή η όλη Εργασία έχει υποκειμενικότητα και όχι αντικειμενικότητα (και φυσικά είναι περιορισμένη λόγω των κενών των αρχαίων χειρογράφων), αργότερα θα βρεθούν άλλοι διάσημοι Λειτουργιολόγοι που θα προσφέρουν έτερον Συνονθύλευμα Αρχαίων Διατάξεων, και σε δουλειά να βρισκόμαστε. Αυτό παρακολουθούμε σε μικρότερη κλίμακα 100 χρόνια τώρα (όπου Λειτουργιολόγοι που έτσι νομίζουν είναι το σωστό, πιέζουν την Εκκλησία, ίσως και την Αποστολική Διακονία που έχει και τους εκτυπωτές, να περάσει το δικό τους).

Όπως είπαμε παραπάνω:

Η αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, στο σήμερα, στον ενεστώτα χρόνο, είναι αυτή που παρελάβαμε δια ζώσης,​

και αυτήν έχουμε υποχρέωση να διαφυλάξουμε και μεταλαμπαδεύσουμε.

Εν κατακλείδι,

πέραν των παραπάνω λόγων, ένας πολύ απλός λόγος, που δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μια τέτοια Εργασία ως Τυπικόν της Εκκλησίας είναι ο εξής:

Ποτέ, σε καμία δεδομένη χρονική στιγμή της ιστορίας της, η Εκκλησία δεν χρησιμοποίησε τέτοιο Τυπικόν!​

Άρα δεν πρόκειται για αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, αλλά για προϊόν κοπτοραπτικής, à la carte Λειτουργιολογίας.


Τέλος, οι Ορθόδοξοι έχουμε την Ιερά Παράδοση. Η παραδοθείσα δια ζώσης Λειτουργική Παράδοση είναι κι αυτή Ιερά Παράδοση, κι έχουμε χρέος να την διαφυλάξουμε και μεταδώσουμε ανόθευτη. Το να θέλουμε να επιστρέψουμε σε παλαιά υπεραιώνια χρονολογία (επιλέγοντας κατά το δοκούν εκάστου, και νομίζουμε δηλ. ότι μπορούμε να το κάνουμε, αλλά είναι ουτοπία) την Λειτουργική μας Παράδοση, αυτό δεν είναι ίδιον των Ορθοδόξων.

 

[petrosgrc]

Υπάρχουν πάντως κάποια πράγματα τα οποία αντιλήφθηκα ότι με το παρόν Τυπικό είναι κάπως προβληματικά... Ένα παράδειγμα είναι τα άμφια των ιερέων στον Εσπερινό της Μ. Παρασκευής και στον Όρθρο του Μ. Σαββάτου που έχει επικρατήσει η συνήθεια να λευκοφορούν και μάλιστα στην ακολουθία του Επιταφίου έχω δει ακόμα και χρυσά να φορούν... Οι ακολουθίες αυτές είναι σαφώς πένθιμες, δεν ξέρω με ποια λογική έχει επικρατήσει αυτό, ας μας διαφωτίσει κάποιος...

 

[π. Μάξιμος]

Υπάρχουν πάντως κάποια πράγματα τα οποία αντιλήφθηκα ότι με το παρόν Τυπικό είναι κάπως προβληματικά... Ένα παράδειγμα είναι τα άμφια των ιερέων στον Εσπερινό της Μ. Παρασκευής και στον Όρθρο του Μ. Σαββάτου που έχει επικρατήσει η συνήθεια να λευκοφορούν και μάλιστα στην ακολουθία του Επιταφίου έχω δει ακόμα και χρυσά να φορούν... Οι ακολουθίες αυτές είναι σαφώς πένθιμες, δεν ξέρω με ποια λογική έχει επικρατήσει αυτό, ας μας διαφωτίσει κάποιος...

Ἀφενός ποῖο εἶναι «το παρόν Τυπικό» καί ἀφετέρου μήν ἀποφαίνεσαι.

Άμφια Κυριακών Μ. Τεσσαρακοστής και Μ. Εβδομάδος

Είδα σήμερα ότι στον καθεδρικό ναό του αγ. Διονυσίου τυο Αρεοπαγίτου (ΕΤ-1) και στον μητροπολιτικό ναό αγ. Γρηγορίου Παλαμά Θεσ/νίκης (ΕΤ-3, 4Ε) οι λειτουργούντες ιερείς (και αρχιερείς) φορούσαν τα πένθιμα άμφια (μαύρα-μωβ). Ρωτώ αν κανείς ξέρει γιατί συνέβη αυτό και αν είναι σωστό. Εγώ γνωρίζω...

analogion.com

Ὅ,τι βλέπεις ἐκεῖ πού μένεις, δέν εἶναι τό ἴδιο παντοῦ.

Ἐπίσης, μή συνεχιστεῖ ἐδῶ αὐτή ἡ συζήτηση. Εἶναι ἐκτός θέματος (ποίου θέματος δηλαδή; ).

 

[domesticus]

Και εδώ αναλελυμένα ο απλός λόγος (οι άλλοι λόγοι στο παραπεμφθέν μήνυμα, και παρακάτω).

Ας αφήσουμε την εργασία "Αρχέτυπες Διατάξεις" στην άκρη.

......


Τέλος, οι Ορθόδοξοι έχουμε την Ιερά Παράδοση. Η παραδοθείσα δια ζώσης Λειτουργική Παράδοση είναι κι αυτή Ιερά Παράδοση, κι έχουμε χρέος να την διαφυλάξουμε και μεταδώσουμε ανόθευτη. Το να θέλουμε να επιστρέψουμε σε παλαιά υπεραιώνια χρονολογία (επιλέγοντας κατά το δοκούν εκάστου, και νομίζουμε δηλ. ότι μπορούμε να το κάνουμε, αλλά είναι ουτοπία) την Λειτουργική μας Παράδοση, αυτό δεν είναι ίδιον των Ορθοδόξων.

ΟΚ, συνάδελφε μᾶς γονάτισες πρὸ τῆς ... γονυκλισίας.

Δὲν ἀντέχουμε ἄλλο, δῶσε ... παράδοση νὰ φᾶμε μέχρι νὰ ... σκάσουμε ... Ρασκόλνικοι σταροβέρτσι θὰ γίνουμε ...

 

[antonios]

Και εδώ αναλελυμένα ο απλός λόγος (οι άλλοι λόγοι στο παραπεμφθέν μήνυμα, και παρακάτω).

Ας αφήσουμε την εργασία "Αρχέτυπες Διατάξεις" στην άκρη.

Έστω ότι οι διασημότεροι των Λειτουργιολόγων, Τυπικολόγων μαζευτούν και δουλέψουν πάνω σε όλα τα χειρόγραφα του Κόσμου (έστω κάνοντας την καρδιά τους πέτρα στις όποιες διαφωνίες τους χάριν της Επιστήμης), και μετά από χρόνια δουλειάς φτιάξουν το καλύτερο κατ' αυτούς (άρα εδώ μπαίνει υποκειμενικότητα) Συνονθύλευμα Αρχαίων Διατάξεων, με διατάξεις για την Παρακλητική, το Μηναίον, το Τριώδιον, το Πεντηκοστάριον, και εν γένει για τον Εσπερινό, τον Όρθρο, την Θεία Λειτουργία, και όλες τις Ακολουθίες, μαζί και Ασματικές ή ότι άλλες θέλετε υπήρχαν στην Αρχαιότητα.

Φυσικά για να βγει αυτό το έργο, τα χειρόγραφα τα οποία θα χρησιμοποιήσουν, τα χειρόγραφα στα οποία θα αναφέρονται στις Αναφορές της Εργασίας αυτής, θα είναι από τον η' αι., ίσως και από τον δ' αιώνα (πάπυροι), μέχρι τον ιε' αιώνα, και σχεδόν σίγουρα θα αναγκαστούν να συμβουλευτούν μέχρι και τον 20όν αιώνα, τον Γεώργιο Ρήγα (στις "Αρχέτυπες" για παράδειγμα, το ΤΓΡ αναφέρεται 98 φορές, έστω 90 φορές θετικά).

Άρα, ποιας χρονολογίας Τυπικόν μας έφτιαξαν οι εν λόγω Λειτουργιολόγοι - Τυπικολόγοι; Σε ποια χρονολογία ακριβώς, αναφέρεται αυτό το συνονθύλευμα διατάξεων; Σε ποια χρονολογία ευρίσκετο η "αυθεντική λειτουργική παράδοση";

Σε καμιά χρονολογία, γιατί η Εργασία αυτή είναι συνονθύλευμα διατάξεων, κοπτοραπτική, ανά τους αιώνες.

Αν μου πείτε χρησιμοποίησε π.χ. τον 8ον αιώνα, τότε γιατί έχουν αναφορές στον 10ον αιώνα, στον 12ον αιώνα, στον 20όν αιώνα, κ.ο.κ.;

Και γιατί τον 8ον, και όχι τον 9ον ή τον 5ον!

Και επειδή η όλη Εργασία έχει υποκειμενικότητα και όχι αντικειμενικότητα (και φυσικά είναι περιορισμένη λόγω των κενών των αρχαίων χειρογράφων), αργότερα θα βρεθούν άλλοι διάσημοι Λειτουργιολόγοι που θα προσφέρουν έτερον Συνονθύλευμα Αρχαίων Διατάξεων, και σε δουλειά να βρισκόμαστε. Αυτό παρακολουθούμε σε μικρότερη κλίμακα 100 χρόνια τώρα (όπου Λειτουργιολόγοι που έτσι νομίζουν είναι το σωστό, πιέζουν την Εκκλησία, ίσως και την Αποστολική Διακονία που έχει και τους εκτυπωτές, να περάσει το δικό τους).

Όπως είπαμε παραπάνω:

Η αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, στο σήμερα, στον ενεστώτα χρόνο, είναι αυτή που παρελάβαμε δια ζώσης,​

και αυτήν έχουμε υποχρέωση να διαφυλάξουμε και μεταλαμπαδεύσουμε.

Εν κατακλείδι,

πέραν των παραπάνω λόγων, ένας πολύ απλός λόγος, που δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί μια τέτοια Εργασία ως Τυπικόν της Εκκλησίας είναι ο εξής:

Ποτέ, σε καμία δεδομένη χρονική στιγμή της ιστορίας της, η Εκκλησία δεν χρησιμοποίησε τέτοιο Τυπικόν!​

Άρα δεν πρόκειται για αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, αλλά για προϊόν κοπτοραπτικής, à la carte Λειτουργιολογίας.


Τέλος, οι Ορθόδοξοι έχουμε την Ιερά Παράδοση. Η παραδοθείσα δια ζώσης Λειτουργική Παράδοση είναι κι αυτή Ιερά Παράδοση, κι έχουμε χρέος να την διαφυλάξουμε και μεταδώσουμε ανόθευτη. Το να θέλουμε να επιστρέψουμε σε παλαιά υπεραιώνια χρονολογία (επιλέγοντας κατά το δοκούν εκάστου, και νομίζουμε δηλ. ότι μπορούμε να το κάνουμε, αλλά είναι ουτοπία) την Λειτουργική μας Παράδοση, αυτό δεν είναι ίδιον των Ορθοδόξων.

Δεν θέλω να πάρω θέση αλλά έχω απορίες. Και η μία βασική είναι αυτή: Πότε παγιώνεται η παράδοση και "πρέπει" να παραμείνει απαρασάλευτη;
Η αλλαγή από τον 5ο στον 9ο αιώνα είναι εξέλιξη. Από τον 9ο στον 11ο είναι εξέλιξη. Από τον 19ο στο 20ο παραχάραξη; Γιατί; Αλλοίωση από τον 9ο στον 10ο δεν υπάρχει περίπτωση να έγινε; Μόνο από τον 20ο στον 21ο η αλλαγή απαγορεύεται; Αφού είναι κακό να μένουμε σε διατάξεις κάποιου αιώνα τί διαφορά έχει ο 9ος από τον 19ο; Αν το κριτήριο δεν είναι η παλαιότητα γιατί δεν μπορεί να αλλάξει κάτι στον 21ο; Και αν είναι λάθος να πειράξουμε κάτι στον 21ο γιατί ήταν σωστό που το κάναμε στον 11ο;

(Επειδή προσωπικά θεωρώ πως ταυτόχρονα πρέπει να διατηρούμε την παράδοση αλλά υπάρχει και θεμιτή εξέλιξη, δεν έχω εύκολες απαντήσεις. )

 

[neoklis]

Η αυθεντική Λειτουργική Παράδοση, στο σήμερα, στον ενεστώτα χρόνο, είναι αυτή που παρελάβαμε δια ζώσης,
και αυτήν έχουμε υποχρέωση να διαφυλάξουμε και μεταλαμπαδεύσουμε.

Τέλος, οι Ορθόδοξοι έχουμε την Ιερά Παράδοση. Η παραδοθείσα δια ζώσης Λειτουργική Παράδοση είναι κι αυτή Ιερά Παράδοση, κι έχουμε χρέος να την διαφυλάξουμε και μεταδώσουμε ανόθευτη.

Ε, πώς να το κάνουμε. Η συλλογιστική αυτή είναι εντελώς λάθος. Εδώ πρόκειται για ειδωλολατρεία της παράδοσης

«... ο Άγιος Πορφύριος, [...] όταν ολοκλήρωσα τα Μεταπτυχιακά μου στη Ρώμη σχετικά με την θεολογία και την ιστορία της Αρχαίας Χριστιανικής Λατρείας, ήταν εκείνος που μου είπε ότι "εκείνη την εποχή οι Χριστιανοί ήξεραν πιο καλά από εμάς τί έκαναν κατά τη Θεία Λειτουργία, (1ος - 4ος αιών μ.Χ.)!" Κι εκείνος, επίσης, μου είπε "αυτά που έμαθες εκεί να μην τα ξεχάσεις ποτέ, και να τα σκέφτεσαι όταν λειτουργάς, γιατί είναι πιο σωστά απ' αυτά που κάνουμε εμείς τώρα!" » (από τον π. Παύλο Κουμαριανό, Επίκουρος Καθηγητής στην Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθήνας)

 

[EpiphaniosGr]

Χριστὸς Ἀνέστη!

Μὲ τὴν ἴδια λογική (ἕνα άπὸ τὰ πάμπολλα παραδείγματα), ὁ Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης ἔπρεπε νὰ σεβαστῇ τὴν ἰσχύουσα τότε λειτουργικὴ παράδοσι, καὶ νὰ δεχθῇ νὰ λέγεται στὸν καθαγιασμό, κατὰ τὴν Θ. Λειτουργία τοῦ Μ. Βασιλείου τὸ «Μεταβαλὼν τῷ Πνεύματί σου τῷ Ἁγίῳ». Ἢ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ σύμφωνα μὲ τὴν τότε τάξι, ὅτι τὰ μνημόσυνα δὲν κωλύεται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία νὰ τελοῦνται τὶς Κυριακές.

Παρ᾽ ὅλα αὐτά, τὸ ἤλεγξε, καὶ σημείωσε (στὸ Πηδάλιο καὶ σὲ ἄλλα ἔργα του) ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναφερθῇ τὸ παλαιὸν, ἤτοι «Τὸ ἐκχυθὲν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς» καὶ ἡ μὴ τέλεσι μνημοσύνων τὶς Κυριακές.

Ἐπίσης ὁ Ἅγιος Φιλόθεος ὁ Κόκκινος καὶ ὁ (μαθητής του) Ἅγιος Κυπριανὸς Κιέβου δὲν ἀρκέστηκαν στὴν ἰσχύουσα λειτουργικὴ τάξι, ἀλλὰ προσπάθησαν (δεδομένων τῶν ἱστορικῶν συνθηκῶν = συγχρωτισμὸς ἐκδιωχθέντων μοναχῶν ἐκ Παλαιστίνης καὶ Κωνσταντινουπολιτικῆς Παραδόσεως) νὰ ἀφομοιώσουν τὶς δύω ἰσχύουσες, ἤτοι τὴν στουδίτικη καὶ τὴν σαβαϊτική, σὲ ἕνα ἑνιαῖο μόρφωμα, γνωστὸ ὡς νεο-σαβαΐτικὴ διάταξι (Βλ. καὶ Ἰὼβ Getcha, Τὸ λειτουργικὸν ἔργον τοῦ Κυπριανοῦ Κιέβου...).

Ἐφόσον λοιπὸν ἡ Ἐκκλήσία (τόσο διὰ τῶν Ἁγίων της ὅσο καὶ διὰ καλοπροαίρετων ἐρευνητῶν) τυγχάνει θετικὴ στὶς διάφορες προσπάθειες νὰ ἀναθεωροῦνται ἐπὶ τὸ λογικώτερον καὶ ὀρθότερον οἱ ἀκολουθίες μας, «ἑπόμενοι τοῖς Ἁγίοις Πατρᾶσι», πρέπει νὰ στηρίζουμε τέτοιες προσπάθειες καὶ ὄχι νὰ τὶς ἐξωθοῦμε.

Δὲν συζητήθηκε ἡ φθορὰ ποὺ ἐπῆλθε στὴν λατρεία ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐπὶ Βαυαροκρατίας (καὶ ἦταν λογικὸ λόγῳ τῶν ἱστορικῶν συνθηκῶν), καθὼς ἐνέσκυψαν προβλήματα ποὺ ἐχρῶντο ἐπισπευσμένης ἰάσεως.

κ. @MTheodorakis (καὶ λοιποὶ ἐρευνηταί), τὸ τεράστιο ἔργο σας εἶναι μία ὀγκωδέστατη summa ἀποδελτίωσης πολλῶν χειρογράφων τεκμηρίων, τὸ ὁποῖο θὰ τὸ ἐκλάβῃ ἡ Ἐκκλησία (βεβαίως καὶ σεῖς Ἐκκλησία εἶστε, δὲν εἴμαστε μόνο οἱ παπάδες) ὑπ᾽ ὄψιν της πολὺ σοβαρά, ὅταν ἀσχοληθῇ μὲ τὸ κέντρο τῆς ζωῆς της, ποὺ εἶναι ἡ λατρεία, καὶ ὄχι διάφορες πάρεργες ἀσχολίες.

Τὸ ἐνδιαφέρον γιὰ νὰ τελεῖται ἡ λατρεία λογικῶς, ὅπως διατυπώθηκε καὶ συστηματοποιήθηκε ἀπὸ Ἁγίου ἀνθρώπους, συμβαίνει σὲ καιροὺς ἄνθισης θεολογικῆς (βλ. παλαιολόγεια/ἡσυχαστικὴ ἀναγέννησι, κολλυβαδικὸ κίνημα κ.ἄ.).

Ὅσοι ἐνοχλοῦνται, ἁπλῶς μποροῦν νὰ μὴ λαμβάνουν ὑπ᾽ ὄψιν τὶς παραπάνω θέσεις... Εὐλογημένο καὶ αὐτό!