Περί της τάξης της απαγγελίας του Αποστόλου

#41
Το παρακάτω συνημμένο, από την τάξη του όρθρου της Κυριακής (Τάξις ἐπὶ τῷ Ἑσπερινῷ, τῷ Ὄρθρῳ καὶ τῇ Λειτουργίᾳ κατὰ τὸ Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἀπὸ χφ (15ου αἰ.) τῆς ἐν Ἁγίῳ Ὄρει Ῥωσσικῆς Σκήτης τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου) συνηγορεί υπέρ της προς δυσμάς ανάγνωσης της Ευαγγελικής περικοπής, ακόμα και σε άμβωνα με δύο κλίμακες παράλληλες στον κατά μήκος άξονα του ναού.
 

Attachments

Shota

Παλαιό Μέλος
#42
Το παρακάτω συνημμένο, από την τάξη του όρθρου της Κυριακής (Τάξις ἐπὶ τῷ Ἑσπερινῷ, τῷ Ὄρθρῳ καὶ τῇ Λειτουργίᾳ κατὰ τὸ Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἀπὸ χφ (15ου αἰ.) τῆς ἐν Ἁγίῳ Ὄρει Ῥωσσικῆς Σκήτης τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου) συνηγορεί υπέρ της προς δυσμάς ανάγνωσης της Ευαγγελικής περικοπής, ακόμα και σε άμβωνα με δύο κλίμακες παράλληλες στον κατά μήκος άξονα του ναού.
Το μονο που λεει το χειρογραφο ειναι οτι ο ιερευς "ανερχεται επι αμβωνος απο του οπισθεν μερους".

Ποιο ειναι το οπισθεν μερος, δυτικο, ανατολικο;
 

domesticus

Lupus non curat numerum ovium
#43
Το μονο που λεει το χειρογραφο ειναι οτι ο ιερευς "ανερχεται επι αμβωνος απο του οπισθεν μερους".

Ποιο ειναι το οπισθεν μερος, δυτικο, ανατολικο;
Ὁ Εὐγένιος Ἀντωνιάδης, Ἔκφρασις τῆς Ἁγίας Σοφίας,ἐν Ἀθήναις 1909, τ. Β΄, σ. 58 προσπαθεῖ νὰ ἐξηγήσει κάποια ζητήματα προσανατολισμοῦ καὶ στὴν σ. 62 παρουσιάζει μιὰν ἀποκατάσταση τοῦ ὑστεροβυζαντινοῦ ἄμβωνα τῆς Ἁγ. Σοφίας.

Πρόκειται βέβαια γιὰ παλαιὸ βιβλίο ἀλλὰ καμιὰ φορὰ στέκεται καὶ χρήσιμο.
 

Attachments

Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#44
Το παρακάτω συνημμένο, από την τάξη του όρθρου της Κυριακής (Τάξις ἐπὶ τῷ Ἑσπερινῷ, τῷ Ὄρθρῳ καὶ τῇ Λειτουργίᾳ κατὰ τὸ Τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἀπὸ χφ (15ου αἰ.) τῆς ἐν Ἁγίῳ Ὄρει Ῥωσσικῆς Σκήτης τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου) συνηγορεί υπέρ της προς δυσμάς ανάγνωσης της Ευαγγελικής περικοπής, ακόμα και σε άμβωνα με δύο κλίμακες παράλληλες στον κατά μήκος άξονα του ναού.
Τώρα, δέν ξέρω τί σχέση ἔχει μέ τό θέμα τό ἑωθινό εὐαγγέλιο τοῦ ᾀσματικοῦ ὄρθρου.
Μᾶλλον, λοιπόν, τήν πρός ἀνατολάς ἀνάγνωση δεικνύει. Αὐτό φαίνεται ἀπό τήν σημερινή πράξη τῆς ἀναγνώσεως αὐτοῦ στήν ἀγρυπνία τῆς Κυριακῆς στή Ρωσική Ἐκκλησία, ὅπου ἀναγινώσκεται πρός ἀνατολάς ἀπό τήν κάτω καθέδρα, πού τό ἔχουν καί ὡς «βῆμα τῶν ἀναγνωστῶν», ἤτοι ἄμβωνα.

Ἐπίσης μοῦ λέτε πού διαβαζόταν ἡ ὀπισθάμβωνος εὐχή;

ΥΓ. Τό συνημμένο ὑπό τοῦ Shota σέ προηγούμενο εἶναι ἀπό ἀναγνώσματα Παλαιᾶς σέ ᾀσματικό ἑσπερινό.


 
#45
Έχουμε όντως ξεφύγει λίγο από το θέμα, καθώς την τάξη απαγγελίας του Αποστόλου, την γενικεύσαμε σε τάξη απαγγελίας των αναγνωσμάτων θεωρώντας (ίσως αυθαίρετα ίσως πάλι όχι) ενιαίο τον τρόπο απαγγελίας όλων των αναγνωσμάτων.
Τώρα, όσον αφορά το μήνυμα #41, ήταν λάθος μου που δε διευκρίνισα το συλλογισμό μου καλά. Το σημαντικό δεν είναι ότι ανεβαίνει από την δυτική κλίμακα, καθώς μπορεί άνετα να κατέβει στην ανατολική. Το σημαντικό είναι η σύγχρονη λειτουργική πράξη που προσδιορίζει (αναγκαστικά) την προς δυσμάς ανάγνωση του Ευαγγελίου. Και εξηγούμαι: Στην ανατολική κλίμακα, στην τρίτη βαθμίδα, στέκεται ο δομέστικος ή ο λαοσυνάκτης και ψάλλει, και οι διάκονοι κατέρχονται (από τον άμβωνα στην τρίτη βαθμίδα) "ἡνίκα δὲ λέγουσι τό· Πολυχρόνιον ποιήσαι καὶ τὰ ἑξῆς" και οι αναγνώστες (οι συνοδοί κηροφόροι του Ευαγγελίου) στη δεύτερη βαθμίδα. Όμως ο δομέστικος ακόμα ψάλλει στην τρίτη βαθμίδα (έχει ακόμα να ψάλλει "Τὸν δεσπότην καὶ ἀρχιερέα" μαζί με τους αναγνώστες (όχι τους κηροφόρους)), και η κατάβαση των αναγνωστών και των διακόνων στις βαθμίδες (δεύτερη και τρίτη αντίστοιχα) της ανατολικής κλίμακος του άμβωνος δεν θα ήταν εφικτή, χωρίς την εκτόπιση του δομεστίκου. Από αυτά συνάγω, την κατάβαση στις βαθμίδες της δυτικής κλίμακας και την προς δυσμάς ανάγνωση.
 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#46
Μανουήλ δομέστικος;89868 said:
Έχουμε όντως ξεφύγει λίγο από το θέμα, καθώς την τάξη απαγγελίας του Αποστόλου, την γενικεύσαμε σε τάξη απαγγελίας των αναγνωσμάτων θεωρώντας (ίσως αυθαίρετα ίσως πάλι όχι) ενιαίο τον τρόπο απαγγελίας όλων των αναγνωσμάτων.
Τώρα, όσον αφορά το μήνυμα #41, ήταν λάθος μου που δε διευκρίνισα το συλλογισμό μου καλά. Το σημαντικό δεν είναι ότι ανεβαίνει από την δυτική κλίμακα, καθώς μπορεί άνετα να κατέβει στην ανατολική. Το σημαντικό είναι η σύγχρονη λειτουργική πράξη που προσδιορίζει (αναγκαστικά) την προς δυσμάς ανάγνωση του Ευαγγελίου. Και εξηγούμαι: Στην ανατολική κλίμακα, στην τρίτη βαθμίδα, στέκεται ο δομέστικος ή ο λαοσυνάκτης και ψάλλει, και οι διάκονοι κατέρχονται (από τον άμβωνα στην τρίτη βαθμίδα) "ἡνίκα δὲ λέγουσι τό· Πολυχρόνιον ποιήσαι καὶ τὰ ἑξῆς" και οι αναγνώστες (οι συνοδοί κηροφόροι του Ευαγγελίου) στη δεύτερη βαθμίδα. Όμως ο δομέστικος ακόμα ψάλλει στην τρίτη βαθμίδα (έχει ακόμα να ψάλλει "Τὸν δεσπότην καὶ ἀρχιερέα" μαζί με τους αναγνώστες (όχι τους κηροφόρους)), και η κατάβαση των αναγνωστών και των διακόνων στις βαθμίδες (δεύτερη και τρίτη αντίστοιχα) της ανατολικής κλίμακος του άμβωνος δεν θα ήταν εφικτή, χωρίς την εκτόπιση του δομεστίκου. Από αυτά συνάγω, την κατάβαση στις βαθμίδες της δυτικής κλίμακας και την προς δυσμάς ανάγνωση.
Κοίταξε· γιά νά τά ξεδιαλύνεις λίγο, πρέπει νά σκεφτεῖς
α) ὅταν ἀνεβαίνουν δέν ἔχουν τήν δυνατότητα νά γυρνᾶνε; ἤ δέν μπορεῖ νά φεύγουν κάποιοι καί ἄλλοι νά μένουν;
β) ἡ λειτουργική πράξη θέλει καί ἀνάγνωση εὐαγγελίου πρός ἀνατολάς (πρβλ. Ἅγιον Ὄρος καί ἄλλες Μονές) ἀπό δισκελίου στόν «ὀμφαλό»,
γ) παίζει ρόλο πού εἶναι αὐτό τό σημεῖο (κάτι ἀνάλογο μέ τήν κάτω καθέδρα, πού ξέρεις)
δ) ἄν τό σημεῖο εἶναι χαμηλότερα, στήν πρός ἀνατολάς ἀνάγνωση οἱ πιστοί βρίσκονται στά πλάγια καί σχεδόν μπροστά στόν ἀναγνώστη ἤ εὐαγγελιστή· ἄν εἶναι ἡ Ω.Π. τότε πρέπει πρός δυσμάς καί
ε) πάντοτε, νομίζω, ὅτι ὑπολογιζόταν τό πρακτικό τοῦ πράγματος.

Ὁπότε γιά μένα δέν ὑπάρχουν κάποια «ἀναγκαστικά» καί ἐπιβεβλημένα.
Οὔτε γνωρίζω σαφεῖς ἀπαντήσεις.

 
Last edited:
#47
I]
Σε άλλες ενορίες το βιβλίο δεν παραδίδεται αλλά ο ψάλτης περπατά ώς την Ωραία Πύλη και ασπαζεται το χέρι του ιερέα. Αλλού δεν μετακινείται καθόλου ο ψάλτης.
Η ευχή που παίρνει ο αναγνώστης από τον ιερέα μετά το πέρας του αναγνώσματος, νομίζω είναι πολύ λογική αν και δεν μπορώ να την τεκμηριώσω, διότι ο ιερέας εκείνη την στιγμή τον "ειρηνέυει" προσωπικά με το "Ειρήνη σοι". [/I]
Θα ήθελα να ρωτήσω αν υπάρχει κάποια πηγή που καθορίζει αν ο ψάλτης θα πρέπει να πηγαίνει στην ωραία πύλη γιά την λήψη ευχής από τον ιερέα μετά το πέρας του Αποστόλου ή πρόκειται γιά παράδοση που αλλού ακολουθείτε και αλλού όχι.Ευχαριστώ
 

Shota

Παλαιό Μέλος
#48
Μεγαλύτερη εικόνα εδώ. Από την Κωνσταντινούπολη σήμερα σώζεται μονο ένας άμβωνας (της Βασιλικής Beyazit A) και είναι ακριβώς αυτού του τύπου.
Και μια άλλη φωτογραφία από το Bode-Museum (Βερολίνο). Τα μέρη του άμβωνος (από τη Νίκαια και το Περγαμο).
 

Attachments

Top