Ο όρθρος των Θεοφανείων (κείμενο-μετάφραση) για φυλλάδιο

Γιώργος Μ.

Παλαιόν μέλος
#1
Συν Θεώ αναρτάται και η μετάφραση του Όρθρου των Θεοφανείων (όπως είχε γίνει και για τα Χριστούγεννα), είτε για ατομική χρήση, είτε για δημοσίευση προς κοινή ωφέλεια (σε ό,τι με αφορά, χωρίς καμία ανάγκη αναφοράς πηγής).
Το κείμενο είναι σε pdf και σε δύο μορφές (μονόστηλο-δίστηλο ή απλώς δίστηλο), αλλά υπάρχει και σε word, για όσους θέλουν να το επεξεργαστούν (και θα ήταν ευχής έργο να γίνουν βελτιώσεις -διότι η εργασία είναι ατελής- και, ει δυνατόν, να κοινοποιηθούν).
Το πρωτότυπο κείμενο ακολουθεί την ανάρτηση της ακολουθίας των Θεοφανείων που είχε κάνει ο π. Νεκτάριος Μαμαλούγκος και τον ευχαριστώ πολύ (εξακολουθητικώς).

ΥΓ 1 Όσοι χρησιμοποιήσουν το αρχείο word πρέπει να διαθέτουν ή να κατεβάσουν τη γραμματοσειρά Galatia, αλλιώς μπορεί να αλλοιωθεί η μορφοποίηση και η αντιστοιχία κειμένου-μετάφρασης.
ΥΓ 2 Επισυνάπτονται και 2 αρχεία word σε διαστάσεις κατάλληλες για 16σέλιδο φυλλάδιο (29x11), έτσι ώστε μπορεί να τσακιστεί και συρραφεί η σελίδα στη μέση και να γίνει μακρόστενο φυλλάδιο. Στην περίπτωση αυτή ας ληφθούν υπ' όψη οι οδηγίες τοποθέτησης των σελίδων που υπάρχουν εδώ.
ΥΓ 3 Στο επόμενο ποστ υπάρχουν και κάποιες γενικότερες παρατηρήσεις για τη μετάφραση, για όσους τυχόν ενδιαφέρονται.

Ελπίζω έστω λίγοι να βοηθηθούν από την προσπάθειά μας. Καλά Θεοφάνεια!
 

Attachments

Last edited:

Γιώργος Μ.

Παλαιόν μέλος
#2
Ακολουθούν μερικές γενικότερες παρατηρήσεις.

  • η παρούσα μετάφραση δεν έχει φιλολογικές αξιώσεις, αλλά αποκλειστικό στόχο να βοηθήσει στην κατανόηση των κειμένων (εξ ου και η υπογράμμιση των «δύσκολων» λέξεων). Γενικώς, προκειμένου για μεταφράσεις από μία μορφή της ίδιας γλώσσας σε άλλη ο μοναδικός σκοπός της μετάφρασης είναι να ενισχύσει, όχι να υποκαταστήσει το πρωτότυπο κείμενο.
  • το ακουστικό ίνδαλμα του πρωτοτύπου (π.χ. η προοπτική της πρότασης, η σειρά των λέξεων κ.λπ.) έγινε προσπάθεια να τηρηθεί, αλλά όχι εις βάρος της νεοελληνικής φυσικότητας (π.χ. Βυθοῦ ἀνεκάλυψε πυθμένα > Του βυθού αποκάλυψε τον πυθμένα).
  • η μετάφραση δεν έχει προοπτική αναλυτικής ερμηνείας, εξ ου και ο μινιμαλισμός στην έκφραση. Η αναλυτική ερμηνεία λύνει τα χέρια, η μετάφραση τα δένει.
  • στα ιαμβικά τμήματα έχει επιχειρηθεί μια πιο έμμετρη μορφή, δηλαδή κυρίως μια επιμέλεια του ρυθμικού σχήματος και της παροξυτονίας.
  • τα πραγματικά δύσκολα κείμενα είναι οι κανόνες, αλλά βάλαμε και τα υπόλοιπα για λόγους πληρότητας, Θα μπορούσαν όμως να μείνουν ακριβώς ως έχουν ορισμένα κείμενα, όπως αυτό: «Φῶς ἐκ φωτός, ἔλαμψε τῷ κόσμῳ * Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, * ὁ ἐπιφανεὶς Θεός· * τοῦτον λαοὶ προσκυνήσωμεν». (Ας σημειωθεί, παρεμπιπτόντως, ότι, ειδικά στους κανόνες, προϋπόθεση οποιασδήποτε μεταφραστικής απόπειρας είναι η μελέτη τουλάχιστον του αντίστοιχου τμήματος του Εορτοδρομίου. (Ίσως τελικά αυτός να είναι και ο πραγματικός κόπος και η ευθύνη του μεταφράζοντος.)


Μια γενικότερη σημείωση για τη μετάφραση της υμνογραφίας
Στην υμνογραφία, περισσότερο από κάθε είδους εκκλησιαστικό κείμενο, υπάρχουν δύο στοιχεία που κάνουν τη μετάφραση σε άλλη γλωσσική μορφή της ίδιας γλώσσας να ακούγεται κάπως ξένη (κυρίως για κάποιον που έχει εκκλησιαστικώς βιώσει και εν μέρει αποστηθίσει τα κείμενα αυτά):
α) πολύ έντονη διακειμενικότητα, δηλαδή συνεχής αναφορά σε συναφή αγιογραφικά ή πατερικά κείμενα,
β) πολύ έντονη λογοτυπικότητα, δηλαδή χρήση παγιωμένων λέξεων, φράσεων ή ακόμα και προτάσεων (πβ. τα εφύμνια «τόν Κύριον ὑμνεῖτε» σε τροπάρια της Ζ΄ ωδής, λόγω της αντίστοιχης ωδής των τριών παίδων) υπό μορφήν λογοτύπων, συνήθως μάλιστα εβραϊκής πηγής. Γενικά, η λεκτική παγίωση στο πρωτότυπο είναι αντίπαλος οποιασδήποτε μετάφρασης. Σε μια ξένη γλώσσα (π.χ. στα αγγλικά) δεν υπάρχει τόσο έντονη αυτή η αίσθηση του «ξένου», ακριβώς γιατί εκεί το κείμενο αναδομείται γλωσσικά.
Το μόνο που μπορεί να συνεισφέρει κανείς στην περίπτωση αυτή είναι:
α) να αφήσει κάποια τμήματα αμετάφραστα, κατά προτίμηση όμως εντός εισαγωγικών (π.χ. δια σού λοιπόν φωτισμένοι αναφωνούμε: * «Δόξα Θεῷ τῷ ἐν Τριάδι»),
β) να μη φοβηθεί τη συνύπαρξη λόγιων και δημοτικών τύπων (π.χ. Όταν επεφάνης στον Ιορδάνη, Σωτήρ).
 

antonios

Αετόπουλος Αντώνιος
#3
Ευχαριστούμε πολύ. Να τολμήσω να ζητήσω την μετάφραση όλου του κανόνα, με την ίδια νοοτροπία; (Για του χρόνου με το καλό γιατί γνωρίζω και τις ιδιαίτερες δυσκολίες του πράγματος).
 
Top