Μ. Ώρες Μ. Παρασκευής

#1
Στο «Σύστημα Τυπικού» ο π. Κων/νος Παπαγιάννης αναφέρει ότι στο τέλος των Ωρών της Μ. Παρασκευής λέγεται κατ’ ακρίβειαν μεταξύ άλλων και η ευχή «Παναγία Τριάς, το ομοούσιον κράτος…». Η ευχή αυτή δεν αναφέρεται στο Τυπικό του Γ. Ρήγα. Εγώ είχα την εντύπωση ότι λέγεται μόνον όταν πρόκειται να τελεστεί προηγιασμένη.
Λέγεται την Μ. Παρασκευή ή όχι;
 

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#2


Ἡ εὐχὴ αὐτὴ λείπει ἀπὸ τὴν ἀκολουθία τῶν τυπικῶν στὶς ἑξῆς πηγές: χφφ. Σινὰ 863 ὡρολόγιον θ' αἰ., 734 καὶ 735 τριῴδιον ι’ αἰ., 755 τριῴδιον περὶ τὸν ι’ αἰ., 736, Βατικανοῦ 771 τριῴδιον ια’ αἰ., Βατοπεδίου 1190 τριῴδιον ια’ αἰ., Μ. Λαύρας Δ-45 τριῴδιον ια’ αἰ., τυπικὸν Μ. Εὐεργέτιδος ια'-ιβ' αἰ. ἔκδ. Dmitrievskij τ. 1 σ. 508, τυπικὸν Μεσσήνης (1131) σσ. 204 καὶ 241, χφφ. Μ. Λαύρας Γ-5 τυπικὸν ἁγίου Σάβα (ΤΑΣ) ιβ' αἰ. φ. 114v, Σινὰ 1094 ΤΑΣ ιβ' αἰ. ἔκδ. Dmitrievskij τ. 3 σσ. 4, 13, 1095 ΤΑΣ ιβ’ αἰ. φ. 118v, 1096 ΤΑΣ ιβ’ αἰ. ἔκδ. ὅπ. πρ. τ. 3 σ. 63 καὶ φ. 163r, 1097 σιναϊτικὸν τυπικὸν τοῦ ἔτους 1214 φ. 34r, M. Λαύρας B-25 ὡρολόγιον ιγ’ αἰ. φ. 222r, χφ. Καρακάλου 25 τυπικὸν ιγ'-ιδ' αἰ. ἔκδ. ὅπ. πρ. σ. 129, χφφ. Λειμῶνος 88 ΤΑΣ ιδ' αἰ., 134 ΤΑΣ τοῦ ἔτους 1428-1429, χφ. Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἑλλάδος 2042 ὡρολόγιον τέλη ιδ’ αἰ., Συμεὼν Θεσσαλονίκης P. G. τ. 155 στ. 596D, Διάταξη μεγάλων ὡρῶν Μεγάλης Ἐκκλησίας ιε’ αἰ. ἔκδ. Dmitrievskij τ. 1 σσ. 161, 162 καὶ 163, ὡρολόγια ἐκδ. 1509 καὶ 1520, χφ. πατριαρχείου Ἱεροσολύμων 311 τυπικὸν ιf' αἰ. ἔκδ. ὅπ. πρ. τ. 3 σ. 353, ὡρολόγια ἐκδ. 1757 καὶ 1832 (anemi.lib.uoc.gr), τυπικὸν Μ. ἁγίου Παντελεήμονος Ἄθῳ τοῦ ἔτους 1841 ἔκδ. Dmitrievskij τ. 3 σσ. 607 καὶ 620 καὶ τυπικὸν Μ. Κωνσταμωνίτου τοῦ ἔτους 1854 ἔκδ. ὅπ. πρ. σ. 705.
Ὑπάρχει στὴν διάταξη τῆς καθαρᾶς Δευτέρας στὰ ἔντυπα ΤΑΣ ἀπὸ τὸ 1545 καὶ στὰ τριῴδια ἀπὸ τὸ 1522.
Εἶναι ἰδιωτικὴ εὐχὴ (ἑνικὸς ἀριθμός), μεταγενέστερη ἀναδίπλωση-ἀνάπτυξη τοῦ «Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος...».
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#3
Δέν θά ἔγραφα τίποτε γι᾿ αὐτό τό θέμα, ἐπειδή μοῦ φαίνεται ἰδιαίτερης ἱερατικῆς λεπτομερείας καί δέν ἀφορᾶ τήν πλειονότητα τῶν μελῶν καί τῶν ἀναγνωστῶν τοῦ φόρουμ. Πρόκειται γιά μή προβλεπόμενη διάταξη σύμφωνα μέ τό ἰσχῦον τυπικό, ὁ δέ π. Κων/νος Παπαγιάννης αὐτήν τήν διάταξη τήν ἔχει ἐντός ἀγκυλῶν μέ τήν ὑποσημείωση, ὅτι αὐτά στίς ἐνορίες παραλείπονται. Καί ἄν ὑπάρχει κάποιος ἐκ τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου μέλος ἤ ἀναγνώστης σέ μονή ἤ ἀλλοῦ πού θά τά τηροῦσε, νομίζω, ὅτι γνωρίζει τί θά πράξει.
Ἐπίσης ἐκεῖνο πού μοῦ ἔκανε ἰδιαίτερη ἐντύπωση εἶναι ὅτι τό ὀρθόν δέν ἀντιπαραβάλλεται κατά πρῶτον μέ τό λειτουργικόν βιβλίον Τριῴδιον, ὅπου διαγράφεται αὐτή ἡ τάξη τοῦ ΤΑΣ ἤ μέ αὐτό τό ΤΑΣ ἤ ἀκόμη, ἀφοῦ ἡ ἐρώτηση ἀφορᾶ σέ συγκεκριμένη εὐχή, μέ αὐτό τό ΤΜΕ.
Διότι αὐτή ἡ εὐχή τοῦ Ἑσπερινοῦ τῶν καθημερινῶν τῆς ἀγίας καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἄν πρόκειται νά ἀναγνωσθεῖ, ἀντί στό τέλος τοῦ Ἑσπερινοῦ, στό τέλος τοῦ ἐπισυναπτομένου μέρους τῶν Τυπικῶν εἰς τήν Θ΄ Ὥραν, σαφῶς προβλέπεται καί ἀπό τό ΤΜΕ.
Ὄντως αὐτή ἡ εὐχή εἶναι τοῦ Ἑσπερινοῦ καί δέν ἔχει καμμία σχέση μέ τά Τυπικά.
Εὐχαριστοῦμε τόν Μανόλη γιά τόν τόσο κόπο τῆς παραθέσεως τόσων παραπομπῶν, ἀλλά δέν χρειαζόταν. Καί βεβαίως αὐτή ἡ εὐχή δέν ἔχει σχέση μέ τά Τυπικά ἀνέκαθεν καί μέχρι σήμερα.
Βεβαίως ὑπάρχει στὴν διάταξη τῆς καθαρᾶς Δευτέρας στὰ ἔντυπα ΤΑΣ ἀπὸ τὸ 1545 καὶ στὰ τριῴδια ἀπὸ τὸ 1522, ἀλλά στό τέλος τοῦ Ἑσπερινοῦ.

Αὐτή ἡ εὐχή γιά ἄγνωστο λόγο, καί νομίζω ὄχι ἀπό παλιά, σήμερα σύμφωνα μέ τό ἰσχῦον Τυπικό, τίς φυλλάδες τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς καί τά Ὡρολόγια μεταφέρεται στό τέλος τοῦ ἐπισυναπτομένου μέρους τῶν Τυπικῶν (αὐτό ἐννοεῖ ἴσως ὁ Μανόλης σέ κάποιες ἀπό τίς παραπομπές του) εἰς τήν Θ΄ Ὥραν καί πρό τῆς ἀπολύσεως αὐτῆς, ὅταν πρόκειται στόν ἐπακολουθοῦντα Ἑσπερινό νά ἐπισυναφθεῖ καί ἡ ἀκολουθία/λειτουργία τῶν Προηγιασμένων Δώρων, ἥτις ἔχει διάφορον διάταξιν πρό τῆς ἀπολύσεως, μέ τήν εἰδικήν ὀπισθάμβωνον εὐχήν, ἀντίστοιχον τῶν ἄλλων λειτουργιῶν τοῦ βυζαντινοῦ τύπου.

Τώρα γιατί ὁ π. Κων. Παπαγιάννης στό ΣΤ καί στό ἐντός ἀγκυλῶν τμῆμα (ἐπισύναψη Μακαρισμῶν κλπ.) τῆς ὑπό τοῦ ΤΑΣ καί τοῦ Τριῳδίου προβλεπομένης ἀπολύσεως τῆς Θ΄ Ὥρας τῆς Μ. Παρασκευῆς προβλέπει καί τήν εὐχήν Παναγία Τριὰς τὸ ὁμοούσιον κράτος, ἔχομεν κάποιας ἐξηγήσεις:
1) Μπορεῖ νά σκέφθηκε ὅτι ἀφοῦ ὁ Ἑσπερινός τῆς Ἀποκαθηλώσεως πού ἀκολουθεῖ, ὡς ἔχων ἀπόλυσιν τοῦ Ἑσπερινοῦ τῶν ἑορτῶν, δέν προβλέπει τήν συγκεκριμένην εὐχήν, θά ἔπρεπε αὕτη, καθόσον εὑρισκόμεθα σέ πένθιμον περίοδον, νά μεταφερθεῖ στό τέλος τῆς Θ΄ Ὥρας.
2) Μπορεῖ νά σκέφθηκε τήν ἀπό τά παλαιά τυπικά μαρτυρουμένη ὄντως Προηγιασμένη τῆς Μ. Παρασκευῆς.
3) Μπορεῖ νά ἔγινε τυπογραφικό λάθος. Τέλος,
4) Μπορεῖ ὄντως νά ἔγινε λάθος. Τίποτε δέν εἶναι τέλειο.

Αὐτή πάντως ἡ λεπτομέρεια οὐδόλως μπορεῖ στό ἐλάχιστο νά ἀποτελέσει ὑποτίμηση τῆς μεγάλης ἀξίας αὐτοῦ τοῦ «ἔργου ζωῆς» τοῦ σπουδαίου, σημαντικοῦ καί πολύτιμου, πού ἀπηχεῖ μαζί μέ ἄλλα σημαντικότατα ἔργα τήν σπουδαιότητα καί μεγίστη ἀξία τοῦ εἰρημένου αἰδεσιμιολογιωτάτου πρωτοπρεσβυτέρου πατρός Κωνσταντίνου Παπαγιάννη καί οὔτε κἄν νά συζητεῖται.

Υ.Γ. Ἀλήθεια Μανόλη, τό «Εἶναι ἰδιωτικὴ εὐχὴ (ἑνικὸς ἀριθμός), μεταγενέστερη ἀναδίπλωση-ἀνάπτυξη τοῦ «Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος...»» τό βρῆκες κάπου ἤ εἶναι δική σου ἐκτίμηση; Μπορεῖ νά στηριχθεῖ καί ἀντίθετη ἄποψη. Ὅτι τό «Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος...» ἐνέπνευσε τήν σύνταξη αὐτῆς τῆς εὐχῆς.

 

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#4


Ἐνδιαφέρουσες οἱ παρατηρήσεις σας. Ὡς πρὸς τὸ «Εἷς ἅγιος...» εἶναι δική μου ἐκτίμηση καὶ συμπίπτομε.
 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#5
Ὁ π. Κωνσταντῖνος Παπαγιάννης μέ πληροφόρησε ὅτι ἡ εὐχή Παναγία Τριὰς τὸ ὁμοούσιον κράτος στό τέλος τῆς Μεγάλης Θ΄ Ὥρας τῶν Χριστουγέννων, Θεοφανείων καί Μ. Παρασκευῆς προβλέπεται ἀπό τά Τυπικά τῶν Μονῶν Ξηροποτάμου καί Διονυσίου (ΤΞ καί ΤΔ) καί ἀπό τό Τυπικό τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Παύλου (ΤΠ) μόνον γιά τά Χριστούγεννα, πού σημαίνει (κατά τήν γνώμην τοῦ πατρός) ὅτι ἐννοεῖται καί γιά τίς ἄλλες δύο περιπτώσεις.

 

dkalpakidis

Dimitrios Kalpakidis
#6
π. Μάξιμος;20949 said:
Ὁ π. Κωνσταντῖνος Παπαγιάννης μέ πληροφόρησε ὅτι ἡ εὐχή Παναγία Τριὰς τὸ ὁμοούσιον κράτος στό τέλος τῆς Μεγάλης Θ΄ Ὥρας τῶν Χριστουγέννων, Θεοφανείων καί Μ. Παρασκευῆς προβλέπεται ἀπό τά Τυπικά τῶν Μονῶν Ξηροποτάμου καί Διονυσίου (ΤΞ καί ΤΔ) καί ἀπό τό Τυπικό τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Παύλου (ΤΠ) μόνον γιά τά Χριστούγεννα, πού σημαίνει (κατά τήν γνώμην τοῦ πατρός) ὅτι ἐννοεῖται καί γιά τίς ἄλλες δύο περιπτώσεις.

Ο μακαρίτης Ιωάννης Φουντούλης, στα Προεστωτικά (εκδ. Σίμωνος Πέτρας) νομίζω πως έχει (θεωρεί) την ευχή αυτή ως ευχή της Ακολουθίας των Τυπικών.
[Ενδιαφέρον θα είχε να συζητούσαμε την ακριβή θέση της Ευχής της Θ' Ωρας στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.]
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#7
Ο μακαρίτης Ιωάννης Φουντούλης, στα Προεστωτικά (εκδ. Σίμωνος Πέτρας) νομίζω πως έχει (θεωρεί) την ευχή αυτή ως ευχή της Ακολουθίας των Τυπικών.
Ἀκριβῶς. Ἀφοῦ, ὅπως ἔχουμε ξαναγράψει, ἡ Ἀκολουθία τῶν Τυπικῶν εἶναι ὑποκατάστατο τῆς Θείας Λειτουργίας (Θ. Κοινωνίας), τά δέ Τυπικά εἰσῆλθον μεταγενεστέρως στήν Θ. Λειτουργία, μοιρασθέντα στήν ἀρχή της καί στό τέλος της.
Καί τό Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον... καί ὁ ψαλμός Εὐλογήσω τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ... εἶναι τῆς Ἀκολουθίας τῶν Τυπικῶν.
Ἔτσι ἐξηγεῖται καί ἡ εὐχή Παναγία Τριὰς τὸ ὁμοούσιον κράτος... ὡς ἀναδίπλωση-ἀνάπτυξη τοῦ Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος...

 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#8
Ενδιαφέρον θα είχε να συζητούσαμε την ακριβή θέση της Ευχής της Θ' Ωρας στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
ΣΤ σελ. 607, § 1703, ὑποσημ. 1161 καί 1159.

Ἔχει σχέση μέ τό θέμα. Ὅπως αὕτη διατηρεῖται στήν Θ΄ τῶν Μεγάλων Ὡρῶν Χριστουγέννων, Θεοφανείων καί Μ. Παρασκευῆς, ἔτσι θά πρέπει νά διατηρεῖται καί τήν περίοδο τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς.
Βέβαια ἐδῶ ὑπεισέρχεται τό θέμα τῶν Μεσωρίων.


 
Last edited:
#9
Πρωτίστως ευχαριστώ όλους για την συμμετοχή τους στην ωραία αυτή συζήτηση επί των ακολουθιών των Μ. Ωρών.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον ζήτημα που αφορά στις Μ. Ώρες τόσο της Μ. Παρασκευής όσο και των παραμονών των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων είναι το ακόλουθο:
Όπως σωστά γράφτηκε η ακολουθία των Τυπικών που συνάπτεται στην ακολουθία των Μ. Ωρών είναι τρόπον τινά απομίμηση-τύπος της λειτουργίας. Με βάση αυτή την αρχή το Κύριε, ελέησον λέγεται περί το τέλος αυτής 40 φορές ως αναπλήρωση της εκτενούς δεήσεως της λειτουργίας. Στις τρεις περιπτώσεις αναγνώσεως των Μ. Ώρες όμως (που ανέφερα παραπάνω) βλέπουμε ότι το Κύριε, ελέησον λέγεται μόνον 12 φορές. Αυτό ορίζεται όχι μόνο στα Μηναία αλλά και στα διάφορα Τυπικά. Η μόνη επισήμανση ότι το Κύριε, ελέησον λέγεται 40 φορές υπάρχει στις ακολουθίες των Μ. Ωρών της Πεντηκοστής που δημοσίευσε ο Ι. Φουντούλης. Πώς εξηγείται αυτό;
 

MTheodorakis

Παλαιό Μέλος
#11


Στὶς Μεγάλες ὧρες τῆς Μ. Παρασκευῆς, Χριστουγέννων καὶ Θεοφανείων δὲν ψάλλεται ἀλληλουάριο πρὸ τῶν Εὐαγγελίων (ΤΑΣ, τυπικὰ Εὐεργέτιδος, Μεσσήνης, Dmitrievskij τ. 1 σσ. 159-161, σημερινὰ λειτουργικὰ βιβλία καὶ Σύστημα τυπικοῦ σ. 256).
 
Last edited:

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#12

Περί τῶν Μ. Ὡρῶν τῆς Μ. Παρασκευῆς καί ἐξ αὐτῶν τῶν παραμονῶν Χριστουγέννων καί Θεοφανείων βλ. ἐδῶ (Β΄ ἀρχεῖο).

 

ΠΛΗΘΩΝ ΜΒ

Παλαιό Μέλος
#13
Χριστός Ανέστη !

Θα ήθελα να ρωτήσω κάτι που μας προέκυψε φέτος, κατά την ανάγνωση του Ι.Ευαγγελίου των Μ.Ωρών της Μ.Παρασκευής και μας προβλημάτησε. Το ερώτημα λοιπόν είναι το εξής : μόλις τελειώσει η ανάγνωση του Ι.Ευαγγελίου, ψάλλουμε "Δόξα σοι" ή "Δόξα τη μακροθυμία σου", η προχωρούμε αμέσως στην ανάγνωση του "τα διαβήματά μου...." χωρίς Δόξα ; Το θέμα τέθηκε και για τον λόγο του οτι στα βιβλία της Μ.Εβδομάδος - αυτά τα μικρού σχήματος, όχι τα του Τριωδίου - γράφει "και ευθυς", χωρίς αναφορά σε "Δόξα σοι". Είναι έτσι, επειδή δεν λέγεται ή επειδή εννοείται (οτι λέγεται) το Δόξα; Ευχαριστούμε εκ των προτέρων τους επαίοντες !

Θερμές ευχές για ολους, για υγεία, πίστη, υπομονή και Αναστάσιμη ελπίδα !

Καλό βράδυ
 

π. Μάξιμος

Γενικός Συντονιστής
#15
Χριστός Ανέστη !

Θα ήθελα να ρωτήσω κάτι που μας προέκυψε φέτος, κατά την ανάγνωση του Ι.Ευαγγελίου των Μ.Ωρών της Μ.Παρασκευής και μας προβλημάτησε. Το ερώτημα λοιπόν είναι το εξής : μόλις τελειώσει η ανάγνωση του Ι.Ευαγγελίου, ψάλλουμε "Δόξα σοι" ή "Δόξα τη μακροθυμία σου", η προχωρούμε αμέσως στην ανάγνωση του "τα διαβήματά μου...." χωρίς Δόξα ; Το θέμα τέθηκε και για τον λόγο του οτι στα βιβλία της Μ.Εβδομάδος - αυτά τα μικρού σχήματος, όχι τα του Τριωδίου - γράφει "και ευθυς", χωρίς αναφορά σε "Δόξα σοι". Είναι έτσι, επειδή δεν λέγεται ή επειδή εννοείται (οτι λέγεται) το Δόξα; Ευχαριστούμε εκ των προτέρων τους επαίοντες !

Θερμές ευχές για ολους, για υγεία, πίστη, υπομονή και Αναστάσιμη ελπίδα !

Καλό βράδυ
 
Top