Γιώργος Μ.
Γιώργος Μπάτζιος
(από εδώ, χρήσιμο για όσους ενδιαφέρονται να προσεγγίσουν περισσότερο τη γλώσσα της υμνογραφίας ή να βοηθήσουν άλλους να το κάνουν).
____________________________
Σας ενδιαφέρουν τα παλαιότερα Ελληνικά;
ΑΝ τυχόν κάποιος ενδιαφέρεται να μελετήσει ή να διδάξει ή απλά να εξοικειωθεί με παλαιότερες μορφές της ελληνικής γλώσσας, μπορούμε να προτείνουμε τον παρακάτω οδηγό με κλιμακούμενα επίπεδα αρχαιογνωσίας (ως προς τη δυσκολία), μαζί με ανάλογες ηλεκτρονικές πηγές κειμένων.
~ ~ ~ ~ ~
Για μια πρώτη, απλή, ευκρινή και πολύ παιδαγωγική μορφή εξοικείωσης συνιστούμε τα παλιά (προ της γλωσσικής μεταρρύθμισης) αναγνωστικά του Δημοτικού σε απλή καθαρεύουσα, όπως αυτό εδώ: https://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=03-0020561389&tab=01
Ένα δεύτερο επίπεδο δυσκολίας είναι τα κείμενα της Μεσαιωνικής Δημώδους Γραμματείας μετά τον 11ο αιώνα (Διγενής Ακρίτας, Πτωχοπροδρομικά, Ερωτόκριτος, Χρονικό του Μορέως), που αποτυπώνουν την αργή αλλά σταθερή μετάβαση στη σύνταξη και μορφολογία της σημερινής δημοτικής μας γλώσσας (απλοποίηση πτώσεων, χρήση αναλυτικών τύπων, εισαγωγή νέων λέξεων κ.λπ.).
☛ Σπουδαία πηγή σχετικών κειμένων εδώ (από το Κέντρο Ελληνικής γλώσσας): https://dimodis.greeklanguage.gr/index.php?option=com_chronoforms&view=form&Itemid=277
Τρίτο επίπεδο δυσκολίας είναι η λόγια εκκλησιαστική γλώσσα (περίπου της εποχής της επανάστασης). Ενδεικτικά, ο μνημειώδης Συναξαριστής του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου (από τις εκδόσεις Δόμος), με αγιολογικά κείμενα συγκεντρωμένα όλα εδώ (κατά ημέρα):
☛ http://www.snhell.gr/references/index.html
Είναι απλή καθαρεύουσα συνδυασμένη όμως με στοιχεία της καθημερινής ομιλούμενης γλώσσας της εποχής (18ος-19ος αιώνας), συνδυασμός που κάνει τα κείμενα αυτά ένα ιδιαίτερα γλαφυρό ανάγνωσμα.
[
Εναλλακτική πηγή από τα βιβλία της Ανέμης, για όσους δεν μπορούν να ανοίξουν τον σύνδεσμο:
https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/6/b/f/metadata-39-0000368.tkl ]
Τέταρτο επίπεδο είναι τα κείμενα διαφόρων λογοτεχνών που έγραψαν στην καθαρεύουσα. Η μεγαλύτερη ώς τώρα συγκέντρωση τέτοιων κειμένων είναι το Project Gutenberg
☛ https://bit.ly/2UnzsKe ,
Εκεί βάσει τίτλου και ημερομηνίας μπορεί κάποιος να ανατρέξει στα νεότερα κείμενα. (ΣΗΜ Δεν είναι όλα βεβαίως ευκολοδιάβαστα. Κάποιος θα συναντήσει δυσκολία πχ στον Βιζυηνό, τον Βικέλα, τον Κονδυλάκη, τον Ραγκαβή, θα βρεί όμως πιο προσιτά π.χ. τα παλαιότερα διηγήματα του Καρκαβίτσα (ο οποίος αρχικά έγραφε στην Καθαρεύουσα).
▶ Για έναν ακόμα μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, αλλά ταυτόχρονα αισθητικής και πνευματικής απόλαυσης, είναι ιδανικά τα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τα οποία μπορεί να τα βρει κανείς όλα συγκεντρωμένα και ελεύθερα προσβάσιμα εδώ
☛ https://www.papadiamantis.net/ (Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών).
Συνιστούμε ιδιαίτερα τα διηγήματα:
☛ https://www.papadiamantis.net/aleksandros-papadiamantis/syggrafiko-ergo/diigimata
Και μόνο η ευχέρεια στην ανάγνωση του Παπαδιαμάντη (ο οποίος για πολλούς είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας των νεότερων χρόνων) αποτελεί σημαντικό λόγο να προσπαθήσει κάποιος να εξοικειωθεί με την καθαρεύουσα...
Πέμπτο επίπεδο δυσκολίας είναι τα Ευαγγέλια, ειδικά τα 3 πρώτα, που είναι περισσότερο αφηγηματικά (Ματθαίου, Μάρκου και Λουκά). Πέρα από πραγματικά ελάχιστες λεξιλογικές διαφορές, τα κείμενα αυτά είναι στο ύφος τους σαν παραμύθια , με σύνταξη πιο απλή από τα κείμενα της καθαρεύουσας.
☛ Ενδεικτική πηγή (μαζί με νεοελληνική απόδοση): https://religious.gr/καινή-διαθήκη
Ένα αρκετά προχωρημένο επίπεδο αρχαιογνωσίας -αλλά όχι τόσης δυσκολίας όση έχουν τα αρχαία κλασικά κείμενα- είναι η βυζαντινή υμνογραφία, την οποία (όσον αφορά τη λειτουργική της χρήση) μπορείτε να βρείτε ολόκληρη εδώ:
☛ https://glt.goarch.org/
ΣΗΜ Μια προσπάθεια μετάφρασης -πολύ έγκυρη και προσεγμένη- των περισσότερων από τα παραπάνω κείμενα υπάρχει σε αυτό το σπουδαιότατο έργο ζωής:
☛ https://www.ymnologia.gr/
Το αποκορύφωμα της αρχαιογνωσίας, που όμως απαιτεί σίγουρα ειδικότερες φιλολογικές γνώσεις, είναι τα αρχαία ελληνικά κείμενα, προ της ελληνιστικής περιόδου. Πολύ σπουδαία πηγή, μαζί με πολύ καλές και έγκυρες μεταφράσεις, υπάρχει στο έργο "Μνημοσύνη" (του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας)
☛ https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/index.html
Ειδικότερη θαυμάσια επιλογή και ανθολόγηση κειμένων είναι οι "Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα " (επίσης του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας):
☛ https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/literature/index.html
Μια προσωπική κατάθεση: είναι πραγματική γλωσσική μυσταγωγία να διαβάζει κανείς τον Όμηρο παράλληλα με τη μετάφραση του Δ. Ν. Μαρωνίτη. Ίσως κανείς από τους μύστες και μεταφραστές των αρχαίων κειμένων δεν κατάφερε να επιτύχει τέτοια αντιστοιχία αισθήματος και γλωσσικού τόνου με το πρωτότυπο ...
☛ https://www.greek-language.gr/digit...k/anthology/literature/browse.html?text_id=12
Μια τέτοια συγκριτική ανάγνωση δεν είναι απλώς γλωσσική μελέτη, αλλά πραγματική μυσταγωγία. Αποκαλύπτει τα δύο άκρα ενός γλωσσικού συνεχούς 3.000 ετών, σαν ένα ποτάμι που κυλά αδιάκοπα, από την πηγή ώς την κοίτη του - προκαλώντας δέος, μαζί με χαρά, για την αστείρευτη δύναμη και ομορφιά της γλώσσας μας...
❧
____________________________
Σας ενδιαφέρουν τα παλαιότερα Ελληνικά; ΑΝ τυχόν κάποιος ενδιαφέρεται να μελετήσει ή να διδάξει ή απλά να εξοικειωθεί με παλαιότερες μορφές της ελληνικής γλώσσας, μπορούμε να προτείνουμε τον παρακάτω οδηγό με κλιμακούμενα επίπεδα αρχαιογνωσίας (ως προς τη δυσκολία), μαζί με ανάλογες ηλεκτρονικές πηγές κειμένων.
~ ~ ~ ~ ~
Για μια πρώτη, απλή, ευκρινή και πολύ παιδαγωγική μορφή εξοικείωσης συνιστούμε τα παλιά (προ της γλωσσικής μεταρρύθμισης) αναγνωστικά του Δημοτικού σε απλή καθαρεύουσα, όπως αυτό εδώ: https://e-library.iep.edu.gr/iep/collection/browse/item.html?code=03-0020561389&tab=01 Ένα δεύτερο επίπεδο δυσκολίας είναι τα κείμενα της Μεσαιωνικής Δημώδους Γραμματείας μετά τον 11ο αιώνα (Διγενής Ακρίτας, Πτωχοπροδρομικά, Ερωτόκριτος, Χρονικό του Μορέως), που αποτυπώνουν την αργή αλλά σταθερή μετάβαση στη σύνταξη και μορφολογία της σημερινής δημοτικής μας γλώσσας (απλοποίηση πτώσεων, χρήση αναλυτικών τύπων, εισαγωγή νέων λέξεων κ.λπ.).☛ Σπουδαία πηγή σχετικών κειμένων εδώ (από το Κέντρο Ελληνικής γλώσσας): https://dimodis.greeklanguage.gr/index.php?option=com_chronoforms&view=form&Itemid=277
Τρίτο επίπεδο δυσκολίας είναι η λόγια εκκλησιαστική γλώσσα (περίπου της εποχής της επανάστασης). Ενδεικτικά, ο μνημειώδης Συναξαριστής του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου (από τις εκδόσεις Δόμος), με αγιολογικά κείμενα συγκεντρωμένα όλα εδώ (κατά ημέρα):☛ http://www.snhell.gr/references/index.html
Είναι απλή καθαρεύουσα συνδυασμένη όμως με στοιχεία της καθημερινής ομιλούμενης γλώσσας της εποχής (18ος-19ος αιώνας), συνδυασμός που κάνει τα κείμενα αυτά ένα ιδιαίτερα γλαφυρό ανάγνωσμα.
[
Εναλλακτική πηγή από τα βιβλία της Ανέμης, για όσους δεν μπορούν να ανοίξουν τον σύνδεσμο:https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/6/b/f/metadata-39-0000368.tkl ]
Τέταρτο επίπεδο είναι τα κείμενα διαφόρων λογοτεχνών που έγραψαν στην καθαρεύουσα. Η μεγαλύτερη ώς τώρα συγκέντρωση τέτοιων κειμένων είναι το Project Gutenberg☛ https://bit.ly/2UnzsKe ,
Εκεί βάσει τίτλου και ημερομηνίας μπορεί κάποιος να ανατρέξει στα νεότερα κείμενα. (ΣΗΜ Δεν είναι όλα βεβαίως ευκολοδιάβαστα. Κάποιος θα συναντήσει δυσκολία πχ στον Βιζυηνό, τον Βικέλα, τον Κονδυλάκη, τον Ραγκαβή, θα βρεί όμως πιο προσιτά π.χ. τα παλαιότερα διηγήματα του Καρκαβίτσα (ο οποίος αρχικά έγραφε στην Καθαρεύουσα).
▶ Για έναν ακόμα μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, αλλά ταυτόχρονα αισθητικής και πνευματικής απόλαυσης, είναι ιδανικά τα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, τα οποία μπορεί να τα βρει κανείς όλα συγκεντρωμένα και ελεύθερα προσβάσιμα εδώ
☛ https://www.papadiamantis.net/ (Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών).
Συνιστούμε ιδιαίτερα τα διηγήματα:
☛ https://www.papadiamantis.net/aleksandros-papadiamantis/syggrafiko-ergo/diigimata
Και μόνο η ευχέρεια στην ανάγνωση του Παπαδιαμάντη (ο οποίος για πολλούς είναι ο μεγαλύτερος Έλληνας συγγραφέας των νεότερων χρόνων) αποτελεί σημαντικό λόγο να προσπαθήσει κάποιος να εξοικειωθεί με την καθαρεύουσα...
Πέμπτο επίπεδο δυσκολίας είναι τα Ευαγγέλια, ειδικά τα 3 πρώτα, που είναι περισσότερο αφηγηματικά (Ματθαίου, Μάρκου και Λουκά). Πέρα από πραγματικά ελάχιστες λεξιλογικές διαφορές, τα κείμενα αυτά είναι στο ύφος τους σαν παραμύθια , με σύνταξη πιο απλή από τα κείμενα της καθαρεύουσας.☛ Ενδεικτική πηγή (μαζί με νεοελληνική απόδοση): https://religious.gr/καινή-διαθήκη
Ένα αρκετά προχωρημένο επίπεδο αρχαιογνωσίας -αλλά όχι τόσης δυσκολίας όση έχουν τα αρχαία κλασικά κείμενα- είναι η βυζαντινή υμνογραφία, την οποία (όσον αφορά τη λειτουργική της χρήση) μπορείτε να βρείτε ολόκληρη εδώ:☛ https://glt.goarch.org/
ΣΗΜ Μια προσπάθεια μετάφρασης -πολύ έγκυρη και προσεγμένη- των περισσότερων από τα παραπάνω κείμενα υπάρχει σε αυτό το σπουδαιότατο έργο ζωής:
☛ https://www.ymnologia.gr/
Το αποκορύφωμα της αρχαιογνωσίας, που όμως απαιτεί σίγουρα ειδικότερες φιλολογικές γνώσεις, είναι τα αρχαία ελληνικά κείμενα, προ της ελληνιστικής περιόδου. Πολύ σπουδαία πηγή, μαζί με πολύ καλές και έγκυρες μεταφράσεις, υπάρχει στο έργο "Μνημοσύνη" (του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας)☛ https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/index.html
Ειδικότερη θαυμάσια επιλογή και ανθολόγηση κειμένων είναι οι "Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα " (επίσης του Κέντρου Ελληνικής γλώσσας):
☛ https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/literature/index.html
Μια προσωπική κατάθεση: είναι πραγματική γλωσσική μυσταγωγία να διαβάζει κανείς τον Όμηρο παράλληλα με τη μετάφραση του Δ. Ν. Μαρωνίτη. Ίσως κανείς από τους μύστες και μεταφραστές των αρχαίων κειμένων δεν κατάφερε να επιτύχει τέτοια αντιστοιχία αισθήματος και γλωσσικού τόνου με το πρωτότυπο ...☛ https://www.greek-language.gr/digit...k/anthology/literature/browse.html?text_id=12
Μια τέτοια συγκριτική ανάγνωση δεν είναι απλώς γλωσσική μελέτη, αλλά πραγματική μυσταγωγία. Αποκαλύπτει τα δύο άκρα ενός γλωσσικού συνεχούς 3.000 ετών, σαν ένα ποτάμι που κυλά αδιάκοπα, από την πηγή ώς την κοίτη του - προκαλώντας δέος, μαζί με χαρά, για την αστείρευτη δύναμη και ομορφιά της γλώσσας μας...
❧
Last edited: