Ακολουθίες Ενοριακού Τυπικού

#41
«Ἑπομένως ὁριστικῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὅταν εἰς τοὺς Θεσσαλονικεῖς ἀδελφοὺς ἀνετέθη ἡ ἀποστολὴ τῆς Μοραβίας (862) καὶ ἤρχισαν νὰ μεταφράζουν τὰ λειτουργικὰ βιβλία, εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν ἡ λατρεία ἐτελεῖτο καὶ εἰς τοὺς δύο τύπους· εἰς τοὺς ἐνοριακοὺς ναοὺς καὶ εἰς τὰς συντηρητικὰς μονὰς τῆς πρωτευούσης κατὰ τὸ τυπικὸν τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας, εἰς δὲ τὴν τοῦ Στουδίου καὶ τὰς μονάς, αἱ ὁποῖαι ἡκολούθησαν τὴν καινοτομίαν, κατὰ τὸ τυπικὸν τοῦ ἁγίου Σάββα» (Blagoy Tchiflianov, Ο λειτουργικός τύπος μεταφρασμένος υπό των αγίων αδελφών Κυρίλλου και Μεθοδίου, Λειτουργικά Βλατάδων 31, Πατριαρχικόν Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη 1994, σσ. 53 - 54)
Ενδιαφέρον συμπέρασμα που δείχνει ότι το ασματικό τυπικό μέχρι την εποχή της «καινοτομίας» ακολουθούσαν και οι μονές της Κωνσταντινούπολης· το δε τυπικό του αγίου Σάββα (ΤΑΣ) δεν αποδέχθηκαν όλες οι μονές καθώς οι συντηρητικές συνέχισαν να λειτουργούν ακολουθώντας το ασματικό τυπικό. Αλλά και σε αυτές που το αποδέχθηκαν (Στουδίου, και άλλες) φαίνεται έντονα η παρουσία στοιχείων του ασματικού τυπικού, γεγονός που στηρίζει περαιτέρω το επιχείρημα ότι αυτό ακολουθούσαν μέχρι τότε και αυτές. Πρέπει λοιπόν να γίνει σαφές ότι ο προσδιορισμός «κοσμικό ή ενοριακό τυπικό» δεν αφορά στην πρωταρχική έννοια του ασματικού τυπικού (καθώς στην Κωνσταντινούπολη φαίνεται ότι ήταν καθολικό - για μονές και ενορίες), αλλά την μετά την επιρροή του ΤΑΣ διαφοροποίηση πρακτικά όλων των μονών της Κωνσταντινούπολης (έστω σταδιακά).
 
Last edited:
#42
Το υλικό που μετέφρασαν και παρέδωσαν οι δύο άγιοι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος αφορά στο ενοριακό τυπικό στο μεγαλύτερο κομμάτι του. Επομένως, οι Σλάβοι παρέλαβαν και γνώρισαν αρχικά το ασματικό τυπικό της Κωνσταντινούπολης (ή παρόμοιο) και όχι το μοναχικό.
 
#43
Το υλικό που μετέφρασαν και παρέδωσαν οι δύο άγιοι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος αφορά στο ενοριακό τυπικό στο μεγαλύτερο κομμάτι του. Επομένως, οι Σλάβοι παρέλαβαν και γνώρισαν αρχικά το ασματικό τυπικό της Κωνσταντινούπολης (ή παρόμοιο) και όχι το μοναχικό.
Ακόμα και οι ακολουθίες κουράς μοναχών είναι συντεθειμένες βάσει του ασματικού τυπικού και δεν έχουν την δομή που γνωρίζουμε σήμερα... γεγονός που ενισχύει περαιτέρω την θέση ότι αυτό ακολουθούσαν και οι μονές της Κωνσταντινούπολης μέχρι την επιρροή του ΤΑΣ στην Κωνσταντινούπολη και την δημιουργία των πρώτων στουδίτικων τυπικών.

βλ. Tchiflianov Blagoy, Ο λειτουργικός τύπος μεταφρασμένος υπό των αγίων αδελφών Κυρίλλου και Μεθοδίου, σσ. 216-218 και 334-344.
 
Last edited:
#44
Ήθελα μόνο να κάνω μία παρατήρηση με αφορμή πρόσφατη δημοσίευση σχετικά με την ακολουθία της πρεσβείας. Εκεί είδαμε την ευελιξία που παρέχουν οι ασματικές ακολουθίες. Η πρεσβεία είναι μία παννυχίδα, που αντί των συνηθισμένων αντιφώνων (ριθ - ρκα ψαλμοί με τα οικεία εφύμνια), ψάλλονταν Θεοτοκίο Δόξα. Και νυν. Θεοτοκίο. Και αυτή η αλλαγή του περιεχομένου δικαιολογούνταν λόγω της επικέντρωσης στην Παναγία, αφετέρου παρείχε εξοικονόμηση χρόνου για να επισυναφθεί η μοναχική θεομητορική παράκληση.
Άλλο παράδειγμα, εκδοθέν, η τριθέκτη με το κοντάκιο των Χριστουγέννων του Καθηγητή δρ. Στάθη, όπου άλλαξε τους ψαλμούς της τριθέκτης με κατάλληλους για τα Χριστούγεννα.
Έχω και άλλα παραδείγματα αρκετά...
Δεν ξέρω αν είμαι ο μόνος που βλέπω τόση ευελιξία σε αυτό το ασματικό (κάποτε και των ενοριών και των μονών της Πόλης) τυπικό. Η εφαρμογή του (με τις κατάλληλες προσαρμογές) θα μπορούσε άνετα να δοκιμασθεί σε κάποια Μονή... ίσως ριζοσπαστική η ιδέα. Μόνο εκεί δεν θα δεχόταν επικριτική αντιμετώπιση, καθώς κάθε Μονή ακολουθεί τυπικό κατά την βούληση των Κτητόρων. Αλλά αν πετύχαινε εκεί τότε την επιτυχία στις ενορίες την θεωρώ δεδομένη.
 
Top