«ἀφαιρέοικος / ἀφερέοικος». (Δ΄ ωδή Μεγάλου Κανόνος).

[Γιώργος Μ.]

Σε ένα τροπάριο της Ωδής δ' του Μεγάλου Κανόνος γίνεται αναφορά στον δίκαιο Ιώβ

Ὁ πρότερον ἐπὶ θρόνου,
γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας καθηλκωμένος,
ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος,
ἄπαις ἀφαιρέοικος αἰφνίδιον·
παλάτιον γὰρ τὴν κοπρίαν,
καὶ μαργαρίτας, τὰ ἕλκη ἐλογίζετο.

Στις εκκλησιαστικές εκδόσεις βλέπουμε τη γραφή ἀφαιρέοικος (< ἀφαιρῶ + οἶκος), αλλά νομίζω ότι η ορθή γραφή είναι ἀφερέοικος (<ἀ-στερητικό + φερέοικος), λέξη που απαντά και σε άλλα κείμενα της εποχής (βλ. συνημμένο από Trapp, E. (επιμ.), Lexikon zur byzantinischen Gräzität besonders des 9.-12. Jahrhunderts, Fasc. 1, Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1994, σελ. 177)



Για έναν λόγιο του αναστήματος του αγίου Ανδρέου Κρήτης, η χρήση του ἀφαιρε- ως πρώτου συνθετικού για δήλωση στέρησης θα αποτελούσε σολοικισμό. Αλλά και ποιητικά, είναι εμφανής η πρόθεσή του να δημιουργήσει συμμετρία με το προηγούμενο «ἄπαις» , εννοώντας ότι ο Ιώβ κατέστη απότομα άτεκνος και άστεγος (και ίσως υπονοώντας ότι ο πρώην «περίβλεπτος» μένει δίχως τον ελάχιστο «οίκο» που διαθέτουν ακόμη και τα φερέοικα ζώα, πχ χελώνα).

 

[π. Μάξιμος]

Στις εκκλησιαστικές εκδόσεις βλέπουμε τη γραφή ἀφαιρέοικος (< ἀφαιρῶ + οἶκος),

Ποιές ἐκδόσεις. Μά, δέν ἔχεις δεῖ ποτέ ΤΡΙΩΔΙΟΝ Ἀ. Δ. (παλαιό ἤ νέο) ;
ἀφερέοικος ἔχει.

Ἀπό

Κων. Παπαγιάννη, Διορθώσεις καί Παρατηρήσεις εἰς τό Τριῴδιον, Α΄.

Κων. Παπαγιάννη, Πρωτοπρεσβυτέρου, Διορθώσεις καί Παρατηρήσεις εἰς τό Τριῴδιον, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2006. Σελίδες 220. Ἐνῶ ἐδῶ ἔγραψα γιά τό Β΄ τόμο, δέν ἔχουμε παρουσιάσει τόν Α΄. Γιά πολλά πού ἔχει ἐπισημάνει ὁ πολυσέβαστός μας πατήρ ἔχουμε γράψει σέ διάφορα θέματα τῆς...

analogion.com

ΑΡ=Ἀνθολόγιον Κρυπτοφέρρης

Ἀπό

π. Κων. Παπαγιάννη, Διορθώσεις καὶ παρατηρήσεις εἰς τὸ Τριῴδιον, Β΄ Τόμος

Ἐντός τῶν ἡμερῶν κυκλοφορεῖ ἀπό University Studio Press, τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ Καθηγητοῦ Ἐμμ. Γιαννοπούλου, ὁ Β΄ Τόμος τοῦ ἔργου Κων. Παπαγιάννη, Πρωτοπρεσβυτέρου, Διορθώσεις καὶ παρατηρήσεις εἰς τὸ Τριῴδιον. Πρόκειται περί νέων ἐπισημάνσεων, νέων στοιχείων ἀπό χφφ καί κώδικες, νέων θεμάτων μή...

www.analogion.com

Νεοελληνική ἀπόδοση τοῦ Μεγάλου Κανόνος

Νεοελληνική ἀπόδοση τοῦ Μεγάλου Κανόνος Βλ. ἐδῶ.

analogion.com

Μέγας Κανών

 

[Γιώργος Μ.]

Από έντυπο λειτουργικό βιβλίο ψάλλοντας (όχι από φυλλάδα) το είδα, γι' αυτό το έψαξα και έκανα την ανάρτηση.
Σε κάθε περίπτωση, η γραφή ἀφαιρέοικος υπάρχει σε εκδόσεις του παρελθόντος (όπως και σε αρκετά χειρόγραφα), οπότε κρατήστε τον προβληματισμό για το τι μπορεί να σημαίνει -όπως και το λεξικογραφικό παράθεμα. Κι αυτά χρήσιμα είναι.

 

[π. Μάξιμος]

...οπότε κρατήστε τον προβληματισμό ...

Καί βέβαια τόν κρατάω, ὅπως τοῦ μακαριστοῦ π. Κ. Π., τοῦ ΑΡ, τοῦ π. Σ. Κ. (νῦν Μ. Ν. Σ.), πού ἐπισύναψα καί δέν εἶδες...

 

[Γιώργος Μ.]

Καί βέβαια τόν κρατάω, ὅπως τοῦ μακαριστοῦ π. Κ. Π., τοῦ ΑΡ, τοῦ π. Σ. Κ. (νῦν Μ. Ν. Σ.), πού ἐπισύναψα καί δέν εἶδες...

Ασφαλώς και τα είδα. Και στο β παράθεμα ο π Κ. προκρίνει τη γραφή ἀφαιρέοικος.

 

[π. Μάξιμος]

Και στο β παράθεμα ο π Κ. προκρίνει τη γραφή ἀφαιρέοικος.

Κι ἐγώ προβληματίστηκα μέ τή διατύπωση, ἀλλά νομίζω ὅτι προκρίνει καί τίς δύο γραφές (τῶν χφφ), διορθώνοντας τήν παλαιότερη ἀποδοχή του φερέοικος, τοῦ ΑΡ, πού πέρασε στόν ΜΝΣ καί ἐξ αὐτοῦ στόν π. ΝΜ.
Ἄλλωστε δέν ἔκανε καμμία διόρθωση στό Νέο Τριῴδιο, ὅπως εἴπαμε (ἄφησε τό ἀφερέοικος).

 

[π. Μάξιμος]

Ὅπως μοῦ εἶπε κάποιος στό ΤΡΙΩΔΙΟΝ Ἀ. Δ. στό τμῆμα τοῦ Μ. Κανόνος Τῌ ΤΡΙΤῌ ΕΣΠΕΡΑΣ τῆς Α΄ Ἑβδομάδος ἔχει ἀφαιρέοικος.
Αὐτό συμβαίνει στό παλιό καί ὄχι στό Νέο Τριῴδιο, πού καί ἀπό ἐκεῖ φαίνεται τελικά ὄτι ὁ μακαριστός π. Κ.Π. προκρίνει τό ἀφερέοικος.

 

[MTheodorakis]

«Ὁ πρότερον ἐπὶ θρόνου, γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας καθηλκωμένος, ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος, ἄπαις ἀφερέοικος αἰφνίδιον· παλάτιον γὰρ τὴν κοπρίαν, καὶ μαργαρίτας, τὰ ἕλκη ἐλογίζετο»

(χφφ. τριῴδια Σινὰ 735 μεταξὺ τῶν ἐτῶν 945-1000 φ. 74r, Σινὰ 755 ι’ αἰ. φ. 98v «ἀφαιρέοικος… ἐλογίσατο», Σινὰ 736 τοῦ ἔτους 1028 φ. 167r «ἀφαιρέοικος», Reg. gr. 59 ια’ αἰ. φ. 63r «ἀφαιρέοικος», Reg. gr. Pio. II. 30 ια’ αἰ. φ. 120r, Vat. gr. 2118 ια’ αἰ. φ. 76r «ἀφαιρέοικος…ἐλογίσατο», Σινὰ 742 τοῦ ἔτους 1099 φ. 52r-v «ἀφαιρέοικος», Σινὰ Μ 1 ια’-ιβ’ αἰ. φ. 27r «ἐλογίσατο», Μ. Λαύρας Δ-45 ια’-ιβ’ αἰ. φ. 267r «ἀφαιρέοικος», Barb. gr. 484 τοῦ ἔτους 1120 φφ. 145v-146r «ἐλογίσατο», Σινὰ 754 τοῦ ἔτου 1177 φ. 104v «ἐλογίσατο», Σινὰ 733 ιβ’ αἰ. φ. 191v «ἐλογίσατο», Βατοπαιδίου 1190 ιβ’ αἰ. φ. 49r «ἐλογίσατο», Paris. gr. 244 ιβ’ αἰ. φ. 57v «ἐλογίσατο», Κιτίου 9 ιβ’ αἰ. φφ. 84v-85r «ἐλογίσατο», RAIK 6 ιβ’ αἰ. φ. 43r «ἐλογίσατο», Λειμῶνος 31 ιβ’ αἰ. φ. 63r «ἀπηλκωμένος…ἐλογίσατο», Τ. Σταυροῦ 15 ιβ’ αἰ. φ. 81v «ἀφαιρέοικος… ἐλογίσατο»).​