Καλή χρονιά με υγεία και κάθε καλό!
Συνημμένα θα βρείτε το πρώτο άρθρο από ένα ευρύτερο επιστημονικό πρόγραμμα, το οποίο εκπονείται υπό την εποπτέια μου στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και αφορά σε ζητήματα ερμηνείας και ερμηνευτικής στο πλαίσιο της Ψαλτικής πρακτικής του Φαναρίου στον 20ό αιώνα. Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στα Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Βυζαντινομουσικολογικού Συνεδρίου στη μνήμη του Δημητρίου Κων. Μπαλαγεώργου, που διοργανώθηκε από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ [1-5/7/24]. Στο πλαίσιο του ίδιου ερευνητικού Προγράμματος πραγματοποιήθηκε από κοινού με τον Σταύρο Σαραντίδη ανακοίνωση στο Διεθνές Συνέδριο της ΕΜΕ σχετικά με το Αργό Ειρμολόγιο και συγκεκριμένα με τις Αργές Καταβασίες των Χριστουγέννων (υπό έκδοση).
Ήδη σε συνεργασία με τα μέλη της ερευνητικής ομάδας εκπονούνται αντίστοιχες εργασίες σε μια σειρά από μελέτες περίπτωσης, με ματιά ολιστική και διεπιστημονική, καθώς η ιστορική μουσικολογία συνομιλεί με τη συστηματική μουσικολογία, την υπολογιστική εθνομουσικολογία, τη γλωσσολογία, την κοινωνιολογία-ανθρωπολογία, την αισθητική και τη φιλοσοφία της μουσικής.
Με τις θερμότερες ευχές
Νίκος Ανδρίκος
Επίκουρος Καθηγητής
Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστ.ημιο Ιωαννίνων
Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος το οποίο εκπονείται με στόχο την ανίχνευση ζητημάτων συνέχειας και ασυνέχειας στην ψαλτική πράξη του Πατριαρχείου κατά τον 20ό αιώνα. Με αφετηρία τις ηχογραφήσεις 78 στροφών του Ιακώβου Ναυπλιώτου θα επιχειρηθεί η συγκριτική παρουσίαση ηχογραφημένου υλικού μέχρι και την Πρωτοψαλτεία του Λεωνίδα Αστέρη, όπου κλείνει ο κύκλος της μακράς γενεαλογίας των Πατριαρχικών Πρωτοψαλτών του 20ού αιώνα. Στόχο της έρευνας αποτελεί ο εντοπισμός, η ανάλυση και τέλος η ερμηνεία σε μουσικολογικό και αισθητικό επίπεδο ζητημάτων ρεπερτοριακού περιεχομένου αλλά κυρίως ερμηνείας, με αφορμή τη περίπτωση του Α΄ Εωθινού Εις το όρος. Η εν λόγω μελέτη περίπτωσης θα αποτελέσει την αφορμή για την ανάπτυξη ενός προβληματισμού αναφορικά με το λεγόμενο «Πατριαρχικό ύφος», και το κατά πόσο αυτό ταυτίζεται με μια απόλυτη στοίχιση σε συγκεκριμένα ερμηνευτικά, τεχνικά, ρεπερτοριακά και αισθητικά πρότυπα, ή αν αποτελεί άλλη μια κατά τον Eric Hobsbaum περίπτωση «Επινοημένης Παράδοσης». Για το λόγο αυτό, θα μελετηθούν όλες οι ηχογραφημένες εκτελέσεις του Εις το όρος από τους Πατριαρχικούς Πρωτοψάλτες, σε συνάρτηση με αντίστοιχες γραπτές πηγές του 19ου και του 20ού με χώρο προέλευσης το Φανάρι και την ευρύτερη Κωνσταντινούπολη. Η συγκριτική-αντιπαραβολική μελέτη του υλικού θα ρίξει φως στο ερώτημα του κατά πόσο στο συγκεκριμένο μέλος εντοπίζεται ένας κοινός ερμηνευτικός τόπος, ή αν αντίθετα αποτελεί πεδίο ανάδειξης της προσωπικής εκφραστικής ιδιοτυπίας του εκάστοτε Πρωτοψάλτη.
Συνημμένα θα βρείτε το πρώτο άρθρο από ένα ευρύτερο επιστημονικό πρόγραμμα, το οποίο εκπονείται υπό την εποπτέια μου στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και αφορά σε ζητήματα ερμηνείας και ερμηνευτικής στο πλαίσιο της Ψαλτικής πρακτικής του Φαναρίου στον 20ό αιώνα. Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στα Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Βυζαντινομουσικολογικού Συνεδρίου στη μνήμη του Δημητρίου Κων. Μπαλαγεώργου, που διοργανώθηκε από το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ [1-5/7/24]. Στο πλαίσιο του ίδιου ερευνητικού Προγράμματος πραγματοποιήθηκε από κοινού με τον Σταύρο Σαραντίδη ανακοίνωση στο Διεθνές Συνέδριο της ΕΜΕ σχετικά με το Αργό Ειρμολόγιο και συγκεκριμένα με τις Αργές Καταβασίες των Χριστουγέννων (υπό έκδοση).
Ήδη σε συνεργασία με τα μέλη της ερευνητικής ομάδας εκπονούνται αντίστοιχες εργασίες σε μια σειρά από μελέτες περίπτωσης, με ματιά ολιστική και διεπιστημονική, καθώς η ιστορική μουσικολογία συνομιλεί με τη συστηματική μουσικολογία, την υπολογιστική εθνομουσικολογία, τη γλωσσολογία, την κοινωνιολογία-ανθρωπολογία, την αισθητική και τη φιλοσοφία της μουσικής.
Με τις θερμότερες ευχές
Νίκος Ανδρίκος
Επίκουρος Καθηγητής
Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστ.ημιο Ιωαννίνων
Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου ερευνητικού προγράμματος το οποίο εκπονείται με στόχο την ανίχνευση ζητημάτων συνέχειας και ασυνέχειας στην ψαλτική πράξη του Πατριαρχείου κατά τον 20ό αιώνα. Με αφετηρία τις ηχογραφήσεις 78 στροφών του Ιακώβου Ναυπλιώτου θα επιχειρηθεί η συγκριτική παρουσίαση ηχογραφημένου υλικού μέχρι και την Πρωτοψαλτεία του Λεωνίδα Αστέρη, όπου κλείνει ο κύκλος της μακράς γενεαλογίας των Πατριαρχικών Πρωτοψαλτών του 20ού αιώνα. Στόχο της έρευνας αποτελεί ο εντοπισμός, η ανάλυση και τέλος η ερμηνεία σε μουσικολογικό και αισθητικό επίπεδο ζητημάτων ρεπερτοριακού περιεχομένου αλλά κυρίως ερμηνείας, με αφορμή τη περίπτωση του Α΄ Εωθινού Εις το όρος. Η εν λόγω μελέτη περίπτωσης θα αποτελέσει την αφορμή για την ανάπτυξη ενός προβληματισμού αναφορικά με το λεγόμενο «Πατριαρχικό ύφος», και το κατά πόσο αυτό ταυτίζεται με μια απόλυτη στοίχιση σε συγκεκριμένα ερμηνευτικά, τεχνικά, ρεπερτοριακά και αισθητικά πρότυπα, ή αν αποτελεί άλλη μια κατά τον Eric Hobsbaum περίπτωση «Επινοημένης Παράδοσης». Για το λόγο αυτό, θα μελετηθούν όλες οι ηχογραφημένες εκτελέσεις του Εις το όρος από τους Πατριαρχικούς Πρωτοψάλτες, σε συνάρτηση με αντίστοιχες γραπτές πηγές του 19ου και του 20ού με χώρο προέλευσης το Φανάρι και την ευρύτερη Κωνσταντινούπολη. Η συγκριτική-αντιπαραβολική μελέτη του υλικού θα ρίξει φως στο ερώτημα του κατά πόσο στο συγκεκριμένο μέλος εντοπίζεται ένας κοινός ερμηνευτικός τόπος, ή αν αντίθετα αποτελεί πεδίο ανάδειξης της προσωπικής εκφραστικής ιδιοτυπίας του εκάστοτε Πρωτοψάλτη.