Παραθέτω αποσπάσματα από την εισαγωγή του πονήματος ''Αἱ ὑπακοαὶ τῶν Κυριακῶν καὶ ἑορτῶν, τονισθεῖσαι ὑπὸ Κωνσταντίνου Παπαγιάννη πρωτοπρεσβυτέρου'' (Θεσσαλονίκη 1980):
''Ἡ ὑπακοὴ εἰς μὲν τοὺς Ὄρθρους τῶν Κυριακῶν κεῖται ἀντὶ καθίσματος μετὰ τὸν ἄμωμον καὶ τὰ εὐλογητάρια καὶ πρὸ τῶν ἀναβαθμῶν, εἰς δὲ τοὺς Ὄρθρους τῶν ἑορτῶν εὑρίσκεται πάλιν ἀντὶ καθίσματος μετὰ τὴν γ' ᾠδὴν τῶν κανόνων. Ὅτι ἡ ὑπακοὴ ἐπέχει θέσιν καθίσματος, δεικνύουν καὶ αἱ ἐν τοῖς Μηναίοις ὑπάρχουσαι τυπικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι μαρτυροῦν τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς ψαλμῳδίας ὑπακοῆς καὶ καθίσματος ὁμοῦ. Οὕτως εἰς τὴν 8ην Σεπτεμβρίου μετὰ τὴν ὑπακοὴν σημειοῦται: ”εἰ δὲ βούλει, εἰπὲ κάθισμα„ (…
![Wink ;) ;)]()
. Εἰς δὲ τὴν 25ην Δεκεμβρίου ἀναγινώσκομεν: ”Ἱστέον, ὅτι, ὅτε λέγομεν ὑπακοήν, κάθισμα οὐ λέγομεν, ὡς ἔν τισι τυπικοῖς εὕρομεν„. Γενικῶς δέ, ὅταν ὑπάρχῃ ὑπακοὴ μετὰ τὴν γ' ᾠδήν, δὲν ὑπάρχει καὶ κάθισμα.
Αἱ ὑπακοαὶ σήμερον ἀναγινώσκονται χῦμα. Μόνον ἡ ὑπακοὴ τοῦ Πάσχα ψάλλεται εἰς τὴν Θ. Λειτουργίαν καθ' ὅλην τὴν Διακαινήσιμον Ἑβδομάδα. Ἐν Ἁγίῳ Ὄρει ἐπίσης ψάλλεται καθ' ἑκάστην Κυριακὴν εἰς τὴν Θ. Λειτουργίαν ἡ ὑπακοὴ τοῦ τύχοντος ἤχου. Τοῦτο ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ κατάλοιπον τῆς ἀρχικῆς συνηθείας, καθ' ἣν ὅλαι αἱ ὑπακοαὶ ἐψάλλοντο (…
![Wink ;) ;)]()
. Προσεπιμαρτυρεῖ δὲ τοῦτο καὶ ἡ ἀναγραφὴ τῶν ἤχων πρὸ τῶν ὑπακοῶν, καίτοι αὗται δὲν ψάλλονται πλέον. Ἀλλὰ καὶ αἱ μαρτυρίαι τοῦ Τυπικοῦ τῆς Μονῆς τῆς Εὐεργέτιδος (ια' αἰ.) τὸ αὐτὸ βεβαιώνουν. Οὕτως εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων ἀναγινώσκομεν: ”Καὶ εὐθὺς ἡ ὑπακοὴ τῆς ἑορτῆς εἰς ἦχον πλ. δ'. Τὴν ἀπαρχὴν τῶν ἐθνῶν, ὁ ψάλτης καὶ ὁ λαὸς μετὰ χειρονομίας„ [A. Dmitrievskij, Opisanie … 1895, τ. 1ος σ. 356]. Τὴν αὐτὴν διάταξιν συναντῶμεν καὶ εἰς τὴν ἑορτὴν τῶν Θεοφανείων [αὐτόθι, σ. 382]. Ἀναλυτικώτερον δὲ εἰς τὴν Κυριακὴν τῶν Προπατόρων περιγράφεται ὁ τρόπος, καθ' ὃν ἐψάλλετο ἡ ὑπακοή: ”Ψάλλεται δὲ οὕτως· πρῶτον ὁ ψάλτης, ἔπειτα ὁ λαὸς μετὰ χειρονομίας, εἶτα ὁ ψάλτης τὸν στίχον, ἢ τὸ Ἀλαλάξατε τῷ Κυρίῳ, ἢ τὸ Ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ὠσὶν ἡμῶν … Μετὰ δὲ τὸν στίχον ψάλλει ὁ λαὸς πάλιν τὸ τέλος τῆς ὑπακοῆς, οἷον Ὑπάρχει γὰρ ζωή, ἢ Ὁ ἀρχηγὸς τῆς σωτηρίας ἡμῶν„[αὐτόθι σ. 339-340] (…
![Wink ;) ;)]()
. Τοιαύτη πρᾶξις διεσώθη μέχρι σήμερον εἰς τὰ τροπάρια τῶν προφητειῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ Θεοφανειῶν (Λαθὼν ἐτέχθης …
![Wink ;) ;)]()
, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὡς ὑπακοαὶ περισωθεῖσαι ἐν χρήσει κατὰ τὴν ἀρχαίαν τάξιν τῆς ψαλμῳδίας των (…
![Wink ;) ;)]()
.
Εἰς τὰ ἀνωτέρω εὑρίσκεται πιθανώτατα καὶ ἡ λύσις τῆς ἀπορίας, τὴν ὁποίαν γεννᾷ τὸ ὄνομα ὑπακοή. Ἐπειδὴ δηλ. ὁ λαὸς ἔψαλλε τὸ τροπάριον ὑπακούων, δηλ. πειθαρχῶν, εἰς τὴν χειρονομίαν τοῦ ψάλτου, ὠνομάσθη τοῦτο ὑπακοή (…
![Wink ;) ;)]()
''. (σ. 1-2).
Ο π. Κωνσταντίνος μελοποίησε τις υπακοές των εορτών στους εξής ήχους:
τοῦ Γενεσίου τῆς Θεοτόκου, β' - τῆς Κυριακὴ τῶν Προπατόρων, β'
- τῆς Κυριακῆς πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, γ' - τῶν Χριστουγέννων, πλ. δ' - τῶν Θεοφανειῶν, πλ. α' - τῶν Βαΐων, πλ. β' βου - τοῦ Πάσχα, β' - τοῦ Θωμᾶ πλ. β' βου - τοῦ ἁγίου Αποστόλου Παύλου, πλ. δ' - τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, πλ. α'. (σ. 8-14).
Στο τέλος του πονήματός του, ο π. Κωνσταντίνος σημειώνει ορθώς πως το μέλος των αναστασίμων υπακοών των οκτώ ήχων υπάρχει στο Αναστασιματάριον που εκδόθηκε στην Κωσνταντινούπολη το 1869 ως β' τόμος σειράς με τίτλο Μουσική Βιβλιοθήκη, προσθέτοντας ''Τὸ ὅτι δὲν ἐν τῇ ἐκδόσει ταύτῃ αἱ ὑπακοαὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐν τῷ Ὄρθρῳ θέσιν αὐτῶν, ἤτοι πρὸ τῶν ἀναβαθμῶν ἑκάστου ἤχου, ἀποτελεῖ ἔνδειξιν ὅτι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης αἱ ὑπακοαὶ ἐψάλλοντο ἐν τῷ Ὄρθρῳ'' (σ. 14). Τέλος, θα ήθελα να σημειώσω ότι οι αναστάσιμες υπακοές ψάλλονται σε μονές του Αγίου Όρους.